طرح اسقاط ۲٫۶ میلیون خودرو فرسوده؛ دولت چگونه ناترازی بنزین را هدف گرفته است

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، دولت طرح گسترده‌ای را برای اسقاط ۲٫۶ میلیون خودروی فرسوده در دستور کار قرار داده است. هدف اعلام‌شده این طرح، کاهش ناترازی بنزین است. ناترازی یعنی مصرف سوخت در کشور از تولید داخلی بیش‌تر باشد و این شکاف باید از راه واردات یا کاهش مصرف جبران شود.

این خبر برای خانوارها دو پیام دارد. نخست اینکه سیاست‌گذار برای مهار مصرف بنزین، به‌جای تمرکز صرف بر قیمت سوخت، سراغ ترکیب ناوگان خودرو رفته است. دوم اینکه اجرای طرح می‌تواند بر عرضه، تقاضا و قیمت خودرو در بازار اثر بگذارد. جزئیات تکمیلی سناریو، از جمله زمان‌بندی و مشوق‌های مالکان، در اطلاعات این گزارش نیامده است.

مقیاس طرح چقدر بزرگ است؟

عدد ۲٫۶ میلیون را می‌توان ملموس‌تر دید. اگر هر خودرو را حدود ۴٫۵ متر طول فرض کنیم، ردیف‌کردن این خودروها پشت سر هم تقریباً ۱۱ هزار و ۷۰۰ کیلومتر مسیر می‌سازد. این فاصله از یک سر ایران تا آن سر آسیا هم بیش‌تر است. بنابراین طرح، بخش قابل‌توجهی از ناوگان کشور را در بر می‌گیرد.

منطق طرح روشن است: خودروهای فرسوده معمولاً در هر کیلومتر سوخت بیش‌تری مصرف می‌کنند. اگر جای آن‌ها خودروهای کم‌مصرف‌تر بنشیند، مصرف کل بنزین کاهش پیدا می‌کند. مقدار این کاهش به نوع خودروهای جایگزین و سرعت اجرای طرح بستگی دارد.

اثر احتمالی بر بازار خودرو

اسقاط انبوه خودرو معمولاً با تقاضای تازه برای خرید همراه است، چون مالکان باید وسیله‌ای جایگزین تهیه کنند. اگر عرضه خودروی نو با این تقاضا هماهنگ نباشد، فشار بر قیمت‌ها محتمل است. اگر تولید و واردات پاسخ‌گو باشد، بازار می‌تواند این تقاضا را بدون تغییر بزرگ جذب کند.

داده‌های بعدی، از جمله شرایط پرداخت مشوق، ظرفیت تولید خودروسازان و ضوابط خودروی جایگزین، مسیر واقعی اثر طرح را روشن می‌کند. تا آن زمان، ارزیابی دقیق اثر قیمتی ممکن نیست و نتیجه‌گیری درباره تصمیم‌های مالی به عهده خود مخاطب است.