چهارگانه جادویی چیست؟

ساعت چهارگانه جادویی (Quadruple Witching) به آخرین شصت دقیقه روز معاملاتی در سومین جمعه ماه‌های مارس، ژوئن، سپتامبر و دسامبر اشاره دارد، زمانی که قراردادهای آتی شاخص سهام، گزینه‌های شاخص سهام، گزینه‌های سهام و آتی‌های سهام تک‌سهمی به‌طور هم‌زمان منقضی می‌شوند.

نکات کلیدی

• چهارگانه جادویی شامل انقضای هم‌زمان قراردادهای آتی شاخص سهام، گزینه‌های شاخص سهام، گزینه‌های سهام و آتی‌های سهام تک‌سهمی است که چهار بار در سال رخ می‌دهد.
• آتی‌های سهام تک‌سهمی از سال ۲۰۲۰ در ایالات متحده دیگر معامله نمی‌شوند، بنابراین روزهای چهارگانه جادویی عمدتاً شامل سه نوع قرارداد هستند.
• روزهای چهارگانه جادویی با حجم معاملات بالا مشخص می‌شوند، زیرا معامله‌گران پرتفوی‌های خود را تنظیم کرده و قراردادهای در حال انقضا را تمدید می‌کنند.
• با وجود افزایش فعالیت، چهارگانه جادویی معمولاً منجر به افزایش نوسانات بازار نمی‌شود.

تاریخ‌های کلیدی برای انقضای چهارگانه جادویی

چهارگانه جادویی در سومین جمعه ماه‌های مارس، ژوئن، سپتامبر و دسامبر رخ می‌دهد. در این روزها، آتی‌های شاخص سهام، گزینه‌های شاخص سهام، گزینه‌های سهام و آتی‌های سهام تک‌سهمی همگی منقضی می‌شوند. تاریخ‌های مربوط به سال ۲۰۲۵ عبارتند از:

• ۲۱ مارس
• ۲۰ ژوئن
• ۱۹ سپتامبر
• ۱۹ دسامبر

تاریخ‌های مربوط به سال ۲۰۲۶ عبارتند از:

• ۲۰ مارس
• ۱۹ ژوئن
• ۱۸ سپتامبر
• ۱۸ دسامبر

در ساعت آخر، که به ساعت چهارگانه جادویی معروف است، معامله‌گران موقعیت‌های خود را تنظیم می‌کنند که می‌تواند فعالیت را افزایش دهد.

بررسی مکانیک‌های چهارگانه جادویی

چهار نوع قرارداد مشتقه که «چهارگانه» را در چهارگانه جادویی تشکیل می‌دهند، شامل آتی‌های شاخص سهام، گزینه‌های شاخص سهام، گزینه‌های سهام و آتی‌های سهام تک‌سهمی هستند. اگرچه آتی‌های سهام تک‌سهمی اکنون فقط در خارج از ایالات متحده معامله می‌شوند، انقضای فصلی آتی‌های شاخص و گزینه‌های شاخص، که با انقضای ماهانه گزینه‌های سهام هم‌زمان است، موجی از معاملات را ایجاد می‌کند. با وجود نام فریبنده، آنچه در حال حاضر به‌عنوان سه‌گانه جادویی (Triple Witching) شناخته می‌شود، پدیده‌ای ماورایی یا رازآلود نیست. بازارسازان موقعیت‌های پوشش برای گزینه‌های در حال انقضا را می‌بندند که حجم معاملات را افزایش می‌دهد. تمدید قراردادها قبل از انقضا نیز گردش در بازارهای گزینه‌ها و آتی‌ها را افزایش می‌دهد. عامل دیگر، تعادل مجدد فصلی شاخص‌ها، که به‌عنوان بازسازی نیز شناخته می‌شود، در روز «جادویی» است. این بدان معناست که مدیران پرتفوی که شاخص‌های در حال تعادل مجدد را دنبال می‌کنند، از جمله شاخص‌های S&P Dow Jones در ایالات متحده و FTSE در بریتانیا، ممکن است نیاز به معامله برای انعکاس تغییرات شاخص داشته باشند.

چهار مشتقه در چهارگانه جادویی

اکنون که با مفهوم چهارگانه جادویی آشنا شدید، بیایید نگاهی به چهار دسته قراردادهایی که می‌توانند در این تاریخ‌ها منقضی شوند بیندازیم:

گزینه‌های سهام

گزینه‌ها مشتقاتی هستند که ارزش خود را از اوراق بهادار زیربنایی مانند سهام می‌گیرند. قراردادهای گزینه به خریدار حق، اما نه تعهد، می‌دهند تا تعداد مشخصی از سهام اوراق بهادار زیربنایی را با قیمت اعتصاب تعیین‌شده در هر زمان قبل از انقضای گزینه‌ها معامله کند. دو نوع گزینه وجود دارد:

• گزینه خرید (Call Option) : ممکن است برای گمانه‌زنی در مورد افزایش قیمت یک سهام خاص خریداری شود. اگر قیمت سهام در تاریخ انقضای گزینه بالاتر از قیمت اعتصاب باشد، سرمایه‌گذار می‌تواند گزینه را اجرا کند تا ۱۰۰ سهام را با قیمت اعتصاب خریداری کرده و آن‌ها را با قیمت بازار بالاتر بفروشد، یا ممکن است قبل از انقضا گزینه را با سود بفروشد.
• گزینه فروش (Put Option) : به سرمایه‌گذار اجازه می‌دهد از کاهش قیمت سهام سود ببرد، به شرطی که قیمت در زمان انقضا پایین‌تر از قیمت اعتصاب باشد. قراردادهای گزینه‌های سهام ماهانه در سومین جمعه هر ماه منقضی می‌شوند. خریداران گزینه هزینه‌ای اولیه به نام پرمیوم گزینه پرداخت می‌کنند.

گزینه‌های شاخص

گزینه شاخص مشابه قرارداد گزینه‌های سهام عمل می‌کند، اما ارزش خود را از یک شاخص سهام به جای قیمت سهام یک شرکت به دست می‌آورد. ارزش شاخص زیربنایی نسبت به قیمت اعتصاب قرارداد گزینه، سودآوری تجارت گزینه شاخص را تعیین می‌کند. مانند گزینه‌های سهام، گزینه‌های شاخص هیچ مالکیتی را منتقل نمی‌کنند. برخلاف گزینه‌های سهام، گزینه‌های شاخص به‌صورت نقدی تسویه می‌شوند. تمایز مهم دیگر این است که گزینه‌های شاخص به سبک اروپایی هستند، به این معنا که فقط در تاریخ انقضا قابل اجرا هستند، در حالی که گزینه‌های سهام ممکن است در هر زمان قبل از انقضا اجرا شوند.

آتی‌های شاخص

قراردادهای آتی توافق‌نامه‌های قانونی برای خرید یا فروش یک دارایی با قیمت تعیین‌شده در تاریخ آینده مشخص هستند. قراردادهای آتی استاندارد شده با مقادیر ثابت و تاریخ‌های انقضا هستند. آتی‌ها در یک بورس آتی معامله می‌شوند. خریدار قرارداد آتی ملزم به خرید دارایی زیربنایی در زمان انقضا است، در حالی که فروشنده ملزم به فروش در زمان انقضا است. آتی‌های شاخص در زمان انقضا به‌صورت نقدی با قیمت مشخص‌شده تسویه می‌شوند، و ارزش شاخص در آن زمان سودآوری تجارت را تعیین می‌کند. مانند گزینه‌های شاخص، آتی‌های شاخص می‌توانند برای پوشش پرتفوی سهام استفاده شوند و خسارت ناشی از بازارهای نزولی را محدود کنند. در بازار نزولی، تجارت فروش قرارداد آتی سود کسب می‌کند و زیان پرتفوی سهام را جبران می‌کند. هدف به حداقل رساندن زیان‌های کوتاه‌مدت برای دارایی‌های بلندمدت است.

آتی‌های سهام تک‌سهمی

آتی‌های سهام تک‌سهمی تعهداتی برای تحویل سهام زیربنایی در تاریخ انقضای قرارداد با قیمت مشخص هستند. هر قرارداد نمایانگر ۱۰۰ سهام است. دارندگان آتی‌های سهام سود سهام دریافت نمی‌کنند. حتی زمانی که آتی‌های سهام تک‌سهمی در ایالات متحده معامله می‌شدند، نسبت به جریان‌های معاملاتی در گزینه‌های سهام، گزینه‌های شاخص و آتی‌ها، بخش کوچکی از بازار بودند.

تأثیر چهارگانه جادویی بر دینامیک‌های بازار

حجم معاملات سنگین رخ می‌دهد زیرا گزینه‌های در پول (In-the-Money) به‌صورت خودکار اجرا می‌شوند و نیازمند تحویل سهام برای گزینه‌های خرید هستند. گزینه‌های خرید زمانی سودآور هستند که قیمت اوراق بهادار بالاتر از قیمت اعتصاب گزینه باشد. گزینه‌های فروش زمانی در پول هستند که قیمت سهام پایین‌تر از قیمت اعتصاب باشد. گزینه‌های در پول که در حال انقضا هستند، حجم معاملات را افزایش می‌دهند زیرا سهام برای بستن معاملات خریداری یا فروخته می‌شوند. حتی با حجم معاملات بالاتر، روزهای چهارگانه جادویی همیشه نوسانات بازار را افزایش نمی‌دهند. نکته سریع : در حالی که چهارگانه جادویی چهار بار در سال رخ می‌دهد، قراردادهای گزینه‌های سهام به‌طور مکررتر—در سومین جمعه هر ماه—منقضی می‌شوند.

مدیریت قراردادهای آتی در طول چهارگانه جادویی

بخش زیادی از اقدامات پیرامون آتی‌ها و گزینه‌ها در روزهای چهارگانه جادویی بر جبران، بستن یا تمدید موقعیت‌ها متمرکز است. قرارداد آتی شامل توافقی بین خریدار و فروشنده است که در آن اوراق بهادار زیربنایی باید در زمان انقضا با قیمت قرارداد به خریدار تحویل داده شود. برای مثال، یک قرارداد آتی E-mini S&P 500 پنجاه برابر ارزش S&P 500 ارزش دارد. بنابراین ارزش یک قرارداد E-mini زمانی که S&P 500 در زمان انقضا ۲,۱۰۰ است، ۱۰۵,۰۰۰ دلار است. این مبلغ به صاحب قرارداد تحویل داده می‌شود اگر قرارداد در زمان انقضا باز بماند. صاحبان قرارداد مجبور نیستند در تاریخ انقضا تحویل بگیرند. در عوض، می‌توانند قراردادهای خود را با ثبت یک تجارت جبران‌کننده با قیمت جاری بسته و سود یا زیان را از قیمت‌های خرید و فروش به‌صورت نقدی تسویه کنند. معامله‌گران همچنین می‌توانند قراردادهای خود را به جلو تمدید کنند، فرآیندی که قرارداد را با جبران تجارت موجود و به‌طور هم‌زمان ثبت یک قرارداد گزینه یا آتی جدید برای تسویه در آینده گسترش می‌دهد. نکته سریع : بورس کالای شیکاگو قراردادهای آتی و گزینه‌های شاخص S&P 500 با اندازه استاندارد را در سپتامبر ۲۰۲۱ از فهرست خارج کرد.

فرصت‌های آربیتراژ

در طول یک روز چهارگانه جادویی، معاملات شامل بلوک‌های بزرگ قراردادها می‌توانند حرکات قیمتی ایجاد کنند که ممکن است به آربیتراژگران فرصت سود بردن از تحریف‌های قیمتی موقت را بدهد. آربیتراژ می‌تواند حجم را به‌سرعت افزایش دهد، به‌ویژه زمانی که سفرهای دور و برگشتی با حجم بالا چندین بار در طول معاملات در روزهای چهارگانه جادویی تکرار شوند. با این حال، همان‌طور که فعالیت می‌تواند پتانسیل سود را فراهم کند، می‌تواند به همان سرعت منجر به زیان شود.

مزایا

• به آربیتراژگران فرصت می‌دهد تا از تحریف‌های قیمتی موقت سود ببرند.
• افزایش فعالیت و حجم معاملات می‌تواند به سودهای بازار منجر شود.

معایب

• سودهای بازار معمولاً نسبتاً اندک هستند.
• پتانسیل زیان‌ها به همان اندازه پتانسیل سودها مشهود است.

مطالعه موردی: تحلیل یک رویداد چهارگانه جادویی

در روزهای منتهی به یک روز چهارگانه جادویی، معمولاً هیجان زیادی وجود دارد. اما مشخص نیست که آیا خود جادویی واقعاً به افزایش سودهای بازار منجر می‌شود. این به این دلیل است که جدا کردن سودهای ناشی از انقضای گزینه‌ها و آتی‌ها از سودهای ناشی از عوامل دیگر، مانند درآمدها و رویدادهای اقتصادی، غیرممکن است. جمعه، ۱۵ مارس ۲۰۱۹، اولین روز چهارگانه جادویی سال ۲۰۱۹ بود. مانند هر روز جادویی دیگر، هفته قبل از آن فعالیت‌های پرهیجانی وجود داشت. طبق گزارش رویترز، حجم معاملات در بورس‌های بازار ایالات متحده در آن روز «۱۰.۸ میلیارد سهم بود، در مقایسه با میانگین ۷.۵ میلیارد در ۲۰ روز معاملاتی گذشته.»

جادویی چیست و چرا چهارگانه است؟

در فولکلور، «ساعت جادویی» اواخر شب زمانی بود که فعالیت‌های ماورایی و غیبی رخ می‌داد. استفاده از «جادویی» برای اشاره به انقضای هم‌زمان گزینه‌های سهام و شاخص و قراردادهای آتی به منظور اشاره به امکان حرکات غیرمنتظره بازار ناشی از حجم معاملات افزایش‌یافته مرتبط با این رویدادهای فصلی بود. در عمل، آتی‌های سهام تک‌سهمی تأثیر محدودی بر بازار داشتند، با توجه به فراوانی گزینه‌های سهام. از آنجا که آتی‌های سهام تک‌سهمی دیگر در ایالات متحده معامله نمی‌شوند، تاریخ انقضای مشتقات فصلی اکنون اغلب «سه‌گانه جادویی» نامیده می‌شود.

چهارگانه جادویی کی رخ می‌دهد؟

گزینه‌های سهام ماهانه منقضی می‌شوند، در حالی که آتی‌ها و گزینه‌های شاخص معمولاً در سومین جمعه ماه‌های مارس، ژوئن، سپتامبر و دسامبر تسویه می‌شوند.

چرا معامله‌گران به چهارگانه جادویی اهمیت می‌دهند؟

هنگامی که چندین دسته از مشتقات در یک تاریخ منقضی می‌شوند، حجم معاملات معمولاً افزایش می‌یابد، زیرا گزینه‌های در پول اجرا می‌شوند و بازارسازان پوشش‌های جبران‌کننده را تسویه می‌کنند.

برخی از ناهنجاری‌های قیمتی مشاهده‌شده در چهارگانه جادویی چیست؟

یکی از ویژگی‌های جالب این است که قیمت یک اوراق بهادار ممکن است به‌طور مصنوعی به سمت قیمت اعتصابی با علاقه باز بالا تمایل پیدا کند، زیرا پوشش گاما رخ می‌دهد، فرآیندی که به عنوان تثبیت قیمت اعتصاب شناخته می‌شود. تثبیت قیمت اعتصاب خطر تثبیت را برای معامله‌گران گزینه ایجاد می‌کند، جایی که آن‌ها مطمئن نیستند که آیا گزینه‌هایی با قیمت‌های اعتصاب نزدیک به قیمت بازار در پول تمام شده و اجرا خواهند شد یا خیر.

نتیجه‌گیری

روزهای چهارگانه جادویی، که چهار بار در سال در سومین جمعه ماه‌های مارس، ژوئن، سپتامبر و دسامبر رخ می‌دهند، به دلیل انقضای هم‌زمان قراردادهای گزینه‌ها و آتی‌ها منجر به افزایش فعالیت بازار می‌شوند. این پدیده، که اکنون عملاً به‌عنوان سه‌گانه جادویی شناخته می‌شود، معمولاً در ساعت آخر معاملات به افزایش حجم معاملات منجر می‌شود، زیرا معامله‌گران موقعیت‌های خود را تنظیم و تمدید می‌کنند. در حالی که این افزایش فعالیت لزوماً باعث نوسانات بازار نمی‌شود، درک دینامیک‌های چهارگانه جادویی می‌تواند سرمایه‌گذاران را برای حرکات قیمتی بالقوه بهتر آماده کند و آن‌ها را قادر به استراتژی‌سازی مؤثر سازد.