سرمایه‌گذاری غیرفعال چیست؟

سرمایه‌گذاری غیرفعال یک استراتژی سرمایه‌گذاری است که هدف آن به حداکثر رساندن بازده‌ها از طریق کاهش هزینه‌های خرید و فروش اوراق بهادار است. سرمایه‌گذاری در شاخص (Index Investing) یکی از رایج‌ترین اشکال سرمایه‌گذاری غیرفعال است. در این روش، سرمایه‌گذاران اوراق بهاداری را که در یک شاخص معیار مانند S&P 500 وجود دارند خریداری کرده و برای مدت طولانی نگه می‌دارند.

سرمایه‌گذاری غیرفعال معمولاً از طریق سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (Mutual Funds) یا صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETFs) انجام می‌شود که پرتفوی شاخص را به‌طور دقیق یا تقریبی تقلید می‌کنند. نام این استراتژی منعکس‌کننده این است که مدیران این استراتژی نیازی به جستجوی فعال برای سرمایه‌گذاری ندارند؛ آن‌ها صرفاً اوراق بهاداری را که شاخص هدف آن‌ها معامله می‌کند، خرید و فروش می‌کنند. در مقابل، سرمایه‌گذاران فعال باید تحقیق کنند و تصمیم بگیرند که کدام اوراق بهادار را مالک شوند.

نکات کلیدی

• سرمایه‌گذاری غیرفعال به استراتژی‌ای اشاره دارد که هزینه‌های انتخاب اوراق بهادار برای سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد.
• سرمایه‌گذاری در شاخص رایج‌ترین شکل سرمایه‌گذاری غیرفعال است که در آن سرمایه‌گذاران سعی در تقلید و نگهداری یک شاخص بازار گسترده دارند.
• سرمایه‌گذاری غیرفعال نسبت به مدیریت فعال ارزان‌تر و پیچیدگی کمتری دارد و اغلب در بازه‌های زمانی متوسط تا بلندمدت نتایج بهتری پس از کسر مالیات ارائه می‌دهد.

درک سرمایه‌گذاری غیرفعال

روش‌های سرمایه‌گذاری غیرفعال به دنبال کاهش هزینه‌های انتخاب سرمایه‌گذاری هستند. این کار تا حدی با ساده‌سازی فرآیند ساخت پرتفوی و کاهش کارمزدهای ناشی از معاملات مکرر انجام می‌شود. همچنین، صندوق‌های شاخص معمولاً از نظر اندازه بزرگ‌تر از صندوق‌های مدیریت‌شده فعال هستند، بنابراین اقتصاد مقیاس به کاهش هزینه‌های نسبی کمک می‌کند.

سرمایه‌گذاری غیرفعال اغلب (اما نه همیشه) از رویکرد خرید و نگهداری (Buy-and-Hold) بلندمدت استفاده می‌کند، به این معنا که اوراق بهادار برای دوره‌های نسبتاً طولانی نگهداری می‌شوند. این نوع سرمایه‌گذاری با هدف ایجاد ثروت به‌صورت تدریجی انجام می‌شود. اجتناب از معاملات مکرر هزینه‌هایی مانند کارمزدهای معامله، کمیسیون‌ها و سود سرمایه مشمول مالیات را کاهش می‌دهد.

برخلاف برخی معامله‌گران فعال، سرمایه‌گذاران غیرفعال خرید و نگهداری به دنبال کسب سود از نوسانات کوتاه‌مدت قیمت یا زمان‌بندی بازار نیستند. فرض اصلی استراتژی سرمایه‌گذاری غیرفعال این است که بازار در طول زمان بازده مثبت ثبت کرده است و سرمایه‌گذاران غیرفعال انتظار دارند این الگو در بلندمدت ادامه یابد.

در کوتاه‌مدت، مدیران غیرفعال معمولاً معتقدند که پیشی گرفتن از بازار در بازه‌های زمانی کوتاه دشوار است، بنابراین صرفاً سعی می‌کنند عملکرد بازار یا بخش را تقلید کنند. سرمایه‌گذاری غیرفعال با ساخت پرتفوی‌های متنوع از سهام، عملکرد بازار را بازسازی می‌کند، که اگر به‌صورت جداگانه انجام شود، نیاز به تحقیقات گسترده‌ای دارد.

معرفی صندوق‌های شاخص در دهه 1970 دستیابی به بازده‌های هم‌راستا با بازار را آسان‌تر کرد. در دهه 1990، صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETFs) که شاخص‌های اصلی را دنبال می‌کنند، این فرآیند را با اجازه دادن به سرمایه‌گذاران برای معامله صندوق‌های شاخص مانند سهام ساده‌تر کردند. SPDR S&P 500 ETF (SPY) اولین ETF شاخص و یکی از پرمعامله‌ترین آن‌هاست.

مزایا و معایب سرمایه‌گذاری غیرفعال

نگهداری یک پرتفوی متنوع برای سرمایه‌گذاری موفق مهم است و سرمایه‌گذاری غیرفعال از طریق شاخص‌گذاری به سرمایه‌گذاران امکان دستیابی به تنوع را می‌دهد. صندوق‌های شاخص با نگهداری اوراق بهادار در شاخص‌های هدف یا نمونه‌ای نماینده از آن اوراق، ریسک را پخش می‌کنند. این صندوق‌ها به جای جستجوی برندگان منفرد، یک شاخص یا معیار را دنبال می‌کنند، که زمان و تلاش برای تصمیم‌گیری در مورد خرید و فروش اوراق بهادار را کاهش می‌دهد و معمولاً کارمزدهای کمتری نسبت به صندوق‌های مدیریت‌شده فعال دارند.

صندوق شاخص راهی ساده و آسان برای سرمایه‌گذاری در یک بازار انتخاب‌شده ارائه می‌دهد، زیرا به دنبال ردیابی یک شاخص است و نیازی به انتخاب اوراق بهادار منفرد یا تم‌های سرمایه‌گذاری نیست. با این حال، سرمایه‌گذاری غیرفعال مشمول ریسک بازار است. وقتی قیمت سهام، اوراق قرضه یا سایر اوراق بهادار در یک شاخص کاهش می‌یابد، ارزش خالص دارایی (NAV) صندوق‌های شاخصی که آن اوراق را دنبال می‌کنند نیز کاهش می‌یابد.

ریسک دیگر عدم انعطاف‌پذیری است. مدیران صندوق‌های شاخص معمولاً از اقدامات دفاعی مانند کاهش موقعیت در سهام خاص، حتی اگر فکر کنند قیمت آن سهام کاهش خواهد یافت، منع می‌شوند. علاوه بر این، صندوق‌های شاخص مدیریت‌شده غیرفعال با محدودیت‌های عملکردی مواجه هستند. آن‌ها برای ارائه بازده‌هایی طراحی شده‌اند که به‌طور نزدیک شاخص معیار خود را دنبال کنند، نه اینکه از آن پیشی بگیرند. به ندرت بازده‌ای بالاتر از شاخص دارند و معمولاً به دلیل هزینه‌های عملیاتی کمی کمتر از شاخص بازده می‌دهند.

مزایا :

• کارمزدهای پایین‌تر : استفاده از فرمول‌های ثابت برای انتخاب اوراق بهادار، نیاز به تحقیقات پرهزینه را از بین می‌برد، بنابراین صندوق‌های شاخص معمولاً هزینه‌های عملیاتی کمتری نسبت به صندوق‌های مدیریت‌شده فعال دارند.
• شفافیت : مشخص است که کدام دارایی‌ها در یک صندوق شاخص قرار دارند.
• کارایی مالیاتی : صندوق‌های شاخصی که از استراتژی خرید و نگهداری استفاده می‌کنند، معمولاً سود سرمایه مشمول مالیات سالانه کم یا صفر برای سهامداران ایجاد می‌کنند.
• سادگی : مالکیت یک شاخص یا گروهی از شاخص‌ها بسیار ساده‌تر از استراتژی پویایی است که نیاز به تحقیق و تنظیم مداوم دارد.

معایب :

• عدم انعطاف‌پذیری : صندوق‌های غیرفعال به یک شاخص خاص یا مجموعه‌ای از پیش تعیین‌شده از سرمایه‌گذاری‌ها محدود هستند و معمولاً اجازه تغییرات کمی دارند یا هیچ تغییری نمی‌توانند ایجاد کنند. بنابراین، سرمایه‌گذاران به این دارایی‌ها قفل شده‌اند، صرف‌نظر از اتفاقاتی که در بازار رخ می‌دهد.
• بازده‌های بالقوه کمتر : به‌طور تعریف، صندوق‌های غیرفعال تقریباً هرگز از شاخص خود پیشی نمی‌گیرند، حتی در زمان‌های آشوب، زیرا دارایی‌های اصلی آن‌ها برای ردیابی بازار قفل شده‌اند. تنها تعداد کمی از صندوق‌های غیرفعال آزادی عمل برای تنظیم دارایی‌های خود به گونه‌ای دارند که بتوانند از معیار خود پیشی بگیرند.

نکته : کارمزدهای صندوق‌ها متفاوت است. صندوق‌های مدیریت‌شده فعال معمولاً هزینه‌های عملیاتی بالاتری نسبت به صندوق‌های مدیریت‌شده غیرفعال دارند، اما همیشه مهم است که قبل از انتخاب یک صندوق سرمایه‌گذاری، کارمزدها را بررسی کنید.

سرمایه‌گذاری فعال: مزایا و معایب

سرمایه‌گذاری فعال نیز دارای نقاط قوت و ضعف است.

مزایا :

• انعطاف‌پذیری : سرمایه‌گذاران فعال نیازی به دنبال کردن یک شاخص خاص ندارند. آن‌ها می‌توانند سهام‌های «الماس در میان خاک» را که معتقدند کشف کرده‌اند و سایر اوراق بهاداری که ارزش استراتژیک در آن‌ها می‌بینند خریداری کنند.
• پوشش ریسک (Hedging) : مدیران فعال می‌توانند از تکنیک‌هایی مانند فروش کوتاه یا گزینه‌های فروش برای پوشش ریسک خود استفاده کنند و در صورت افزایش بیش از حد ریسک‌ها، قادر به خروج از سهام یا بخش‌های خاص هستند. سرمایه‌گذاران غیرفعال معمولاً به سهام‌هایی که شاخص آن‌ها نگهداری می‌کند، گیر کرده‌اند، صرف‌نظر از عملکرد آن‌ها.
• مدیریت مالیاتی : اگرچه این استراتژی ممکن است مالیات بر سود سرمایه را ایجاد کند، مدیران فعال می‌توانند استراتژی‌های مدیریت مالیاتی را متناسب با اهداف استراتژیک تنظیم کنند، مانند فروش سرمایه‌گذاری‌های زیان‌ده برای جبران مالیات بر برندگان بزرگ.

معایب :

• هزینه‌های بالاتر : کارمزدها بالاتر هستند، زیرا خرید و فروش فعال هزینه‌های معاملاتی را ایجاد می‌کند و حقوق تیم تحلیلگرانی که اوراق بهادار را تحقیق می‌کنند نیز باید پرداخت شود. این کارمزدها در طول دهه‌های سرمایه‌گذاری می‌توانند بازده را کاهش دهند. در سال 2023، میانگین کارمزد برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک سهام مدیریت‌شده فعال 0.65٪ بود، در حالی که کارمزدهای صندوق‌های سهام مدیریت‌شده غیرفعال به‌طور متوسط 0.05٪ بود.
• ریسک سرمایه‌گذاری : مدیران فعال آزادند هر سرمایه‌گذاری را در چارچوب اختیارات خود که فکر می‌کنند بازده بالایی به همراه دارد یا اهداف دیگری مانند تولید درآمد را برآورده می‌کند، خریداری کنند. این عالی است وقتی تحلیلگران آن‌ها درست عمل کنند، اما زیان‌بار است وقتی اشتباه کنند.
• سابقه ضعیف : داده‌ها نشان می‌دهند که تعداد بسیار کمی از پرتفوی‌های مدیریت‌شده فعال به‌طور مداوم سال به سال از معیارهای غیرفعال خود پیشی می‌گیرند، به‌ویژه پس از کسر مالیات و کارمزدها. در بازه‌های زمانی متوسط تا بلندمدت، تنها تعداد کمی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک مدیریت‌شده فعال از شاخص معیار خود پیشی می‌گیرند.

استفاده از سرمایه‌گذاری غیرفعال برای تولید درآمد غیرفعال

سرمایه‌گذاری غیرفعال و درآمد غیرفعال دست در دست هم دارند. درآمد غیرفعال به استراتژی‌هایی برای تولید درآمد اشاره دارد که نیاز به تلاش مداوم کمی یا هیچ تلاشی جز خود سرمایه‌گذاری ندارند. صندوق‌هایی که سود سهام یا بهره تولید می‌کنند نمونه‌های اصلی هستند.

این‌ها می‌توانند صندوق‌هایی باشند که روی سهام‌هایی که سود سهام تولید می‌کنند، اوراق قرضه‌ای که بهره پرداخت می‌کنند یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری املاک و مستغلات (REITs) تمرکز دارند. یک صندوق REIT سود سهامی را پرداخت می‌کند که از املاکی که مالک آن‌هاست به دست می‌آید. این املاک می‌توانند درآمد اجاره، پرداخت‌های بهره، حق امتیاز و غیره تولید کنند. جمع‌سپاری املاک (Real Estate Crowdfunding) روش دیگری برای تولید درآمد غیرفعال است. این استراتژی سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات از طریق پلتفرم‌های آنلاین تخصصی در جمع‌سپاری املاک انجام می‌شود که فرآیند تشکیل استخرهای سرمایه‌گذاری از تعداد زیادی سرمایه‌گذار کوچک است.

اگر هدف شما سرمایه‌گذاری در یک یا چند صندوق است که درآمد تولید می‌کنند بدون نیاز به صرف زمان، انرژی و مهارت‌های بیشتر، چرا این را یک قدم فراتر نبرید و در صندوق‌هایی سرمایه‌گذاری نکنید که هزینه‌ها و ریسک‌های شما را با استفاده از مدیریت غیرفعال به حداقل می‌رسانند؟ رویکرد سرمایه‌گذاری غیرفعال به درآمد غیرفعال ساده‌تر، کم‌ریسک‌تر و ارزان‌تر از یافتن سرمایه‌گذاری‌های درآمدزا به‌صورت جداگانه است. همچنین مزایای سرمایه‌گذاری غیرفعال را ترکیب می‌کند و از معایب بالقوه صندوق‌های مدیریت‌شده فعال جلوگیری می‌کند.

در نظر گرفتن استفاده از مشاور رباتیک (Robo-Advisor)

اگر استراتژی‌های سرمایه‌گذاری غیرفعال برای شما جذاب است، مزایا و معایب استفاده از مشاور رباتیک را در نظر بگیرید. سرمایه‌گذاری می‌تواند پیچیده باشد و نیاز به کار زیادی دارد. اگر می‌خواهید برای ایجاد ثروت و تولید درآمد سرمایه‌گذاری کنید اما زمان یا علاقه‌ای به تحقیق درباره انتخاب سرمایه‌گذاری‌ها ندارید، استفاده از یک مشاور رباتیک آنلاین را در نظر بگیرید. این پلتفرم‌ها راهی نسبتاً کم‌هزینه برای خودکار کردن سرمایه‌گذاری شما هستند.

چگونه می‌توانید سرمایه‌گذاری غیرفعال را شروع کنید؟

صندوق‌های شاخص برای تقلید از فعالیت یک شاخص بازار، مانند شاخص راسل 2000 ، طراحی شده‌اند. این صندوق‌ها تا حدی برای به حداکثر رساندن بازده در بلندمدت با خرید و فروش کمتر نسبت به صندوق‌های مدیریت‌شده فعال طراحی شده‌اند. شما می‌توانید استراتژی سرمایه‌گذاری غیرفعال را با خرید سهام در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک شاخص یا ETF‌های مبتنی بر شاخص دنبال کنید. ETF‌های مبتنی بر شاخص، مانند صندوق‌های شاخص، فعالیت یک شاخص اوراق بهادار را دنبال می‌کنند.

هزینه‌های مرتبط با سرمایه‌گذاری غیرفعال چیست؟

سرمایه‌گذاری غیرفعال اغلب ارزان‌تر از سرمایه‌گذاری فعال است. یکی از دلایل این است که مدیران صندوق‌های غیرفعال معمولاً از معیار خود به‌عنوان نقشه راه برای انتخاب سهام، اوراق قرضه و سایر اوراق بهادار استفاده می‌کنند و نیازی به انجام تحقیقات پرهزینه ندارند. با این حال، حتی صندوق‌های مدیریت‌شده غیرفعال کارمزد دریافت می‌کنند. هنگام تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری در هر نوع صندوق، هزینه‌های مرتبط را بررسی کنید.

چه نوع بازده‌هایی می‌توانید از سرمایه‌گذاری غیرفعال در مقابل سرمایه‌گذاری فعال انتظار داشته باشید؟

سرمایه‌گذاری فعال با ساخت پرتفوی‌هایی که شامل اوراق بهاداری هستند که از رقبا، چه سایر صندوق‌ها یا معیارها، پیشی می‌گیرند، به دنبال افزایش بازده است. حتی اگر دارایی‌ها عملکرد بهتری داشته باشند، بازده خالص به دلیل کارمزدهای مرتبط با مدیریت حرفه‌ای و هزینه‌های معاملاتی کاهش می‌یابد. تحقیقات نشان می‌دهد که تعداد کمی از صندوق‌های مدیریت‌شده فعال در دوره‌های طولانی بازده‌ای بالاتر از معیار ارائه می‌دهند.

سرمایه‌گذاری غیرفعال با کاهش هزینه‌های مرتبط با مدیریت صندوق و در برخی موارد کاهش میزان خرید و فروش صندوق، به دنبال بازده‌های قوی در بلندمدت است. با این حال، یک مدیر غیرفعال بعید است بازار را شکست دهد، مگر اینکه اجازه داشته باشد پرتفوی خود را تنظیم کند، معمولاً با انحراف از معیار خود از طریق افزودن یا کم کردن اوراق بهادار یا وزن‌دهی‌های آن‌ها.

این مراحل تنظیم سفارشی معمولاً محدود هستند. سرمایه‌گذاری فعال می‌تواند بازده‌های بزرگ‌تری به همراه داشته باشد، اما ریسک‌های بیشتری نیز نسبت به سرمایه‌گذاری غیرفعال دارد.

تحولات اخیر (تا 23 سپتامبر 2025)

• رشد سرمایه‌گذاری غیرفعال : گزارش بلومبرگ در سال 2024 نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری غیرفعال، به‌ویژه از طریق ETF‌های شاخص، به دلیل کارمزدهای پایین و کارایی مالیاتی، همچنان در بین سرمایه‌گذاران خرده‌فروشی و نهادی محبوبیت بیشتری پیدا کرده است.
• افزایش استفاده از مشاوران رباتیک : پست‌های X در سال 2025 نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاران، به‌ویژه نسل‌های جوان‌تر، به‌طور فزاینده‌ای به مشاوران رباتیک برای مدیریت سرمایه‌گذاری‌های غیرفعال روی می‌آورند، به دلیل راحتی و هزینه‌های پایین.
• هشدارهای سرمایه‌گذاری : مقاله رویترز در سال 2024 توصیه می‌کند که سرمایه‌گذاران هنگام انتخاب بین استراتژی‌های غیرفعال و فعال، کارمزدها، ریسک‌های بازار و اهداف بلندمدت خود را به‌دقت بررسی کنند. مشورت با مشاوران مالی و استفاده از استراتژی‌های مدیریت ریسک مانند تنوع‌بخشی و تحلیل هزینه-فایده توصیه می‌شود.

نتیجه‌گیری

سرمایه‌گذاری غیرفعال در مقایسه با مدیریت فعال دارای مزایا و معایبی است. استراتژی‌های غیرفعال می‌توانند کارمزدهای پایین‌تر و کارایی مالیاتی بیشتری داشته باشند، اما ممکن است در کوتاه‌مدت بازده‌های کمتری نسبت به سرمایه‌گذاری فعال ارائه دهند. سرمایه‌گذاری غیرفعال می‌تواند گزینه‌ای جذاب برای سرمایه‌گذارانی باشد که به دنبال بازده با ریسک کمتر در دوره‌های زمانی طولانی‌تر هستند. تا سال 2025، با رشد محبوبیت سرمایه‌گذاری غیرفعال و استفاده از مشاوران رباتیک، سرمایه‌گذاران باید با مشاوران مالی مشورت کنند و از استراتژی‌های مدیریت ریسک برای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه استفاده کنند.