تسهیل کمی ۲ چیست؟

QE2 به دومین مرحله از برنامه تسهیل کمی (Quantitative Easing) بانک مرکزی ایالات متحده (Federal Reserve) اشاره دارد که با هدف تحریک اقتصاد آمریکا پس از بحران مالی ۲۰۰۸ و رکود بزرگ آغاز شد. این برنامه در نوامبر ۲۰۱۰ اعلام شد و شامل خرید اضافی ۶۰۰ میلیارد دلار اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا و سرمایه‌گذاری مجدد درآمدهای حاصل از خریدهای پیشین اوراق با پشتوانه وام مسکن بود.

نکات کلیدی

• QE2 دوری از تسهیل کمی بود که در اواخر ۲۰۱۰ توسط فدرال رزرو آغاز شد و ترازنامه این بانک را به میزان ۶۰۰ میلیارد دلار گسترش داد.
• تسهیل کمی به استراتژی‌هایی گفته می‌شود که بانک مرکزی برای افزایش عرضه پول داخلی از طریق خرید دارایی‌ها به کار می‌برد.
• بانک‌های مرکزی معمولاً زمانی از تسهیل کمی استفاده می‌کنند که نرخ بهره نزدیک یا در سطح صفر باشد.
• QE2 در سپتامبر ۲۰۱۲ توسط QE3 دنبال شد.

درک QE2

تسهیل کمی اقتصاد را از طریق خرید اوراق قرضه دولتی یا دارایی‌های مالی دیگر توسط بانک مرکزی تحریک می‌کند. بانک‌های مرکزی معمولاً زمانی از این سیاست استفاده می‌کنند که نرخ بهره صفر یا نزدیک صفر باشد. این نوع سیاست پولی عرضه پول را افزایش می‌دهد و معمولاً خطر تورم را بالا می‌برد.

تسهیل کمی منحصر به آمریکا نیست و انواع مختلف آن توسط بانک‌های مرکزی در سراسر جهان به کار می‌رود.

QE2 زمانی اجرا شد که بهبود اقتصاد آمریکا هنوز ناکافی بود. اگرچه بازارهای سهام از پایین‌ترین سطح سال ۲۰۰۸ بازیابی شده بودند، نرخ بیکاری هنوز ۹.۸٪ بود، یعنی دو درصد بالاتر از سطح رکود بزرگ.

هدف اصلی QE2، تقویت نقدینگی بانک‌ها و افزایش تورم بود، زیرا در زمان اعلام برنامه، قیمت‌های مصرف‌کننده در آمریکا همچنان پایین باقی مانده بود.

پس از اعلام برنامه، نرخ بهره ابتدا افزایش یافت و بازده اوراق ۱۰ ساله بالای ۳.۵٪ معامله شد. اما از فوریه ۲۰۱۱، سه ماه پس از اعلام برنامه، بازده اوراق ۱۰ ساله شروع به کاهش دو ساله کرد و ۲۰۰ واحد پایه کاهش یافت تا به زیر ۱.۵٪ برسد.

تأثیر QE2

QE2 نسبتاً با استقبال مواجه شد، اگرچه بیشتر اقتصاددانان تأکید داشتند که در حالی که قیمت دارایی‌ها بالا نگه داشته شد، سلامت بخش بانکی هنوز مشخص نبود. کمتر از دو سال از سقوط Lehman Brothers گذشته بود و با اعتماد پایین، تشویق سرمایه‌گذاری از طریق پول ارزان منطقی به نظر می‌رسید.

با این حال، این سیاست بدون منتقد نبود. برخی اقتصاددانان یادآور شدند که اقدامات تسهیل کمی قبلی نرخ‌ها را کاهش داده، اما تأثیر چندانی بر افزایش وام‌دهی نداشته است. با توجه به اینکه فدرال رزرو اوراق را با پولی که عملاً از هیچ خلق کرده بود خریداری می‌کرد، بسیاری نگران بودند که اقتصاد پس از بازیابی کامل، در معرض تورم کنترل‌نشده قرار گیرد.

دو سال بعد، فدرال رزرو سومین مرحله از تسهیل کمی (QE3) را آغاز کرد. این مرحله چندان با استقبال مواجه نشد، زیرا بسیاری معتقد بودند که ترازنامه فدرال رزرو از قبل بسیار بزرگ شده و زمان امتحان استراتژی‌های جایگزین فرا رسیده است.