بازده سرمایه‌گذاری‌شده (ROIC) چیست؟

بازده سرمایه‌گذاری‌شده (ROIC) با تقسیم سود عملیاتی خالص پس از مالیات (NOPAT) بر سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده محاسبه می‌شود.

بازده سرمایه‌گذاری‌شده (ROIC) نشان می‌دهد که یک شرکت با چه کارایی از سرمایه خود برای تولید سود استفاده می‌کند. مقایسه ROIC یک شرکت با میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC) آن نشان می‌دهد که آیا سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده به‌طور مؤثری استفاده می‌شود یا خیر. علاوه بر ROIC، کسب‌وکارها از معیارهای دیگری مانند ارزش افزوده اقتصادی و بازده سرمایه به‌کارگرفته‌شده برای ارزیابی نحوه استفاده شرکت از سرمایه استفاده می‌کنند.

نکات کلیدی

• سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده، پولی است که یک شرکت از طریق صدور اوراق بهادار به سهامداران و بدهی به دارندگان اوراق قرضه جمع‌آوری کرده است.
• تحلیلگران و سرمایه‌گذاران می‌توانند ROIC یک شرکت را با شرکت‌های دیگر در همان بخش مقایسه کنند.
• یک شرکت زمانی ارزش خلق می‌کند که ROIC آن از میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC) بیشتر باشد.

فرمول و محاسبه بازده سرمایه‌گذاری‌شده (ROIC)

فرمول ROIC به صورت زیر است: ROIC = NOPAT / سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده که در آن: NOPAT = سود عملیاتی خالص پس از مالیات

به بیان دیگر، ROIC می‌تواند به صورت (درآمد خالص – سود تقسیمی) / (بدهی + حقوق صاحبان سهام) محاسبه شود. فرمول ROIC با ارزیابی مقدار در مخرج، یعنی کل سرمایه که مجموع بدهی و حقوق صاحبان سهام شرکت است، محاسبه می‌شود.

روش‌های متعددی برای محاسبه این مقدار وجود دارد:

• یکی از روش‌ها، کسر نقدینگی و بدهی‌های جاری بدون بهره (NIBCL)—از جمله بدهی‌های مالیاتی و حساب‌های پرداختنی، به شرطی که مشمول بهره یا هزینه نباشند—از کل دارایی‌ها است.
• روش دیگر، جمع ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام شرکت با ارزش دفتری بدهی‌های آن و سپس کسر دارایی‌های غیرعملیاتی، از جمله نقدینگی و معادل‌های نقدی، اوراق بهادار قابل‌فروش و دارایی‌های عملیات متوقف‌شده است.
• روش دیگر، به دست آوردن سرمایه در گردش با کسر بدهی‌های جاری از دارایی‌های جاری است. سپس، سرمایه در گردش غیرنقدی با کسر نقدینگی از مقدار سرمایه در گردش محاسبه‌شده به دست می‌آید. در نهایت، سرمایه در گردش غیرنقدی به دارایی‌های ثابت شرکت اضافه می‌شود.

مهم : ROIC بالاتر از هزینه سرمایه نشان‌دهنده سلامت و رشد شرکت است، در حالی که ROIC پایین‌تر از هزینه سرمایه نشان‌دهنده مدل کسب‌وکار غیرپایدار است.

مقدار در صورت فرمول نیز می‌تواند به روش‌های مختلفی محاسبه شود. ساده‌ترین روش، کسر سودهای تقسیمی از درآمد خالص شرکت است. با این حال، از آنجا که یک شرکت ممکن است از منبعی یک‌باره و غیرمرتبط با کسب‌وکار اصلی خود—مانند سود ناشی از نوسانات نرخ ارز خارجی—منفعت برده باشد، اغلب ترجیح داده می‌شود که از سود عملیاتی خالص پس از مالیات (NOPAT) استفاده شود. NOPAT با تعدیل سود عملیاتی برای مالیات محاسبه می‌شود: NOPAT = (سود عملیاتی) × (۱ – نرخ مالیات مؤثر)

ROIC چه چیزی را نشان می‌دهد؟

ROIC همیشه به‌صورت درصد محاسبه شده و معمولاً به‌صورت مقدار سالانه یا میانگین متحرک ۱۲ ماهه بیان می‌شود. این معیار باید با هزینه سرمایه شرکت مقایسه شود تا مشخص شود آیا شرکت در حال خلق ارزش است یا خیر. اگر ROIC بیشتر از میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC)—معیار رایج هزینه سرمایه—باشد، ارزش در حال خلق شدن است و این شرکت‌ها با قیمتی بالاتر معامله خواهند شد. یک معیار رایج برای شواهد خلق ارزش، بازدهی است که دو درصد بالاتر از هزینه سرمایه شرکت باشد.

واقعیت مهم : بسیاری از شرکت‌ها نرخ مالیات مؤثر خود را برای سه‌ماهه یا سال مالی در گزارش‌های درآمد خود اعلام می‌کنند، اما همه شرکت‌ها این کار را انجام نمی‌دهند، به این معنا که ممکن است لازم باشد این نرخ با تقسیم هزینه مالیاتی شرکت بر درآمد خالص آن محاسبه شود.

برخی شرکت‌ها در سطح بازده صفر فعالیت می‌کنند. اگرچه ممکن است ارزش را از بین نبرند، اما این شرکت‌ها سرمایه اضافی برای سرمایه‌گذاری در رشد آینده ندارند. برای به دست آوردن ایده بهتری از ROIC مناسب یا قابل‌قبول، می‌توانید شرکت‌های فعال در یک بخش را مقایسه کنید. اگر شرکتی به‌طور مداوم ROIC بالاتری نسبت به گروه همتایان خود ارائه دهد، این نشان‌دهنده مدیریت بهتر و سودآوری بیشتر است. در مورد شرکت‌های بالغ و تثبیت‌شده، مقایسه ROIC کنونی با ROIC گذشته نیز می‌تواند مفید باشد.

ROIC در کنار معیارهای ارزش‌گذاری به‌خوبی کار می‌کند

ROIC زمینه لازم را برای سایر معیارها مانند نسبت قیمت به درآمد (P/E) فراهم می‌کند. اگر به‌تنهایی بررسی شود، نسبت P/E ممکن است نشان دهد که یک شرکت کمتر از ارزش واقعی خود معامله می‌شود، اما کاهش ممکن است به این دلیل باشد که شرکت دیگر به همان نرخ (یا اصلاً) برای سهامداران ارزش تولید نمی‌کند. از سوی دیگر، شرکت‌هایی که به‌طور مداوم نرخ بازده بالایی بر سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده تولید می‌کنند، احتمالاً شایسته معامله با قیمتی بالاتر نسبت به سایر سهام هستند.

نمونه‌ای از نحوه استفاده از ROIC

شرکت تارگت (TGT) ROIC خود را مستقیماً در گزارش 10-K خود محاسبه می‌کند و اجزای مورد استفاده در محاسبه را نشان می‌دهد: محاسبه ROIC با درآمد عملیاتی شروع می‌شود و سپس درآمد خالص سایر درآمدها به آن اضافه می‌شود تا به EBIT برسد. بهره اجاره عملیاتی سپس اضافه شده و مالیات‌های درآمدی کسر می‌شوند تا سود عملیاتی خالص پس از مالیات (NOPAT) به دست آید. سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده تارگت شامل حقوق صاحبان سهام، بدهی بلندمدت و تعهدات اجاره عملیاتی است. تارگت نقدینگی و معادل‌های نقدی را از مجموع این ارقام کسر می‌کند تا سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده خود را به دست آورد و بازده پس از مالیات بر سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده را ۱۶٫۱٪ گزارش می‌دهد که نسبت به ۱۲٫۶٪ سال قبل بهبود یافته است.

محدودیت‌های استفاده از ROIC

ROIC یکی از مهم‌ترین و اطلاع‌رسان‌ترین معیارهای ارزش‌گذاری است. با این حال، در برخی بخش‌ها نسبت به سایرین اهمیت بیشتری دارد. برخی شرکت‌ها، مانند آن‌هایی که سکوهای نفتی را اداره می‌کنند یا نیمه‌هادی‌ها تولید می‌کنند، سرمایه‌گذاری بسیار بیشتری نسبت به شرکت‌هایی که به تجهیزات کمتری نیاز دارند، انجام می‌دهند. یک نقطه ضعف عمده این معیار این است که هیچ اطلاعاتی در مورد اینکه کدام بخش از کسب‌وکار ارزش تولید می‌کند، ارائه نمی‌دهد. اگر محاسبه خود را بر اساس درآمد خالص (منهای سودهای تقسیمی) به جای NOPAT انجام دهید، نتیجه می‌تواند حتی مبهم‌تر باشد، زیرا بازده ممکن است از یک رویداد غیرمکرر و یک‌باره ناشی شود.

سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده چیست؟

سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده، کل مقدار پولی است که یک شرکت از طریق صدور اوراق بهادار—که مجموع حقوق صاحبان سهام، بدهی و تعهدات اجاره سرمایه‌ای شرکت است—جمع‌آوری کرده است. سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده یک مورد در صورت‌های مالی شرکت نیست زیرا بدهی، اجاره‌های سرمایه‌ای و حقوق صاحبان سهام هر کدام به‌طور جداگانه در ترازنامه ذکر می‌شوند.

بازده سرمایه‌گذاری‌شده چه چیزی را نشان می‌دهد؟

بازده سرمایه‌گذاری‌شده (ROIC) نشان می‌دهد که یک شرکت با چه کارایی سرمایه تحت کنترل خود را به سمت سرمایه‌گذاری‌ها یا پروژه‌های سودآور هدایت می‌کند. نسبت ROIC درک بهتری از نحوه استفاده شرکت از پولی که جمع‌آوری کرده برای تولید بازده ارائه می‌دهد. مقایسه بازده سرمایه‌گذاری‌شده یک شرکت با میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC) آن نشان می‌دهد که آیا سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده به‌طور مؤثری استفاده می‌شود یا خیر.

چگونه ROIC را محاسبه می‌کنید؟

فرمول ROIC سود عملیاتی خالص پس از مالیات (NOPAT) تقسیم بر سرمایه سرمایه‌گذاری‌شده است. شرکت‌هایی با بازده ثابت یا رو به بهبود بر سرمایه، به احتمال زیاد مقادیر قابل‌توجهی از سرمایه جدید را به کار نمی‌گیرند. سرمایه‌گذاران و تحلیلگران همچنین ممکن است از محاسبه بازده سرمایه جدید سرمایه‌گذاری‌شده (RONIC) برای تعیین ارزش به‌کارگیری سرمایه جدید یا اضافی در یک پروژه جدید یا موجود استفاده کنند.

نتیجه‌گیری

ROIC یک معیار مالی پرکاربرد است. این معیار نشان می‌دهد که یک شرکت چگونه از سرمایه خود استفاده می‌کند و آیا با سرمایه‌گذاری‌های خود ارزش خلق می‌کند یا خیر. حداقل، ROIC یک شرکت باید بالاتر از هزینه سرمایه آن باشد. اگر به‌طور مداوم این‌گونه نباشد، مدل کسب‌وکار پایدار نیست. ROIC به‌ویژه هنگام بررسی شرکت‌های در صنایعی که به سرمایه‌گذاری مقدار زیادی سرمایه وابسته هستند، مفید است. مانند بسیاری از معیارها، این معیار زمانی که برای مقایسه شرکت‌های مشابه در همان بخش استفاده شود، بیشترین اطلاعات را ارائه می‌دهد. اغلب، شرکت‌های یک بخش با بالاترین ROIC‌ها با قیمتی بالاتر معامله می‌شوند.