چرا طلا دیگر پناهگاه امن سرمایه‌گذاران نیست؟ / رفتار غیرمنتظره فلز زرد در برابر تنش‌های جهانی

تارنمای خبری بیزینس‌اینسایدر مستقر در نیویورک در این گزارش می‌نویسد: طلا با سرعت به سمت ثبت بدترین عملکرد سالانه خود در بیش از یک دهه گذشته حرکت می‌کند. اصلاح قیمت سهام شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی در هفته‌های اخیر، توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرده، اما این اتفاق روی حرکت آرام اما چشمگیر قیمت طلا در سال جاری سایه انداخته است.

فلز زرد که در سال ۲۰۲۵ یکی از محبوب‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری بود، اکنون حدود ۲۹ درصد از قله‌ ژانویه پایین‌تر آمده و تا زمان نگارش این مطلب، اندکی بیشتر از چهار هزار دلار در هر اونس معامله می‌شود.

این نوسانات شدید ماحصل زنجیره‌ای از عواملی است که امسال اقتصاد و بازارهای آمریکا را به دردسر انداخته‌اند که از جمله آنها می‌توان به افزایش نرخ‌های بهره و موج هراس‌آلود خروج سرمایه از دارایی‌های پرریسک در بازار سهام اشاره کرد.

قیمت طلا اکنون از ابتدای سال تاکنون ۹ درصد افت کرده است و در مسیر ثبت بدترین عملکرد سالانه خود طی ۱۱ سال گذشته قرار دارد؛ آخرین بار در سال ۲۰۱۵ بود که این فلز گرانبها حدود ۱۰ درصد سقوط کرد. طبق تحلیل یک اقتصاددان، طلا در ماه اکتبر نیز بیش از سه درصد افت کرد و بدترین عملکرد خود در این ماه از زمان بحران مالی بزرگ را به ثبت رساند.

تلاقی افت قیمت طلا و سهام اتفاقی عادی نیست. طلا همواره به‌عنوان یک دارایی امن شناخته می‌شود که به طور معمول به‌تدریج بر ارزش آن افزوده می‌شود و در زمان نوسان بازار سهام یا آشفتگی بازارها ناشی از رخدادهای ژئوپلیتیکی، نقش پناهگاه امن را ایفا می‌کند. همچنین، با افزایش هراس‌ها درباره تورم، تقاضا برای طلا غالبا بالا می‌رود؛ زیرا سرمایه‌گذاران آن را پوششی در برابر کاهش ارزش پول‌های رایج می‌دانند. اما این اتفاق در سال ۲۰۲۶ و حتی به‌رغم جهش قیمت نفت و گاز ناشی از جنگ ایران هم رخ نداده است.

به گفته دیوید روزنبرگ، اقتصاددان آمریکایی، «رفتار کنونی طلا بیش از حد از الگویی عجیب و غیر قابل‌ پیش‌بینی پیروی می‌کند و همبستگی‌های سنتی بازار از کار افتاده‌اند. طلا بیش از پیش به مثابه یک دارایی پرریسک رفتار می‌کند؛ رفتاری که کاملا تازه است.»

اما موضوع چیست؟

چندین دلیل غیرمعمول باعث شده‌اند که قیمت این فلز گرانبها در سال جاری، به‌رغم شرایطی که به‌طور معمول باید به افزایش آن منجر شوند، همچنان روند نزولی داشته باشد. تحلیلگران عوامل زیر را دلیل افت قیمت طلا می‌دانند و به بررسی تصویر وضعیت اقتصاد و بازارهای آمریکا تحت تاثیر این افت پرداخته‌اند.

افزایش انتظارات برای نرخ بهره، به سود دلار و به ضرر طلا

به‌طور معمول، نگرانی از تشدید تورم به افزایش قیمت طلا کمک می‌کند؛ اما بالا رفتن انتظارات درباره نرخ بهره، بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا و ارزش دلار را افزایش می‌دهد و این دو دارایی امن، برای جذب سرمایه با طلا رقابت می‌کنند.

نرخ بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا در سررسیدهای گوناگون همچنان در سطوح بالایی قرار دارد؛ موضوعی که از تداوم هراس‌ها درباره وضعیت مالی دولت آمریکا و افزایش کلی تورم حکایت می‌کند. بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا، به‌عنوان شاخص معیار بازار، دیروز حدود ۴.۹۱ درصد بود که نسبت به ابتدای سال ۷۷ واحد پایه افزایش را نشان می‌دهد.

به باور روزنبرگ، ضعف قیمت طلا همچنین انعکاس خوش‌بینی سرمایه‌گذاران به اسکناس سبز آمریکا و گواهی بر این است که تمرکز بازارها بر احتمال افزایش بیشتر نرخ‌های بهره قرار گرفته است. شاخص دلار آمریکا که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزهای اصلی جهان می‌سنجد، دیروز به حدود ۱۰۱ واحد رسید؛ یعنی از ابتدای سال تاکنون سه درصد افزایش یافته است.

این روند چه چیزی درباره اقتصاد می‌گوید؟

افزایش نرخ‌های بهره، موضوع اصلی است. آدام پِری، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت «Capital.com»، می‌گوید که این روند هزینه‌فرصت نگهداری طلا را افزایش داده و علاوه بر آن، تقویت دلار آمریکا، خرید شمش طلا را برای خریداران خارجی گران‌تر کرده است.

بانک مرکزی آمریکا(فدرال‌ رزرو) در آخرین نشست سیاست‌گذاری خود چرخه افزایش نرخ بهره را متوقف کرد، اما سرمایه‌گذاران انتظار دارند که این نهاد در آستانه سال ۲۰۲۷ بار دیگر سیاست پولی را سختگیرانه‌تر کند. اکنون بازارها احتمال افزایش مجدد نرخ بهره به میزان ۰.۲۵ واحد درصد تا پایان سال را ۷۵ درصد برآورد می‌کنند. همچنین احتمال می‌دهند پس از آن، در ماه ژانویه نیز یک افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی دیگر رقم بخورد که احتمال آن ۲۱ درصد ارزیابی شده است.

روند نزولی تقاضا برای طلا

بانک‌های مرکزی برای تنوع‌بخشی به ذخایر خود، همچنان خریداران عمده طلا هستند، اما تقاضا از سوی سایر گروه‌های خریدار کمرنگ شده است. شورای جهانی طلا به‌تازگی اعلام کرده که بخش عمده افت تقاضا ناشی از کاهش خرید طلای فیزیکی و جواهرات‌آلات بوده است. طبق این گزارش، تقاضا برای شمش و سکه طلا نسبت به سال گذشته ۱۹ درصد و تقاضای جهانی برای جواهرات طلا ۱۷ درصد کاهش یافته است.

ژوزه تورس، اقتصاددان ارشد شرکت «اینتراکتیو بروکرز/ Interactive Brokers» به بیزنس‌اینسایدر گفت که «افت قیمت طلا تا حد زیادی تحت تاثیر نرخ‌های بهره بوده، اما عقب‌نشینی مصرف‌کنندگان از خرید نیز قطعا می‌تواند تثیر قابل‌توجهی داشته باشد.»

سرایت موج فروش سهام هوش مصنوعی به دیگر بازارها

به گفته آدام پِری، «این امکان وجود دارد که سرمایه‌گذاران برای افزایش ذخایر نقدی خود، به فروش طلا روی آورده باشند. این موضوع نشان می‌دهد که با توجه به زیان‌های سنگین در معاملات سهام مرتبط با هوش مصنوعی، احساسات بازار تا چه اندازه منفی شده است. شاخص نزدک ۱۰۰ به‌طور رسمی وارد محدوده اصلاح قیمت شده و از زمان ثبت رکورد در اوایل اکتبر، حدود ۲ تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست داده است.»

وی در یادداشتی نوشت: این موضوع به توضیح اینکه چرا طلا روز جمعه، به‌رغم افزایش ابهامات، همزمان با بازار سهام به‌شدت سقوط کرد.

احساسات ریسک‌گریزی ممکن است تا آنجا تشدید شده باشد که سرمایه‌گذاران به‌جای استفاده از طلا به عنوان پناهگاه امن، آن را نیز می‌فروشند. به باور روزنبرگ، «سرمایه‌گذاران در این روند، دارایی‌های دیگر خود را هم نقد می‌کنند. اگر به یاد داشته باشید، چنین وضعیتی را برای مدتی کوتاه در پاییز ۲۰۰۸ و پس از حملات ۱۱ تروریستی سپتامبر نیز شاهد بودیم.»

احتمال ورود طلا به الگوی چندساله رکود قیمتی

به گفته تورس، «طلا به لحاظ تاریخی، پس از دوره‌های چشمگیر رشد، به‌طور معمول وارد دوره‌ توقف تقریبی افزایش قیمت شده است.» وی با اشاره به جهش دورقمی قیمت طلا در سال ۲۰۲۵ که رالی انفجاری این فلز پس از بحران مالی بزرگ را بازتاب می‌دهد، اضافه کرد که «طلا پس از آن جهش، حدود یک دهه راکد ماند و سپس بار دیگر رشد مشابهی را تجربه کرد.»

تورس بر این باور است که «شاید طلا اکنون در آستانه ورود به دوره‌ای چندساله از تثبیت قیمتی قرار داشته باشد؛ دوره‌ای که در آن رشد این فلز محدود خواهد بود. سرمایه‌گذاران ممکن است برای دستیابی به بازدهی بیشتر، توجه خود را به دارایی‌های دیگری همچون سهام و املاک معطوف کنند.»

وی همچنین در رابطه با چشم‌انداز طلا اضافه کرد: اگر به‌طور کلی تقاضای سرمایه‌گذاران در میان نباشد، قیمت طلا عملا نمی‌تواند رشد کند.