کشف جدید دانشمندان: نئاندرتال‌ها با کف پای صاف بارهای سنگین را راحت‌تر حمل می‌کردند

پژوهشی تازه نشان می‌دهد کف پای صاف نئاندرتال‌ها نه یک نقص جسمانی، بلکه یک سازگاری فرگشتی برای حفظ تعادل و تحمل فشار هنگام حمل بارهای سنگین بود. پژوهشگران با بررسی سه‌بعدی استخوان پاشنه پای نئاندرتال‌ها و مقایسه آن با انسان امروزی، به تفاوت‌هایی در ساختار پاهای این دو گونه پی برده‌اند که اطلاعات تازه‌ای درباره شیوه حرکت اجداد ما و تأثیر سبک زندگی بر اسکلت انسان فراهم می‌کنند. این مطالعه برای نخستین‌بار شکل خارجی سه‌بعدی کل استخوان پاشنه نئاندرتال‌ها را بررسی کرده است.

استخوان پاشنه نخستین بخش از پا است که هنگام راه‌رفتن با زمین تماس پیدا می‌کند؛ بنابراین در جذب ضربه و انتقال نیرو برای حرکت نقش مهمی دارد. دانشمندان از مدل‌های کامپیوتری سه‌بعدی در هندسه پیشرفته برای مقایسه استخوان پاشنه نئاندرتال و انسان خردمند استفاده کردند. کف پای صاف نئاندرتال‌ها چه مزیتی داشت؟ پژوهشگران استخوان پاشنه هفت نئاندرتال را با نمونه‌های متعلق به 64 انسان خردمند (Homo sapiens) مقایسه کردند. این نمونه‌ها گروه‌های مختلفی از شکارچی‌گردآورندگان دوران پلیستوسن تا کشاورزان عصر آهن و ساکنان شهری دوران پساصنعتی را در بر می‌گرفتند.

دانشمندان برای این مقایسه از مدل‌های دیجیتالی تهیه‌شده با اسکن لیزری و توموگرافی (برش‌نگاری) کامپیوتری و روش‌های پیشرفته تحلیل هندسی سه‌بعدی استفاده کردند. نتایج نشان داد استخوان پاشنه نئاندرتال‌ها در مقایسه با انسان امروزی کوتاه‌تر، پهن‌تر و بلندتر بود. تحلیل هندسی همچنین حاکی از آن بود که پاهای آن‌ها معمولاً در وضعیت پرونیشن (چرخش پا به سمت داخل) قرار می‌گرفت و قوس طولی خارجی پا در آن‌ها ارتفاع کمتری داشت. این ویژگی‌ها باعث می‌شد بخش میانی پا انعطاف‌پذیری و تحرک بیشتری داشته باشد.

چنین ساختاری به نئاندرتال‌ها کمک می‌کرد هنگام حمل بارهای سنگین، فشار ناشی از برخورد پا با زمین را کاهش دهند و روی سطوح ناهموار و کوهستانی تعادل بیشتری داشته باشند. ساختار مستحکم استخوان پاشنه نیز با ویژگی‌های بدنی نئاندرتال‌ها هماهنگ بود. این گونه نسبت به انسان امروزی توده عضلانی و استخوانی بیشتری داشت و فعالیت بدنی او بسیار شدید بود. بنابراین، شکل استخوان‌های پا سازگاری لازم را برای تحمل وزن و حرکت در زمین‌های ناهموار فراهم می‌کرد.

سبک زندگی مدرن چه تغییری در استخوان‌های پا ایجاد کرده است؟ پژوهشگران در ادامه دریافتند که استخوان پاشنه انسان خردمند شکارچی-غذاجو در دوران پیشاتاریخ، که مسافت‌های طولانی را با پای برهنه یا کفش‌های نرم طی می‌کردند، از نظر استحکام شباهت بیشتری به نمونه‌های نئاندرتال‌ها داشت. در مقابل، استخوان پاشنه انسان‌های جوامع پساصنعتی ضعیف‌تر و ظریف‌تر بود. به‌گفته پژوهشگران، کم‌تحرکی و استفاده مداوم از کفش‌های بسته و دارای کفی سخت احتمالاً در این تفاوت نقش داشته است.

چنین کفش‌هایی حرکت‌های طبیعی چرخش پا به داخل و خارج را محدود می‌کنند و دامنه حرکت مچ پا را کاهش می‌دهند. در نتیجه، تحریک‌های مکانیکی طبیعی که به حفظ استحکام استخوان کمک می‌کنند، کمتر می‌شوند. «ماریا جووانا بلکاسترو» (Maria Giovanna Belcastro)، استاد دانشگاه بولونیا و سرپرست این پژوهش، توضیح می‌دهد که شکل اسکلت فقط حاصل برنامه ژنتیکی نیست، بلکه از فشارهای فیزیکی و عادت‌های روزمره نیز تأثیر می‌پذیرد. این یافته‌ها نشان می‌دهند که بررسی استخوان‌های پا به شناخت بهتر شیوه حرکت انسان‌های باستان کمک می‌کند و در عین حال، زمینه‌ای برای برقراری ارتباط میان انسان‌شناسی فرگشتی و ارتوپدی بالینی فراهم می‌آورد.

پژوهشگران یافته‌های خود را در Journal of Human Evolution منتشر کرده‌اند.