مدل رهبری موقعیتی چیست؟

مدل رهبری موقعیتی پیشنهاد می‌دهد که هیچ سبک رهبری واحدی برتر از دیگری نیست. به جای تمرکز بر عوامل محیط کار، این مدل پیشنهاد می‌کند که رهبران باید تکنیک‌های خود را با توانایی‌های کارکنانشان سازگار کنند. در این مدل، رهبری موفق به وظایف و روابط مرتبط است. این یک سبک انعطاف‌پذیر و تطبیقی است که در آن رهبران تشویق می‌شوند تا پیروان خود چه به صورت فردی یا تیمی را در نظر بگیرند و سپس عواملی که بر محیط کار تأثیر می‌گذارند را بررسی کنند، قبل از اینکه تصمیم بگیرند چگونه رهبری کنند. این کار شانس بهتری برای دستیابی به اهدافشان به آن‌ها می‌دهد. مدل رهبری موقعیتی همچنین به عنوان مدل هرسی-بلانچارد شناخته می‌شود.

نکات کلیدی

• مدل رهبری موقعیتی پیشنهاد می‌دهد که هیچ سبک رهبری واحدی بهتر از دیگری نیست.
• این مدل پیشنهاد می‌کند که مدیران باید سبک رهبری خود را با وظایف افراد (یا تیم) که رهبری می‌کنند و مجموعه مهارت‌های کارکنانشان سازگار کنند.
• سبک‌های رهبری این مدل مستقیماً با دسته‌های مختلف بلوغ کارکنان مرتبط هستند.

درک مدل رهبری موقعیتی

سبک رهبری موقعیتی توسط پل هرسی و کن بلانچارد، نویسنده کتاب "مدیر یک دقیقه‌ای"، توسعه یافت. این مدل یک سبک رهبری ثابت نیست. در عوض، انعطاف‌پذیر است؛ مدیر سبک مدیریتی خود را با عوامل مختلف در محیط کار، از جمله رابطه با کارکنان، سازگار می‌کند. این بدان معناست که مدیرانی که از این مدل پیروی می‌کنند، باید سبکی از رهبری را انتخاب کنند که با بلوغ پیروانشان مرتبط باشد. برای مثال، اگر بلوغ یک کارمند بالا باشد، مدل پیشنهاد می‌دهد که رهبر حداقل راهنمایی را ارائه دهد. در مقابل، اگر بلوغ آن‌ها پایین باشد، مدیر ممکن است نیاز داشته باشد دستورات صریحی ارائه دهد و کار را از نزدیک نظارت کند تا اطمینان حاصل شود که گروه در مورد اهداف خود و نحوه دستیابی به آن‌ها وضوح دارد. سطح بلوغ پیروان به چهار دسته تقسیم می‌شود:

• بلوغ بالا : افراد بسیار توانمند و با اعتماد به نفس که تجربه دارند و به خوبی به طور مستقل کار می‌کنند.
• بلوغ متوسط بالا : کارکنانی که توانمند هستند اما اعتماد به نفس کافی برای پذیرش مسئولیت کار ندارند.
• بلوغ متوسط پایین : کارکنانی که اعتماد به نفس برای انجام وظیفه دارند اما تمایلی به آن ندارند.
• بلوغ پایین : کارکنانی که مهارت کافی برای انجام وظیفه ندارند اما بسیار مشتاق هستند.

مهم: از آنجا که مدل رهبری موقعیتی به مهارت‌های تصمیم‌گیری رهبر وابسته است، رویکردی فردی به جای گروهی دارد.

مدل هرسی-بلانچارد و سبک‌های رهبری

هرسی و بلانچارد چهار نوع سبک رهبری را بر اساس وظایف و روابطی که رهبران در محیط کار تجربه می‌کنند، توسعه دادند. طبق این مدل، سبک‌های رهبری که مدیران می‌توانند استفاده کنند عبارتند از:

• سبک واگذاری : سبکی با وظیفه کم و رابطه کم که در آن رهبر به گروه اجازه می‌دهد مسئولیت تصمیم‌گیری‌های وظیفه‌ای را بر عهده بگیرد. این سبک برای پیروان با بلوغ بالا بهترین است.
• سبک مشارکتی : سبکی با وظیفه کم و رابطه بالا که بر ایده‌ها و تصمیم‌گیری‌های مشترک تأکید دارد. مدیران می‌توانند از این سبک برای پیروان متوسط که تجربه دارند اما ممکن است اعتماد به نفس کافی برای انجام وظایف محوله نداشته باشند، استفاده کنند.
• سبک فروش : سبکی با وظیفه بالا و رابطه بالا که در آن رهبر تلاش می‌کند ایده‌های خود را به گروه با توضیح جهت‌گیری‌های وظیفه‌ای به شیوه‌ای متقاعدکننده بفروشد. این سبک نیز برای پیروان متوسط استفاده می‌شود. برخلاف سبک قبلی، این پیروان توانایی دارند اما تمایلی به انجام کار ندارند.
• سبک دستوری : سبکی با وظیفه بالا و رابطه کم که در آن رهبر دستورات صریحی می‌دهد و کار را از نزدیک نظارت می‌کند. این سبک برای پیروان با بلوغ پایین مناسب است.

کاربرد مدل رهبری موقعیتی و محدودیت‌های آن

این روش رهبری به مدیران اجرایی، مدیران یا افراد در سایر موقعیت‌های قدرت اجازه می‌دهد تا بر اساس توانایی، درک و زمینه گروه، بر پیروان خود کنترل داشته باشند. با در نظر گرفتن اینکه چگونه ویژگی‌های کارکنان می‌تواند بر عملکرد و نتایج یک پروژه تأثیر بگذارد، رهبران می‌توانند ساختار و درجه کنترل مناسبی را برای دستیابی به نتیجه مطلوب اعمال کنند. محدودیت‌هایی در این مدل وجود دارد که ممکن است خارج از کنترل رهبر باشد. موقعیت و اقتدار رهبر ممکن است توسط زنجیره فرماندهی عملیاتی یک سازمان محدود شود، که می‌تواند آن‌ها را وادار به اتخاذ سبک‌های سفت و سخت کند، به جای سازگار شدن با بلوغ پیروان.

مهم: محدودیت‌های زمانی، گزینه‌های محدود و محدودیت در دارایی‌های موجود نیز می‌توانند مدیران را وادار به اقدام بر اساس شرایط کنند، که امکان اجرای استراتژی‌های مبتنی بر بلوغ پیروان را از بین می‌برد.

مزایا و معایب مدل رهبری موقعیتی

اگرچه این مدل رهبری در تئوری ممکن است معتبر باشد، اما لزوماً در هر موقعیتی قابل‌اجرا نیست. این رویکرد مزایا و معایبی دارد. مزایا یکی از مزایای سبک رهبری تطبیقی این است که رهبران می‌توانند در هر زمان تغییر کنند. دوم، کارکنان ممکن است رهبری که با تغییرات در نیروی کار سازگار می‌شود را یک ویژگی مطلوب بدانند. این همچنین یک سبک رهبری ساده و آسان برای اعمال است، به این معنا که مدیر می‌تواند به سرعت موقعیت را ارزیابی کرده و تصمیم بگیرد که چگونه به نظر خود عمل کند. معایب از سوی دیگر، رهبری موقعیتی ممکن است مسئولیت بیش از حدی بر دوش مدیر بگذارد، که تصمیمات او ممکن است ناقص باشد. علاوه بر این، این مدل ممکن است در برخی فرهنگ‌های کاری، صنایع یا بخش‌ها به خوبی عمل نکند. در نهایت، این احتمال وجود دارد که این مدل به جای اهداف بلندمدت شرکت، به روابط و وظایف اولویت دهد. مدیر باید هنگام پیروی از این رویکرد به این موضوع توجه داشته باشد.

مدل رهبری موقعیتی بر چه چیزی تمرکز دارد؟

مدل رهبری موقعیتی بر تطبیق سبک مدیریت شما با سطح بلوغ کارکنانی که خطاب قرار می‌دهید تمرکز دارد. مهم‌تر از همه، این مدل رهبری رابطه‌محور است؛ رهبران باید وضعیت ذهنی، مهارت‌ها و توانایی‌های کارکنان خود را درک کنند تا بهترین روش برای هدایت آن‌ها را تعیین کنند.

چهار حوزه هرسی و بلانچارد چیست؟ چهار سطح بلوغ عبارتند از بلوغ پایین، بلوغ متوسط پایین، بلوغ متوسط بالا و بلوغ بالا. بسته به بلوغ کارمند، مدیر می‌تواند از بین چهار سبک رهبری دستوری، فروش، مشارکتی و واگذاری انتخاب کند.

مدل رهبری موقعیتی هرسی و بلانچارد چیست؟

رهبری موقعیتی تطبیق سبک رهبری شما بر اساس افرادی است که مدیریت می‌کنید و وظایفی که به آن‌ها محول می‌کنید و موقعیت موجود.

نتیجه‌گیری

مدل رهبری موقعیتی توسط پل هرسی و کن بلانچارد در سال ۱۹۹۶ به عنوان راهی برای هدایت رهبران به سمت رهبری مؤثرتر، بر اساس موقعیت‌ها و افراد، پیشنهاد شد. از آنجا که کارکنان به صورت حرفه‌ای رشد می‌کنند یا نمی‌کنند، این نظریه پیشنهاد می‌دهد که آن‌ها ممکن است به سطوح مختلف راهنمایی، نظارت و دستورالعمل بهتر پاسخ دهند. نظریه پشت این مدل بر استفاده از رویکردهای مختلف با کارکنان بر اساس توانایی‌ها، تمایل به کار، دانش و تجربه آن‌ها استوار است.