پیشنهاد مجلس برای شناسه یکتای هر تراکنش بانکی؛ ابهام درباره زیرساخت شیوا

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی تازه پیشنهاد کرده است که هر تراکنش بانکی یک شناسه یکتا داشته باشد. این شناسه مانند کد رهگیری مرسوله پستی عمل می‌کند و مسیر پول را از لحظه ثبت تراکنش دنبال می‌کند. اهمیت موضوع در این است که رهگیری دقیق‌تر ریال، به‌طور مستقیم به شفافیت نظام بانکی و اعتماد به پرداخت‌های روزمره مربوط می‌شود.

پیشنهاد مرکز پژوهش‌ها بر سه پایه استوار است. نخست، شناسه در مبدأ تراکنش و هنگام ثبت آن ساخته می‌شود. دوم، بانک‌ها اطلاعات را به‌صورت غیرهمزمان به بانک مرکزی گزارش می‌دهند. سوم، همه بانک‌ها از یک استاندارد مشترک استفاده می‌کنند.

سه پایه الگو چه معنایی دارد

تولید شناسه در مبدأ یعنی کد پیش از ورود پول به زنجیره انتقال ساخته می‌شود و تراکنش از همان ابتدا نشانه دارد. این روش احتمال گم‌شدن یا مخدوش‌شدن ردپای پول را کاهش می‌دهد. برای کاربر عادی، پیگیری یک انتقال مشکوک یا ناموفق می‌تواند ساده‌تر شود، چون هر بانک درباره همان کد صحبت می‌کند.

گزارش‌دهی غیرهمزمان یعنی بانک مرکزی منتظر نمی‌ماند تا هر گزارش در لحظه برسد و سپس تراکنش را تأیید کند. اطلاعات پس از انجام تراکنش و با فاصله کوتاه ارسال می‌شود. بر پایه منطق این طراحی، سرعت پرداخت‌ها کند نمی‌شود و نظارت هم از بین نمی‌رود.

استاندارد مشترک نیز از تفاوت قالب داده میان بانک‌ها جلوگیری می‌کند. وقتی هر بانک اطلاعات را به شکل خودش ثبت کند، مقایسه و تجمیع داده‌ها دشوار می‌شود. با یک قالب واحد، بانک مرکزی تصویر یکپارچه‌ای از جریان پول به دست می‌آورد.

«شیوا» چه جایگاهی دارد

در کنار این پیشنهاد، وضعیت اجرایی زیرساختی به نام «شیوا» همچنان مبهم است. داده‌های موجود نشان نمی‌دهد این زیرساخت در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه نقشی در الگوی پیشنهادی بر عهده می‌گیرد. تا زمان روشن‌شدن این موضوع، زمان‌بندی اجرای شناسه یکتا نیز مشخص نیست.

گزارش مرکز پژوهش‌ها در حد پیشنهاد است و تصمیم اجرایی یا مهلتی برای آن اعلام نشده است. ارزیابی نهایی به این بستگی دارد که بانک مرکزی و بانک‌ها چه موضعی بگیرند و زیرساخت لازم چه زمانی آماده شود.