کاهش ۴۱ درصدی ورود کاکائو به بنادر ساحل عاج؛ زنگ خطر برای عرضه جهانی؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار معاملات آتی کاکائو در بورس بین‌قاره‌ای نیویورک (ICE) در روزهای پایانی اکتبر ۲۰۲۶، تحت تأثیر تقابل نگرانی‌ها درباره تولید فصل آینده و افزایش ذخایر جهانی قرار دارد. قیمت این محصول در محدوده ۵۵۵۰ تا ۵۶۰۰ دلار به‌ازای هر تن نوسان می‌کند و در تسویه روز ۲۳ اکتبر، به حدود ۵۵۹۲ دلار رسید. دامنه معاملات روزانه اخیر بین ۵۵۱۷ تا ۵۶۸۷ دلار قرار داشت و محدوده هفتگی ۵۵۱۷ تا ۵۸۹۸ دلار ثبت شده است. در همین حال، قیمت روزانه مرجع سازمان بین‌المللی کاکائو (ICCO) در ۲۲ اکتبر به ۵۶۹۶٫۸۵ دلار رسید؛ اختلاف این ارقام به تفاوت شاخص مرجع، قرارداد و زمان تسویه مربوط می‌شود.

وضعیت کنونی بازار را نمی‌توان صرفاً ادامه روند صعودی یا آغاز یک نزول پایدار دانست. قیمت کاکائو پس از سقوط از اوج تاریخی دسامبر ۲۰۲۴، که بالاتر از ۱۲۹۰۰ دلار قرار داشت، در بخش‌هایی از سال ۲۰۲۶ از محدوده کف‌های نزدیک به ۳۰۰۰ دلار بهبود چشمگیری را تجربه کرد. این بازگشت در برخی مقاطع، رشد حدود ۸۰ درصدی نسبت به کف‌های بهاری را به همراه داشت، اما حرکت قیمت در ادامه سال زیر مقاومت‌های ۶۰۰۰ تا ۶۵۰۰ دلار متوقف شد. اکنون بازار در موقعیتی قرار دارد که عرضه بالقوه محدودتر در فصل ۲۰۲۶/۲۷ می‌تواند از قیمت‌ها حمایت کند، اما موجودی‌های انباشته‌شده و بهبود نامتوازن مصرف همچنان مانع شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند هستند.

افت احتمالی محصول آفریقای غربی، معادله عرضه کاکائو را برای فصل جدید تغییر می‌دهد

ساحل عاج با سهمی نزدیک به ۴۰ درصد از تولید جهانی، در کنار غنا، محور اصلی تحولات عرضه کاکائو به شمار می‌رود. برآوردهای اولیه فصل ۲۰۲۶/۲۷ از احتمال کاهش تولید در هر دو کشور حکایت دارند. بر اساس ارقام ارائه‌شده، تولید ساحل عاج ممکن است به حدود ۱٫۸ میلیون تن برسد که نسبت به فصل قوی قبلی، کاهشی نزدیک به ۱۸ درصد را نشان می‌دهد. برای غنا نیز تولید حدود ۶۵۰ هزار تن و کاهش نزدیک به ۱۳ درصد پیش‌بینی شده است. شرکت فیچ و برخی دیگر از تحلیلگران نیز نسبت به محدودیت‌های تولید در این منطقه هشدار داده‌اند. چنین افتی، در صورت تحقق، می‌تواند بخشی از وفور عرضه فصل قبل را خنثی کند و توازن جهانی را به سمت شرایط محدودتر سوق دهد.

با این حال، مسئله تنها به حجم بارندگی یا عملکرد یک فصل محدود نیست. فرسودگی درختان، گسترش بیماری‌هایی مانند ویروس تورم شاخه کاکائو، محدودیت دسترسی به نهاده‌های کشاورزی و ضعف سرمایه‌گذاری در برخی مزارع، توان تولیدی کشورهای اصلی عرضه‌کننده را تحت فشار قرار داده‌اند. این عوامل ساختاری به آن معنا هستند که حتی بهبود مقطعی شرایط جوی نیز لزوماً به افزایش سریع بازدهی مزارع منجر نخواهد شد. از این منظر، ارزیابی فصل جدید باید علاوه بر آمار برداشت، بر وضعیت درختان، شمار غلاف‌ها و روند ورود محصول به بنادر صادراتی متمرکز باشد.

ال‌نینو و نوسان بارندگی، احتمال محدودیت عرضه در سال ۲۰۲۷ را افزایش می‌دهد

شرایط جوی یکی از متغیرهای کلیدی در تحلیل بنیادی کاکائو است. تقویت پدیده ال‌نینو و احتمال شکل‌گیری یکی از رویدادهای بسیار قوی این پدیده در چند دهه اخیر، نگرانی‌ها درباره تولید آفریقای غربی را افزایش داده است. ال‌نینو می‌تواند الگوی بارش و دمای منطقه را تغییر دهد و با افزایش گرما یا کاهش رطوبت در دوره‌های حساس رشد، توسعه غلاف‌ها و تشکیل محصول را تحت تأثیر قرار دهد. مرکز پیش‌بینی اقلیمی آمریکا نیز در ارزیابی‌های اکتبر ۲۰۲۶ از تداوم تقویت ال‌نینو و احتمال بالای وقوع شرایط قوی تا بسیار قوی در ماه‌های پیش رو خبر داده است. البته شدت اثرگذاری آن بر محصول نهایی کاکائو به زمان‌بندی بارندگی و وضعیت مناطق مختلف کشت بستگی دارد.

در سوی دیگر، بارندگی شدید نیز الزاماً به معنای بهبود شرایط تولید نیست. بارش‌های سنگین و هوای ابری می‌توانند جمع‌آوری محصول و انتقال آن به بنادر را مختل کنند و احتمال گسترش بیماری پوسیدگی سیاه غلاف را افزایش دهند. بر اساس داده‌های منتشرشده در اکتبر، تحویل کاکائو به بنادر ساحل عاج از اول تا ۱۸ اکتبر به ۷۸ هزار و ۲۱۲ تن رسید، درحالی‌که این رقم در دوره مشابه سال قبل ۱۳۳ هزار و ۲۰۹ تن بود؛ بنابراین، ورودی بنادر حدود ۴۱ درصد کاهش یافت. این افت، به‌تنهایی اثبات‌کننده کاهش مشابه تولید نهایی نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای مهم از کندی جریان عرضه در آغاز فصل بازاریابی باشد.

کاهش مازاد پیش‌بینی‌شده، بازار را به توازن شکننده‌تری نزدیک می‌کند

برای درک حساسیت بازار در فصل آینده باید عملکرد محصول در دوره قبل نیز بررسی شود. در فصل ۲۰۲۵/۲۶، ارسال محموله‌های کاکائو از ساحل عاج تقریباً ۲۰ درصد افزایش یافت و برداشت غنا نیز بیش از ۲۵ درصد رشد کرد. این عملکرد قوی، به افزایش موجودی‌ها و ایجاد حاشیه اطمینان برای مصرف‌کنندگان صنعتی کمک کرد. اما برآوردهای ضعیف‌تر برای فصل ۲۰۲۶/۲۷، تصویر بازار را تغییر داده‌اند. شرکت استون‌ایکس پیش‌بینی مازاد جهانی کاکائو در فصل آینده را تا حدود ۲۵ هزار تن کاهش داده است؛ رقمی که در مقایسه با مازادهای بزرگ‌تر دوره قبل، فضای بسیار محدودی برای جبران اختلالات غیرمنتظره باقی می‌گذارد.

با وجود این، کاهش مازاد پیش‌بینی‌شده به‌معنای ورود قطعی بازار به کسری عرضه نیست. برآوردهای تولید و مصرف همچنان به داده‌های برداشت، شرایط جوی، میزان فرآوری و تحولات تقاضا وابسته‌اند. در سال زراعی ۲۰۲۳/۲۴، بازار با کسری عمیق مواجه بود، اما توازن در سال ۲۰۲۴/۲۵ به مازاد کوچک حدود ۳۷ هزار تنی تغییر کرد. فصل ۲۰۲۵/۲۶ نیز از شرایط عرضه مناسب‌تری برخوردار بود و بخشی از آثار کمبود سال‌های قبل را جبران کرد. در نتیجه، نگرانی درباره فصل آینده در حال افزایش است، اما موجودی انباشته‌شده از دوره‌های قبلی همچنان می‌تواند بخشی از شوک‌های عرضه را جذب کند.

بهبود مصرف در آسیا و اروپا، نشانه‌ای از تعدیل فشار تقاضاست

در سمت تقاضا، آمار فرآوری دانه‌های کاکائو یا «آسیاب‌کاری» یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای سنجش فعالیت صنایع شکلات و شیرینی‌سازی است. داده‌های سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ تصویری ناهمگون، اما در مجموع امیدوارکننده، ارائه می‌کنند. آسیاب‌کاری آسیا نسبت به سال قبل ۲۹٫۲ درصد افزایش یافت و به رکورد ۲۳۳ هزار و ۷۶۷ تن رسید. در اروپا نیز این شاخص با رشد ۳٫۲ درصدی به ۳۴۸ هزار و ۲۱۵ تن رسید؛ افزایشی که برخلاف انتظار کاهش سالانه رخ داد و نخستین رشد مثبت پس از دوره‌ای از ضعف تقاضا توصیف شد. در مقابل، آسیاب‌کاری آمریکای شمالی ۲٫۵ درصد کاهش یافت. مجموع این ارقام نشان می‌دهد نگرانی درباره تخریب گسترده تقاضا پس از جهش قیمت‌های سال‌های گذشته، تا حدودی تعدیل شده است.

با این حال، افزایش فرآوری در دو منطقه به‌تنهایی به معنای بازگشت کامل قدرت خرید نیست. جهش قیمت کاکائو در دوره ۲۰۲۳/۲۴ تا ۲۰۲۴/۲۵، تولیدکنندگان شکلات را به افزایش قیمت محصولات، تغییر ترکیبات و اصلاح اندازه بسته‌بندی‌ها واداشت. این تغییرات با هدف مدیریت هزینه‌ها انجام شد، اما در برخی بازارها مصرف را تحت فشار قرار داد. شرکت‌های شکلات‌سازی همچنان با فشار بر حاشیه سود مواجه‌اند و تعدادی از تولیدکنندگان، از جمله لیندت، در سیاست‌های قیمت‌گذاری یا چشم‌انداز تجاری خود تجدیدنظر کرده‌اند. بنابراین، تقاضا در حال نشانه‌دادن بهبود است، اما قیمت بالای مواد اولیه و احتیاط مصرف‌کنندگان همچنان مانع بازگشت سریع مصرف به سطوح قبلی می‌شود.

افزایش موجودی‌های ICE، مانعی در برابر جهش سریع قیمت‌هاست

یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده قیمت کاکائو، رشد ذخایر قابل مشاهده در انبارهای مورد تأیید بورس ICE است. موجودی‌ها در اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۳٫۶ میلیون کیسه رسیدند و در مقاطعی بالاترین سطح بیش از دو سال گذشته را ثبت کردند. داده‌های بازار در ۲۱ اکتبر، موجودی ICE را حدود ۳ میلیون و ۶۳۵ هزار و ۳۵۴ کیسه نشان می‌داد. این افزایش از یک سو منعکس‌کننده عرضه قوی فصل قبل است و از سوی دیگر، در کوتاه‌مدت حاشیه اطمینان بیشتری برای خریداران صنعتی ایجاد می‌کند. نسبت ذخایر به میزان آسیاب‌کاری نیز در برخی برآوردها به حدود ۳۰ درصد یا بالاتر نزدیک شده است؛ عاملی که فشار ناشی از نگرانی‌های فصل آینده را تعدیل می‌کند.

با این حال، موجودی‌های فعلی و تولید آینده دو مسئله متفاوت‌اند. انبارهای پر می‌توانند کسری عرضه را در کوتاه‌مدت جبران کنند، اما اگر محصول فصل ۲۰۲۶/۲۷ به‌طور معناداری کاهش یابد و فرآوری همچنان بهبود پیدا کند، حاشیه اطمینان موجودی‌ها به‌تدریج کمتر خواهد شد. در چنین شرایطی، بازار به‌شدت به آمار ورود محموله‌ها، سطح ذخایر گواهی‌شده و روند مصرف واکنش نشان می‌دهد. از سوی دیگر، کاهش موقعیت‌های فروش خالص معامله‌گران مدیریت‌شده و تعدیل بخشی از فشار فروش سفته‌بازانه نیز می‌تواند در کوتاه‌مدت بر نوسان قیمت اثر بگذارد. مقررات پایداری مانند EUDR و برنامه غنا برای افزایش فرآوری داخلی نیز از متغیرهای زمینه‌ای بازار هستند، هرچند تأثیر نهایی آنها به نحوه اجرا و زمان‌بندی تغییرات بستگی دارد.

فاصله قیمت با میانگین‌های کوتاه‌مدت، ضعف حرکت صعودی را نشان می‌دهد

از منظر تحلیل تکنیکال کاکائو، ساختار قیمت در کوتاه‌مدت ترکیبی از فشار نزولی و تلاش برای تثبیت است. نرخ فعلی پایین‌تر از میانگین متحرک ۲۰دوره‌ای در محدوده ۵۷۱۹ دلار و میانگین ۵۰دوره‌ای نزدیک به ۵۷۴۵ دلار در نمودار چهارساعته قرار دارد. این وضعیت نشان می‌دهد خریداران هنوز نتوانسته‌اند کنترل پایدار حرکت کوتاه‌مدت را به دست بگیرند. با این حال، قیمت همچنان بالاتر از میانگین متحرک ۲۰۰روزه در محدوده ۴۶۰۰ تا ۴۶۲۵ دلار قرار گرفته است؛ فاصله‌ای که بیانگر حفظ بخشی از ساختار بازیابی میان‌مدت پس از افت قبلی است.

ترکیب این میانگین‌ها تصویری دوگانه ارائه می‌دهد. قرارگرفتن قیمت زیر میانگین‌های ۲۰ و ۵۰دوره‌ای نشان‌دهنده دشواری ادامه صعود در افق نزدیک است، اما فاصله با میانگین ۲۰۰روزه اجازه نمی‌دهد ضعف کوتاه‌مدت را به‌تنهایی معادل شکست روند بازیابی در افق بلندتر تلقی کنیم. محدوده اخیر معاملات روزانه، یعنی ۵۵۱۷ تا ۵۶۸۷ دلار، نیز نشان می‌دهد بازار فعلاً در حال ارزیابی نیروهای متضاد است. عبور از محدوده‌های میانگین متحرک می‌تواند اطلاعات تازه‌ای درباره قدرت خریداران یا تداوم فشار فروش فراهم کند، اما تأیید روند به تثبیت قیمت و رفتار آن در اطراف سطوح کلیدی وابسته خواهد بود.

حمایت ۵۴۰۰ دلاری، مرز مهمی برای سنجش پایداری بازیابی است

در سمت پایین نمودار، محدوده ۵۳۹۱ تا ۵۴۵۰ دلار نخستین ناحیه حمایتی مهم به شمار می‌رود. این محدوده با ناحیه میانگین متحرک نمایی ۱۰۰روزه صعودی نیز هم‌پوشانی دارد و از همین رو، واکنش قیمت در آن می‌تواند برای ارزیابی پایداری روند بازیابی اهمیت پیدا کند. اگر فشار فروش افزایش یابد و این حمایت از دست برود، ناحیه ۵۲۵۰ تا ۵۰۰۰ دلار به‌عنوان محدوده حمایتی بعدی مورد توجه قرار می‌گیرد. شکست سطح ۵۲۵۰ دلار می‌تواند ساختار تکنیکال را به‌طور محسوسی تضعیف کند و احتمال گسترش اصلاح قیمت را بالا ببرد.

در سوی مقابل، ناحیه ۵۷۰۰ تا ۵۸۰۰ دلار نخستین مقاومت مهم پیش روی قیمت است. عبور پایدار از این محدوده می‌تواند مسیر آزمون مقاومت بزرگ‌تر ۶۱۰۰ دلار را هموار کند. این سطح برای بازار اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا بازگشت قیمت به بالای آن می‌تواند نشان دهد تقاضا توانسته بخشی از فشار فروش را جذب کند. در صورت شکست معتبر ۶۱۰۰ دلار، محدوده ۶۴۵۰ تا ۶۶۰۰ دلار به‌عنوان ناحیه بالقوه بعدی مطرح می‌شود. با این حال، تا زمانی که قیمت زیر مقاومت‌های یادشده قرار دارد، نمی‌توان صرفاً بر مبنای کاهش احتمالی محصول آینده، احیای یک روند صعودی قدرتمند را تأیید کرد.

شاخص‌های مومنتوم، از ادامه فشار فروش تا احتمال تثبیت حکایت دارند

شاخص قدرت نسبی (RSI) در تحلیل‌های اخیر عمدتاً بین محدوده بالای ۳۰ تا پایین ۵۰ نوسان کرده است؛ محدوده‌ای که از ضعف مومنتوم و وضعیت فروش یا خنثی حکایت دارد. در برخی مقاطع، قرائت‌های اشباع فروش نیز مشاهده شده‌اند، اما قرارگرفتن RSI در این ناحیه به‌تنهایی نشانه پایان افت قیمت نیست. برای تأیید تغییر جهت، لازم است بهبود مومنتوم با حرکت قیمت به سمت مقاومت‌های بالاتر همراه شود.

هم‌زمان، مکدی (MACD) و شاخص میانگین جهت‌دار (ADX) اغلب فشار فروش ادامه‌دار یا شرایط خنثی را نشان می‌دهند و شاخص استوکاستیک RSI نیز در مقاطعی به محدوده اشباع فروش وارد شده است. این ترکیب با احتمال نوسان محدود و تلاش برای تثبیت در کوتاه‌مدت سازگار است، اما هنوز شواهد کافی برای تأیید یک چرخش صعودی پایدار فراهم نمی‌کند. برخی برآوردهای تکنیکال کوتاه‌مدت، میانگین قیمت را در روزهای آینده نزدیک به ۵۵۱۰ تا ۵۵۶۷ دلار قرار می‌دهند. در مجموع، محدوده ۵۴۰۰ تا ۵۸۰۰ دلار می‌تواند در کوتاه‌مدت کانون نوسان باشد؛ مگر آنکه تغییر معناداری در جریان عرضه، تقاضا یا مومنتوم تکنیکال رخ دهد.

جمع‌بندی؛ مسیر کاکائو در ماه‌های آینده به برخورد ذخایر بالا با ریسک محصول جدید بستگی دارد

در افق چند هفته تا یک یا دو ماه آینده، محدوده ۵۳۰۰ تا ۵۹۰۰ دلار سناریوی پایه‌ای محتاطانه‌ای برای قیمت کاکائو محسوب می‌شود. موجودی‌های بالا، ضعف نسبی شاخص‌های مومنتوم و قرارگرفتن قیمت زیر میانگین‌های کوتاه‌مدت، فضای صعودی را محدود می‌کنند. در مقابل، افت حدود ۴۱ درصدی ورودی بنادر ساحل عاج در بازه اول تا ۱۸ اکتبر، کاهش احتمالی برداشت در آفریقای غربی و چشم‌انداز محدودتر مازاد جهانی، مانع از آن می‌شوند که فشار نزولی بدون توجه به خطرات عرضه ارزیابی شود. فصل‌پذیری تاریخی نیز که معمولاً بازه اکتبر تا دسامبر را برای قیمت کاکائو مساعدتر نشان می‌دهد، می‌تواند تا حدی نقش حمایتی داشته باشد.

در افق میان‌مدت و با نزدیک‌شدن به سال ۲۰۲۷، چشم‌انداز قیمت به تحقق پیش‌بینی‌های تولید و مسیر تقاضا وابسته خواهد بود. اگر اثرات نامساعد ال‌نینو بر محصول تأیید شود و آسیاب‌کاری در مناطق اصلی مصرف به رشد ادامه دهد، بازآزمایی محدوده ۶۵۰۰ دلار یا سطوح بالاتر دور از انتظار نخواهد بود. با این حال، موجودی‌های فعلی و احتمال تداوم ضعف مصرف می‌توانند مانع شکل‌گیری جهش‌هایی مشابه سطوح افراطی سال ۲۰۲۴ شوند. در طرف مقابل، بهبود محصول یا کاهش دوباره آسیاب‌کاری ممکن است فشار فروش را تقویت کند. بنابراین، روند ورود محصول از ساحل عاج و غنا، شمار غلاف‌ها، به‌روزرسانی‌های ال‌نینو، آمار ماهانه آسیاب‌کاری و موجودی ICE مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده مسیر بعدی بازار خواهند بود.