ضریب چیست؟

ضریب (Multiplier) مقداری است که باعث تغییر در بسیاری از متغیرهای مرتبط دیگر می‌شود، مانند تأثیر تغییر در هزینه‌های مالی دولت فدرال بر تولید ناخالص داخلی (GDP). در زمینه تولید ناخالص داخلی، اثر ضریب باعث می‌شود که افزایش یا کاهش در کل خروجی (تولید) بیشتر یا کمتر از تغییر در هزینه‌ای باشد که آن را ایجاد کرده است.

اصطلاح «ضریب» معمولاً در اشاره به رابطه بین هزینه‌های دولتی و درآمد ملی کل استفاده می‌شود. ضرایب همچنین برای توضیح سیستم بانکی ذخیره کسری، که به‌عنوان ضریب سپرده شناخته می‌شود، به کار می‌روند.

نکات کلیدی

• نمونه‌های متعددی از ضرایب وجود دارد، مانند استفاده از مارجین در معاملات یا ضریب پول در سیستم بانکی ذخیره کسری.
• نمونه‌های رایج ضرایب شامل ضرایب اشتغال، مالی، درآمد، سرمایه‌گذاری و ذخیره کسری هستند.
• یک ضریب با ارزش ۲ برابر (۲x) اثر را دو برابر می‌کند؛ ضریب با ارزش ۳ برابر (۳x) آن را سه برابر می‌کند.

درک ضرایب

ضریب به سادگی عاملی است که مقدار پایه چیزی را تقویت یا افزایش می‌دهد. برای مثال، ضریب ۲x مقدار پایه را دو برابر می‌کند، در حالی که ضریب ۰.۵x مقدار پایه را به نصف کاهش می‌دهد. ضرایب مختلفی در امور مالی و اقتصاد وجود دارند.

ضریب مالی (Fiscal Multiplier)

ضریب مالی نسبت درآمد ملی اضافی یک کشور به افزایش اولیه در هزینه‌ها یا کاهش مالیات‌هایی است که منجر به آن درآمد اضافی شده است.

برای مثال، فرض کنید دولت ملی یک محرک مالی ۱ میلیارد دلاری اعمال کند و گرایش نهایی به مصرف (MPC) مصرف‌کنندگان ۰.۷۵ باشد. مصرف‌کنندگانی که ۱ میلیارد دلار اولیه را دریافت می‌کنند، ۲۵۰ میلیون دلار را پس‌انداز می‌کنند و ۷۵۰ میلیون دلار را خرج می‌کنند، که عملاً دور دیگری از محرک، اما کوچکتر، را ایجاد می‌کند. دریافت‌کنندگان ۷۵۰ میلیون دلار، ۵۶۲.۵ میلیون دلار خرج می‌کنند و این روند ادامه می‌یابد.

ضریب سرمایه‌گذاری (Investment Multiplier)

ضریب سرمایه‌گذاری به مفهومی اشاره دارد که هر افزایش در سرمایه‌گذاری عمومی یا خصوصی تأثیر مثبت بیش از حد متناسبی بر درآمد کل و اقتصاد عمومی دارد. این ضریب سعی می‌کند اثرات اضافی یک سیاست را که بلافاصله قابل اندازه‌گیری نیستند، کمی‌سازی کند. هرچه ضریب سرمایه‌گذاری بزرگ‌تر باشد، در ایجاد و توزیع ثروت در اقتصاد کارآمدتر است.

ضریب درآمد (Earnings Multiplier)

ضریب درآمد قیمت کنونی سهام یک شرکت را بر اساس درآمد هر سهم (EPS) آن تنظیم می‌کند. این ضریب ارزش بازار سهام را به‌عنوان تابعی از درآمد شرکت نشان می‌دهد و به‌صورت قیمت هر سهم ÷ درآمد هر سهم محاسبه می‌شود. نتیجه معمولاً به‌عنوان ضریب درآمد شناخته می‌شود.

ضریب حقوق صاحبان سهام (Equity Multiplier)

ضریب حقوق صاحبان سهام یک نسبت مالی رایج است که با تقسیم ارزش کل دارایی‌های یک شرکت بر کل حقوق صاحبان سهام محاسبه می‌شود. این یک معیار اهرم مالی است. شرکت‌ها عملیات خود را با حقوق صاحبان سهام یا بدهی تأمین مالی می‌کنند، بنابراین ضریب حقوق صاحبان سهام بالاتر نشان‌دهنده این است که بخش بزرگ‌تری از تأمین مالی دارایی‌ها به بدهی نسبت داده می‌شود. این ضریب نوعی از نسبت بدهی است که در آن تعریف تأمین مالی بدهی شامل تمام بدهی‌ها می‌شود.

نظریه ضریب کینزی (Keynesian Multiplier Theory)

یکی از نظریه‌های ضریب محبوب و معادلات آن توسط اقتصاددان بریتانیایی جان مینارد کینز ایجاد شد. کینز معتقد بود که هر تزریق هزینه‌های دولتی درآمد کلی جمعیت را به‌صورت متناسب افزایش می‌دهد، زیرا هزینه‌های اضافی در اقتصاد موج می‌زند. در کتاب سال ۱۹۳۶ خود، نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول ، کینز معادله زیر را برای توصیف رابطه بین درآمد (Y)، مصرف (C) و سرمایه‌گذاری (I) نوشت:

Y = C + I Y = C + I Y = C + I

جایی که:

• Y Y Y = درآمد
• C C C = مصرف
• I I I = سرمایه‌گذاری

این معادله بیان می‌کند که برای هر سطح از درآمد، افراد کسری از آن را خرج می‌کنند و باقی‌مانده را پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری می‌کنند. کینز همچنین گرایش نهایی به پس‌انداز (MPS) و گرایش نهایی به مصرف (MPC) را تعریف کرد و از این نظریه‌ها برای تعیین مقدار درآمد داده‌شده‌ای که سرمایه‌گذاری می‌شود استفاده کرد. او نشان داد که هر مقداری که برای سرمایه‌گذاری استفاده می‌شود، چندین بار توسط اعضای مختلف جامعه مصرف یا دوباره سرمایه‌گذاری می‌شود.

ضریب پول ذخیره کسری (Fractional Reserve Money Multiplier)

در یک موقعیت فرضی، فرض کنید یک پس‌اندازکننده ۱۰۰,۰۰۰ دلار در یک حساب پس‌انداز در بانک خود سرمایه‌گذاری کند. از آنجا که بانک تنها ملزم به نگهداری بخشی از آن پول برای پوشش سپرده‌ها است، می‌تواند باقی‌مانده سپرده را به شخص دیگری وام دهد. حالا تصور کنید بانک ۷۵,۰۰۰ دلار از سپرده اولیه را به یک شرکت ساختمانی کوچک وام می‌دهد که از آن برای ساخت انبار استفاده می‌کند. با گذشت زمان، اگر بانک تا نسبت ذخیره ۲۵٪ وام دهد، مقدار سپرده‌های تقاضای اضافی یا «پول» ایجادشده توسط سپرده اولیه برابر با ۱ / ۰ . ۲۵ = ۴ ۱ / ۰.۲۵ = ۴ ۱/۰.۲۵ = ۴ برابر خواهد بود، که معمولاً به‌عنوان ضریب پول شناخته می‌شود.

وجوهی که شرکت ساختمانی خرج می‌کند به پرداخت به برق‌کاران، لوله‌کش‌ها، سقف‌سازان و سایر طرف‌ها برای ساخت اختصاص می‌یابد. این طرف‌ها سپس وجوه دریافتی را بر اساس منافع خود خرج می‌کنند. ۱۰۰,۰۰۰ دلار برای سرمایه‌گذار، بانک، شرکت ساختمانی و پیمانکارانی که انبار را ساخته‌اند، بازده ایجاد کرده است. از آنجا که نظریه کینز نشان داد که سرمایه‌گذاری چندین برابر شده و درآمد را برای بسیاری از طرف‌ها افزایش می‌دهد، کینز اصطلاح «ضریب» را برای توصیف این اثر ابداع کرد.

ضریب سپرده اغلب با ضریب پول اشتباه گرفته می‌شود یا به‌عنوان مترادف آن در نظر گرفته می‌شود. با این حال، اگرچه این دو اصطلاح ارتباط نزدیکی دارند، قابل تعویض نیستند. اگر بانک‌ها تمام سرمایه در دسترس فراتر از ذخایر موردنیاز خود را وام دهند و اگر وام‌گیرندگان هر دلار وام‌گرفته‌شده از بانک‌ها را خرج کنند، ضریب سپرده و ضریب پول اساساً یکسان خواهند بود.

در عمل واقعی، ضریب پول، که تغییر واقعی چندبرابری در عرضه پول یک ملت ناشی از سرمایه وام‌دهی فراتر از ذخایر بانک‌ها را نشان می‌دهد، همیشه کمتر از ضریب سپرده است، که می‌تواند به‌عنوان حداکثر پتانسیل خلق پول از طریق اثر ضریب وام‌دهی بانکی در نظر گرفته شود.

پرسش‌های متداول درباره ضریب

اثر ضریب چگونه محاسبه می‌شود؟

در اقتصاد کلان، اثر ضریب به افزایش درآمد ملی به دلیل یک محرک خارجی، مانند افزایش تقاضا یا قدرت هزینه، اشاره دارد. این با فرمول زیر محاسبه می‌شود:

M = 1 1 − M P C M = \frac{1}{1 - MPC} M = 1 − MPC 1 ​

جایی که:

• M M M = ضریب اقتصادی
• M P C MPC MPC = گرایش نهایی به مصرف

ضریب پول در بانکداری چیست؟

ضریب پول یا ضریب پولی، افزایش در کل عرضه پول به دلیل الزامات ذخیره بانکی است. بانک‌ها ملزم به نگهداری مقدار مشخصی از سپرده‌های مشتریان به‌عنوان ذخیره هستند، اما می‌توانند باقی‌مانده را برای کسب بهره وام دهند. در ایالات متحده، بانک‌ها باید درصدی از سپرده‌های مشتریان را به‌عنوان ذخیره نگه دارند، به این معنا که می‌توانند مقدار مشخصی از سپرده‌های مشتریان را وام دهند و عرضه پول را به اندازه وام داده‌شده افزایش دهند. به عبارت دیگر، ضریب پول ده برابر حجم سپرده‌هاست. کشورهای دیگر الزامات ذخیره متفاوتی دارند و بانک‌های مرکزی می‌توانند با تنظیم الزامات ذخیره، سیاست پولی را اجرا کنند.

حداکثر و حداقل مقادیر ضریب سرمایه‌گذاری چیست؟

ضریب سرمایه‌گذاری تأثیر مثبت اضافی بر هزینه‌های کل ناشی از سرمایه‌گذاری را کمی‌سازی می‌کند. حداقل مقدار برای ضریب سرمایه‌گذاری یک است، به این معنا که سرمایه‌گذاری هیچ افزایش خالصی در درآمد ایجاد نمی‌کند. حداکثر مقدار از نظر تئوریک بی‌نهایت است، زیرا هیچ حد بالایی برای بازده‌های یک سرمایه‌گذاری وجود ندارد.

نتیجه‌گیری

در اقتصاد، ضریب هر عاملی است که افزایش یک متغیر مرتبط را اندازه‌گیری می‌کند. در سیاست‌های دولتی، معمولاً برای اندازه‌گیری افزایش تولید ناخالص داخلی ناشی از هزینه‌های محرک استفاده می‌شود. ضرایب دیگری در زمینه سرمایه‌گذاری مالی، درآمد حقوق صاحبان سهام و سیاست‌های مالی و پولی وجود دارند. درک ضرایب، مانند ضریب مالی، سرمایه‌گذاری، درآمد، حقوق صاحبان سهام و پول، به تحلیلگران و سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا تأثیرات تغییرات در هزینه‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها یا سیاست‌های بانکی بر اقتصاد گسترده‌تر را ارزیابی کنند.