تأمین مالی با وثیقه دارایی چیست؟

تأمین مالی با وثیقه دارایی به حالتی گفته می‌شود که یک شرکت از دارایی‌های موجود در ترازنامه‌اش مانند سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت، موجودی کالا و حساب‌های دریافتنی برای دریافت وام یا قرض گرفتن پول استفاده می‌کند. در این روش، شرکت وام‌گیرنده باید بخشی از دارایی‌های خود را به عنوان ضمانت در اختیار وام‌دهنده قرار دهد.

درک بهتر از تأمین مالی با وثیقه دارایی این نوع تأمین مالی با روش‌های سنتی تفاوت زیادی دارد. در تأمین مالی سنتی، مانند وام‌های پروژه‌محور، شرکت باید فرآیندی طولانی شامل طرح کسب‌وکار، پیش‌بینی مالی و غیره را طی کند. اما در تأمین مالی با وثیقه دارایی، شرکت بخشی از دارایی‌های خود را برای دریافت سریع پول نقد وثیقه می‌گذارد. این روش معمولاً زمانی استفاده می‌شود که شرکت نیاز فوری به نقدینگی یا سرمایه در گردش دارد. در بسیاری از موارد، شرکت‌ها حساب‌های دریافتنی خود را وثیقه می‌گذارند، اما استفاده از موجودی کالا نیز در این فرآیند رایج است که به آن "تأمین مالی انبار" گفته می‌شود.

نکات کلیدی

• تأمین مالی با وثیقه دارایی به شرکت‌ها اجازه می‌دهد با استفاده از دارایی‌های ترازنامه‌ای خود وام بگیرند.
• این روش معمولاً برای رفع نیازهای کوتاه‌مدت سرمایه در گردش به کار می‌رود.
• برخی شرکت‌ها ترجیح می‌دهند از این نوع تأمین مالی به جای روش‌های سنتی استفاده کنند، زیرا وام‌دهنده بیشتر بر ارزش دارایی‌ها تمرکز دارد تا بر اعتبار شرکت یا چشم‌انداز کسب‌وکار آن.

تفاوت تأمین مالی با وثیقه دارایی و وام مبتنی بر دارایی در سطح پایه، این دو اصطلاح بسیار به هم نزدیک هستند، ولی تفاوت کوچکی دارند. در وام مبتنی بر دارایی، مانند وامی که برای خرید خانه یا خودرو گرفته می‌شود، خودِ خانه یا خودرو به عنوان وثیقه عمل می‌کند. اگر وام‌گیرنده اقساط را پرداخت نکند، وام به حالت نکول درمی‌آید و وام‌دهنده می‌تواند ملک یا خودرو را مصادره و برای بازپرداخت وام بفروشد. در مورد شرکت‌ها نیز همین منطق وجود دارد.

اما در تأمین مالی با وثیقه دارایی، اگر دارایی‌هایی برای تسهیل دریافت وام استفاده شوند، لزوماً به عنوان وثیقه مستقیم در نظر گرفته نمی‌شوند. در برخی موارد، وام‌دهنده در قرارداد بندی اضافه می‌کند که شرکت اجازه ندارد دارایی‌هایی را که وثیقه این وام هستند، برای گرفتن وام دیگری استفاده کند.

کاربرد اصلی تأمین مالی با وثیقه دارایی این روش بیشتر توسط شرکت‌ها به کار می‌رود که از دارایی‌های موجود خود مثل حساب‌های دریافتنی، موجودی کالا، ماشین‌آلات و حتی ساختمان‌ها برای دریافت وام استفاده می‌کنند. این وام‌ها تقریباً همیشه برای پوشش نیازهای مالی کوتاه‌مدت به کار می‌روند، مثل پرداخت حقوق کارکنان یا خرید مواد اولیه برای تولید کالا. در این روش، شرکت دارایی جدیدی نمی‌خرد، بلکه از دارایی‌های موجود برای جبران کمبود نقدینگی استفاده می‌کند. با این حال، اگر شرکت نتواند وام را بازپرداخت کند، وام‌دهنده می‌تواند دارایی‌های وثیقه‌شده را توقیف کرده و برای بازپس‌گیری مبلغ وام به فروش برساند.

وام‌های تضمین‌شده و بدون تضمین در تأمین مالی با وثیقه دارایی در گذشته، تأمین مالی با وثیقه دارایی اغلب به‌عنوان آخرین راه‌حل مالی در نظر گرفته می‌شد؛ اما با گذشت زمان، این دیدگاه منفی نسبت به این نوع تأمین مالی تا حد زیادی کاهش یافته است. این موضوع به‌ویژه برای شرکت‌های کوچک، استارتاپ‌ها و سایر کسب‌وکارهایی که سابقه اعتباری یا امتیاز اعتباری قوی ندارند، صادق است؛ چراکه این شرکت‌ها معمولاً واجد شرایط دریافت منابع مالی دیگر نیستند.

در تأمین مالی با وثیقه دارایی، دو نوع کلی از وام‌ها وجود دارد:

• وام تضمین‌شده (Secured Loan): در این نوع وام، شرکت در ازای دریافت وام، یک دارایی خاص را به عنوان وثیقه ارائه می‌دهد. وام‌دهنده به‌جای بررسی کامل اعتبار شرکت، ارزش دارایی وثیقه‌شده را ملاک قرار می‌دهد. اگر شرکت نتواند وام را بازپرداخت کند، وام‌دهنده حق دارد آن دارایی را توقیف کند.
• وام بدون تضمین (Unsecured Loan): در این نوع وام، وثیقه مشخصی از سوی شرکت ارائه نمی‌شود. با این حال، اگر شرکت نتواند بدهی خود را پرداخت کند، وام‌دهنده ممکن است ادعای کلی نسبت به دارایی‌های شرکت داشته باشد. در صورت ورشکستگی شرکت، طلبکارانی که وام تضمین‌شده داده‌اند معمولاً سهم بیشتری از مطالبات خود را دریافت می‌کنند.

به همین دلیل، وام‌های تضمین‌شده معمولاً نرخ بهره پایین‌تری دارند و برای شرکت‌هایی که به دنبال تأمین مالی با استفاده از دارایی‌هایشان هستند، جذاب‌تر به نظر می‌رسند.