نسبت ذخیره چیست؟

نسبت ذخیره چیست؟

نسبت ذخیره، بخشی از سپرده‌های مشتریان بانک است که باید به‌صورت نقدی یا در حساب‌های نزد بانک مرکزی نگهداری شود. این نسبت، که توسط فدرال رزرو یا سایر بانک‌های مرکزی تعیین می‌شود، به‌عنوان درصدی از کل سپرده‌های بانک بیان می‌شود و برای اطمینان از ثبات مالی و کنترل عرضه پول در اقتصاد به کار می‌رود.

نکات کلیدی

• نسبت ذخیره درصدی از سپرده‌های بانک است که باید به‌صورت نقدی یا نزد بانک مرکزی نگه داشته شود.
• این نسبت توسط فدرال رزرو یا سایر بانک‌های مرکزی برای مدیریت نقدینگی و ثبات اقتصادی تعیین می‌شود.
• بانکداری ذخیره کسری به بانک‌ها اجازه می‌دهد بخش عمده سپرده‌ها را وام دهند، در حالی که درصد کمی را به‌عنوان ذخیره نگه می‌دارند.
• نسبت ذخیره بر میزان پولی که بانک‌ها می‌توانند وام دهند و در نتیجه بر رشد اقتصادی تأثیر می‌گذارد.
• در برخی کشورها، مانند آمریکا، الزامات نسبت ذخیره در سال‌های اخیر کاهش یافته یا حذف شده است.

درک نسبت ذخیره

نسبت ذخیره، که گاهی به‌عنوان الزام ذخیره نقدی شناخته می‌شود، حداقل مقداری از سپرده‌های مشتریان است که بانک باید به‌صورت نقدی در دسترس داشته باشد، چه در خزانه خود و چه در حساب‌های بانک مرکزی. این الزام برای جلوگیری از کمبود نقدینگی در بانک‌ها و اطمینان از توانایی آن‌ها در پاسخگویی به برداشت‌های مشتریان طراحی شده است.

در سیستم بانکداری ذخیره کسری، بانک‌ها می‌توانند بخش عمده سپرده‌های خود را به‌صورت وام اعطا کنند، در حالی که تنها کسری از آن‌ها را به‌عنوان ذخیره نگه می‌دارند. این سیستم به بانک‌ها امکان می‌دهد پول جدیدی از طریق وام‌دهی خلق کنند، که به رشد اقتصادی کمک می‌کند، اما در عین حال ریسک‌هایی مانند برداشت‌های ناگهانی یا بحران‌های مالی را به همراه دارد.

فدرال رزرو در آمریکا از نسبت ذخیره به‌عنوان ابزاری برای سیاست پولی استفاده می‌کند. با افزایش نسبت ذخیره، بانک‌ها پول کمتری برای وام‌دهی دارند، که می‌تواند عرضه پول را کاهش داده و تورم را کنترل کند. برعکس، کاهش نسبت ذخیره، نقدینگی را افزایش داده و می‌تواند رشد اقتصادی را تحریک کند.

نکته مهم: در مارس ۲۰۲۰ (اسفند ۱۳۹۸)، فدرال رزرو الزامات نسبت ذخیره را برای همه بانک‌ها به صفر درصد کاهش داد تا در واکنش به همه‌گیری کووید-۱۹ نقدینگی را افزایش دهد.

نحوه محاسبه نسبت ذخیره

نسبت ذخیره معمولاً به‌صورت درصد بیان می‌شود و بر اساس میزان سپرده‌های بانک محاسبه می‌شود. برای مثال، اگر بانکی ۱۰۰ میلیون دلار سپرده داشته باشد و نسبت ذخیره ۱۰ درصد باشد، باید ۱۰ میلیون دلار را به‌صورت نقدی یا در حساب‌های بانک مرکزی نگه دارد.

فرمول محاسبه ذخیره مورد نیاز: ذخیره مورد نیاز = سپرده‌های بانک × نسبت ذخیره

به عنوان مثال، اگر نسبت ذخیره ۵ درصد باشد و بانکی ۵۰۰ میلیون دلار سپرده داشته باشد، ذخیره مورد نیاز ۲۵ میلیون دلار خواهد بود. بانک می‌تواند مابقی (۴۷۵ میلیون دلار) را برای وام‌دهی یا سرمایه‌گذاری استفاده کند.

تأثیرات نسبت ذخیره

نسبت ذخیره تأثیر مستقیمی بر توانایی بانک‌ها در وام‌دهی و خلق پول دارد. نسبت‌های بالاتر به معنای ذخیره نقدی بیشتر و وام‌دهی کمتر است، که می‌تواند رشد اقتصادی را کند کند اما ثبات مالی را افزایش دهد. نسبت‌های پایین‌تر نقدینگی را افزایش می‌دهند، اما ممکن است ریسک بی‌ثباتی مالی را بالا ببرند.

در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵)، با توجه به سیاست‌های پولی انعطاف‌پذیر، برخی کشورها الزامات نسبت ذخیره را کاهش داده‌اند تا اقتصاد را پس از بحران‌های جهانی تحریک کنند. با این حال، این تغییرات می‌توانند خطراتی مانند تورم یا حباب‌های مالی را به همراه داشته باشند.