تحلیل تکنیکال · تحلیل بنیادین · پیش‌بینی بازارها
هیوریستیک‌ها چیست؟
هیوریستیک‌ها میانبرهای ذهنی هستند که افراد برای ساده‌سازی مسائل و جلوگیری از بار شناختی بیش از حد استفاده می‌کنند.
هیوریستیک‌ها میانبرهای ذهنی هستند که به افراد کمک می‌کنند تا تصمیم‌گیری‌های سریع انجام دهند. آنها قوانین یا روش‌هایی هستند که به افراد امکان می‌دهند از عقل و تجربه گذشته برای حل مسائل به طور کارآمد استفاده کنند. هیوریستیک‌ها که معمولاً برای ساده‌سازی مسائل و جلوگیری از بار شناختی بیش از حد به کار می‌روند، بخشی از نحوه تکامل و ساختار مغز انسان هستند و به افراد امکان می‌دهند تا به سرعت به نتایج یا راه‌حل‌های معقولی برای مسائل پیچیده برسند. این راه‌حل‌ها ممکن است بهینه نباشند، اما اغلب با توجه به محدودیت‌های زمانی و ظرفیت محاسباتی کافی هستند. این میانبرهای شناختی نقش برجسته‌ای در اقتصاد رفتاری دارند.
نکات کلیدی
- هیوریستیک‌ها میانبرهای ذهنی برای حل مسائل به روشی سریع هستند که نتیجه‌ای به اندازه کافی مفید با توجه به محدودیت‌های زمانی ارائه می‌دهند.
- سرمایه‌گذاران و متخصصان مالی از رویکرد هیوریستیک برای تسریع در تحلیل و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری استفاده می‌کنند.
- هیوریستیک‌ها می‌توانند به تصمیم‌گیری ضعیف به دلیل مجموعه داده‌های محدود منجر شوند، اما سرعت تصمیم‌گیری گاهی اوقات می‌تواند معایب را جبران کند.
- اقتصاد رفتاری بر هیوریستیک‌ها به عنوان یکی از محدودیت‌های رفتار انسان‌ها مانند بازیگران عقلانی تمرکز کرده است.
- دسترسی‌پذیری، تکیه‌گاه، سوگیری تأیید و توهم دست داغ نمونه‌هایی از هیوریستیک‌هایی هستند که افراد در زندگی اقتصادی خود استفاده می‌کنند.
درک هیوریستیک‌ها
افراد به طور طبیعی به دلیل تکامل مغز انسان از هیوریستیک‌ها استفاده می‌کنند. مغز تنها می‌تواند مقدار محدودی اطلاعات را در یک زمان پردازش کند و بنابراین باید از میانبرهای مختلف یا قوانین عملی ساده استفاده کند. اگر مجبور بودیم برای هر جزئیات کوچک توقف کنیم و فکر کنیم یا تمام اطلاعات موجود را جمع‌آوری کرده و در تحلیل ادغام کنیم، پیشرفت چندانی نمی‌کردیم. هیوریستیک‌ها بنابراین تصمیم‌گیری‌های به‌موقع را تسهیل می‌کنند که ممکن است بهترین تصمیمات مطلق نباشند اما به اندازه کافی مناسب هستند. افراد به طور مداوم از این نوع حدس‌های هوشمندانه، آزمون و خطا، فرآیند حذف و تجربه گذشته برای حل مسائل یا تعیین مسیر اقدام استفاده می‌کنند. در جهانی که به طور فزاینده‌ای پیچیده و پر از داده‌های بزرگ است، روش‌های هیوریستیک تصمیم‌گیری را از طریق میانبرها و محاسبات به اندازه کافی خوب ساده‌تر و سریع‌تر می‌کنند. هیوریستیک‌ها که ابتدا توسط دانشمند سیاسی و سازمانی هربرت سایمون در کار خود در مورد عقلانیت محدود در اقتصاد شناسایی شدند، اکنون به یکی از ارکان اقتصاد رفتاری تبدیل شده‌اند. به جای پذیرفتن این ایده که رفتار اقتصادی عقلانی است و بر اساس تمام اطلاعات موجود برای به دست آوردن بهترین نتیجه ممکن برای فرد ("بهینه‌سازی") استوار است، سایمون معتقد بود که تصمیم‌گیری درباره دستیابی به نتایجی است که برای فرد بر اساس اطلاعات محدود و تعادل منافع دیگران "به اندازه کافی خوب" هستند. سایمون این را "رضایت‌بخشی" (satisficing) نامید، ترکیبی از کلمات "satisfy" (راضی کردن) و "suffice" (کافی بودن).
مزایا و معایب استفاده از هیوریستیک‌ها
مزایا
مزیت اصلی استفاده از هیوریستیک‌ها این است که به افراد امکان می‌دهند تصمیمات به اندازه کافی خوب بگیرند بدون داشتن تمام اطلاعات و بدون نیاز به انجام محاسبات پیچیده. از آنجا که انسان‌ها نمی‌توانند تمام اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری کاملاً عقلانی را به دست آورند یا پردازش کنند، آنها به جای آن به دنبال استفاده از اطلاعاتی که دارند برای تولید نتیجه‌ای رضایت‌بخش یا به اندازه کافی خوب هستند. هیوریستیک‌ها به افراد امکان می‌دهند تا از محدودیت‌های شناختی خود فراتر روند. هیوریستیک‌ها همچنین زمانی که سرعت یا به‌موقع بودن مهم است، مفید هستند برای مثال، تصمیم به ورود به یک معامله یا قضاوت سریع درباره یک تصمیم مهم. هیوریستیک‌ها زمانی که وقت برای بررسی دقیق تمام گزینه‌ها و مزایای آنها وجود ندارد، کاربردی هستند.
معایب
استفاده از هیوریستیک‌ها معایبی نیز دارد. اگرچه ممکن است سریع و ساده باشند، احتمالاً تصمیم بهینه را تولید نمی‌کنند و حتی ممکن است کاملاً اشتباه باشند. تصمیمات سریع بدون تمام اطلاعات می‌توانند به خطاهای قضاوتی منجر شوند و محاسبات نادرست می‌توانند به اشتباهات منجر شوند. علاوه بر این، هیوریستیک‌ها ما را در معرض سوگیری‌هایی قرار می‌دهند که تمایل دارند ما را به سمت رفتار اقتصادی غیرعقلانی سوق دهند و درک ما از جهان را تحت تأثیر قرار دهند. این هیوریستیک‌ها توسط رشته اقتصاد رفتاری شناسایی و دسته‌بندی شده‌اند.
مزایا
- سریع و آسان
- امکان تصمیم‌گیری فراتر از ظرفیت شناختی ما
- امکان قضاوت‌های سریع در زمان محدود
معایب
- اغلب نادرست
- می‌تواند به سوگیری‌های سیستمیک یا خطاهای قضاوتی منجر شود
نمونه‌ای از هیوریستیک‌ها در اقتصاد رفتاری
نمایندگی (Representativeness)
یک روش میانبر محبوب در حل مسئله که در اقتصاد رفتاری شناسایی شده، هیوریستیک نمایندگی است. نمایندگی از میانبرهای ذهنی برای تصمیم‌گیری بر اساس رویدادهای گذشته یا ویژگی‌هایی که نماینده یا مشابه موقعیت کنونی هستند، استفاده می‌کند. برای مثال، فرض کنید فست‌فود ABC عملیات خود را به هند گسترش داد و قیمت سهام آن افزایش یافت. یک تحلیلگر اشاره کرد که هند برای همه زنجیره‌های فست‌فود سودآور است. بنابراین، وقتی فست‌فود XYZ اعلام کرد که سال بعد قصد ورود به بازار هند را دارد، تحلیلگر بدون اتلاف وقت توصیه "خرید" برای XYZ داد. اگرچه رویکرد میانبر آنها از بررسی داده‌های هر دو شرکت صرفه‌جویی کرد، ممکن است بهترین تصمیم نبوده باشد. فست‌فود XYZ ممکن است غذاهایی داشته باشد که برای مصرف‌کنندگان هندی جذاب نیست، چیزی که تحقیقات می‌توانست نشان دهد.
تکیه‌گاه و تنظیم (Anchoring and Adjustment)
تکیه‌گاه و تنظیم یک رویکرد هیوریستیک رایج دیگر است. در تکیه‌گاه و تنظیم، فرد با یک عدد یا ارزش هدف خاص به نام تکیه‌گاه شروع می‌کند و سپس آن عدد را تنظیم می‌کند تا به یک ارزش قابل‌قبول در طول زمان برسد. مشکل اصلی این روش این است که اگر ارزش اولیه تکیه‌گاه ارزش واقعی نباشد، تمام تنظیمات بعدی به‌طور سیستمیک به سمت تکیه‌گاه و دور از ارزش واقعی آن خواهند داشت.
واقعیت مهم:
یک نمونه از تکیه‌گاه و تنظیم، فروشنده‌ای است که مذاکرات را با قیمت بسیار بالا (که احتمالاً بسیار بالاتر از ارزش منصفانه است) شروع می‌کند. چون قیمت بالا تکیه‌گاه است، قیمت نهایی تمایل دارد بالاتر از حالتی باشد که فروشنده خودرو قیمت منصفانه یا پایینی را برای شروع پیشنهاد کرده بود.
هیوریستیک دسترسی‌پذیری (Availability Heuristic)
هیوریستیک دسترسی‌پذیری (یا تازگی) مشکلی است که در آن افراد به احتمال وقوع مجدد یک رویداد وزن بیش از حدی می‌دهند اگر اخیراً رخ داده باشد. برای مثال، اگر حمله کوسه در اخبار گزارش شود، این سرخط‌ها رویداد را برجسته می‌کنند و می‌توانند باعث شوند افراد از آب دوری کنند، حتی اگر حملات کوسه بسیار نادر باقی بمانند. نمونه دیگر مورد "دست داغ" است، یا این احساس که پس از یک رشته موفقیت‌ها، فرد احتمالاً به موفقیت ادامه خواهد داد. چه در کازینو، چه در بازارها، یا در بازی بسکتبال، دست داغ رد شده است. یک رشته شانس خوب اخیر احتمال وقوع رویدادها را تغییر نمی‌دهد.
سوگیری تأیید (Confirmation Bias)
سوگیری تأیید یک هیوریستیک به‌خوبی مستند است که در آن افراد به اطلاعاتی که با دیدگاه‌ها یا باورهای موجودشان مطابقت دارد، وزن بیشتری می‌دهند. در عین حال، اطلاعاتی که با این باورها در تضاد است، نادیده گرفته یا رد می‌شود. سرمایه‌گذاران باید از تمایل خود به سوگیری تأیید آگاه باشند تا بتوانند تصمیم‌گیری‌های ضعیف، از دست دادن فرصت‌ها و افتادن در دام حباب‌ها را غلبه کنند. جستجوی دیدگاه‌های مخالف و اجتناب از سؤالات تأییدی دو راه برای مقابله با سوگیری تأیید هستند.
سوگیری پس‌نگری (Hindsight Bias)
پس‌نگری همیشه ۲۰/۲۰ است. با این حال، سوگیری پس‌نگری باعث می‌شود فراموش کنیم که پیش‌بینی‌ها یا تخمین‌های نادرستی قبل از وقوع رویدادها داشته‌ایم. در عوض، ما متقاعد می‌شویم که قبل از وقوع یک رویداد آن را به‌درستی پیش‌بینی کرده بودیم، حتی اگر این کار را نکرده باشیم. این می‌تواند به اعتماد بیش از حد برای پیش‌بینی‌های آینده یا پشیمانی برای استفاده نکردن از فرصت‌های گذشته منجر شود.
کلیشه‌ها (Stereotypes)
کلیشه‌ها نوعی هیوریستیک هستند که به ما امکان می‌دهند درباره افرادی که هرگز ملاقات نکرده‌ایم، نظرات یا قضاوت‌هایی تشکیل دهیم. به‌ویژه، کلیشه‌سازی ویژگی‌های گروهی درباره گروه‌های اجتماعی خاص—اغلب نژادپرستانه، جنسیت‌زده یا به‌طور کلی تبعیض‌آمیز—را می‌گیرد و این ویژگی‌ها را به همه اعضای آن گروه، صرف‌نظر از شخصیت، باورها، مهارت‌ها یا رفتارهای فردی آنها، نسبت می‌دهد.