پیش‌بینی بازارها
توافق‌نامه عمومی تعرفه‌ها و تجارت چیست؟
توافق‌نامه عمومی تعرفه‌ها و تجارت (GATT) در اکتبر ۱۹۴۷ توسط ۲۳ کشور امضا شد و از اول ژانویه ۱۹۴۸ به قانون تبدیل شد.
توافق‌نامه عمومی تعرفه‌ها و تجارت (GATT) که در سال ۱۹۴۷ توسط ۲۳ کشور امضا شد، معاهده‌ای است که با حذف یا کاهش سهمیه‌ها، تعرفه‌ها و یارانه‌ها، موانع تجارت بین‌المللی را به حداقل می‌رساند. این توافق‌نامه با هدف تقویت بهبود اقتصادی پس از جنگ جهانی دوم ایجاد شد. GATT در طول سال‌ها گسترش یافت و بهبود پیدا کرد و در نهایت در سال ۱۹۹۵ منجر به ایجاد سازمان تجارت جهانی (WTO) شد که سازمان ایجادشده برای اجرای GATT را در خود ادغام کرد. تا آن زمان، ۱۲۵ کشور به توافق‌نامه‌های آن پیوسته بودند که حدود ۹۰ درصد تجارت جهانی را پوشش می‌داد. شورای تجارت کالا (معروف به شورای کالا) اکنون مسئول GATT است. این شورا از نمایندگان همه کشورهای عضو WTO تشکیل شده است. رئیس شورای کالا، سفیر کلر کلی از نیوزیلند است. این شورا دارای ۱۰ کمیته است که موضوعاتی مانند دسترسی به بازار، کشاورزی، یارانه‌ها و اقدامات ضددامپینگ را بررسی می‌کنند.
نکات کلیدی
- توافق‌نامه عمومی تعرفه‌ها و تجارت (GATT) در اکتبر ۱۹۴۷ توسط ۲۳ کشور امضا شد و از اول ژانویه ۱۹۴۸ به قانون تبدیل شد.
- هدف GATT تسهیل تجارت بین‌المللی بود.
- هدف آن حذف جنبه‌های نامطلوب تجارت در دوره پیش از جنگ بود.
- GATT در مجموع هشت دور مذاکرات تجاری از آوریل ۱۹۴۷ تا دسامبر ۱۹۹۳ برگزار کرد که هر یک دستاوردها و نتایج قابل توجهی داشتند.
- در سال ۱۹۹۵، GATT در سازمان تجارت جهانی (WTO) ادغام شد که آن را گسترش داد.
درک توافق‌نامه عمومی تعرفه‌ها و تجارت (GATT)
GATT برای ایجاد قوانینی به منظور پایان دادن یا محدود کردن ویژگی‌های پرهزینه و نامطلوب دوره حفاظت‌گرایی پیش از جنگ، به‌ویژه موانع تجاری کمی مانند کنترل‌های تجاری و سهمیه‌ها، ایجاد شد. این توافق‌نامه همچنین سیستمی برای داوری اختلافات تجاری بین کشورها فراهم کرد. این چارچوب امکان چندین مذاکره چندجانبه برای کاهش موانع تعرفه‌ای را فراهم کرد. GATT در سال‌های پس از جنگ به‌عنوان موفقیتی قابل توجه تلقی می‌شد.
برابری رفتار با کشورها در تجارت
یکی از دستاوردهای کلیدی GATT، تجارت بدون تبعیض بود. هر کشور عضو امضاکننده باید به‌صورت برابر با سایرین رفتار می‌شد. این اصل به‌عنوان اصل "ملت‌های برخوردار از بیشترین مزایا" شناخته می‌شود و به WTO منتقل شد. نتیجه عملی این اصل این بود که وقتی کشوری با برخی دیگر از کشورها (معمولاً شرکای تجاری اصلی خود) کاهش تعرفه را مذاکره می‌کرد، این کاهش به‌طور خودکار برای همه کشورهای امضاکننده GATT اعمال می‌شد. البته بندهای استثنایی وجود داشت که کشورها می‌توانستند در صورت آسیب جدی به تولیدکنندگان داخلی خود، استثناهایی را مذاکره کنند. اکثر کشورها اصل ملت‌های برخوردار از بیشترین مزایا را در تعیین تعرفه‌ها پذیرفتند که عمدتاً جایگزین سهمیه‌ها شد. تعرفه‌ها (که به سهمیه‌ها ترجیح داده می‌شدند اما همچنان مانعی برای تجارت بودند) در دورهای متوالی مذاکرات به‌طور پیوسته کاهش یافتند. اصل ملت‌های برخوردار از بیشترین مزایا در مورد تعرفه‌ها از GATT آغاز شد و تا به امروز ادامه دارد.
مهم: رئیس‌جمهور ترامپ در نظر دارد تعرفه‌ای ۲۵ درصدی بر تمام واردات از کانادا و مکزیک اعمال کند. این تعرفه‌ها که در ابتدا برای اول فوریه برنامه‌ریزی شده بودند، به مدت یک ماه به تعویق افتادند تا هر یک از این کشورها اقداماتی برای کاهش مشکلات امنیتی مرزی و قاچاق مواد مخدر انجام دهند.
تاریخچه
GATT GATT هشت دور جلسات برگزار کرد که اولین آن در آوریل ۱۹۴۷ آغاز شد و آخرین آن در دسامبر ۱۹۹۳ پایان یافت. هر کنفرانس دستاوردها و نتایج قابل توجهی داشت.
- اولین جلسه در ژنو، سوئیس برگزار شد و شامل ۲۳ کشور بود. تمرکز این کنفرانس اولیه بر تعرفه‌ها بود. اعضا امتیازات مالیاتی‌ای را ایجاد کردند که بر بیش از ۱۰ میلیارد دلار تجارت در سراسر جهان تأثیر گذاشت.
- دومین سری جلسات در آوریل ۱۹۴۹ در آنسی، فرانسه آغاز شد. باز هم موضوع اصلی تعرفه‌ها بود. سیزده کشور در این جلسه حضور داشتند و ۵,۰۰۰ امتیاز مالیاتی دیگر برای کاهش تعرفه‌ها به دست آوردند.
- در سپتامبر ۱۹۵۰، سومین سری جلسات GATT در تورکی، انگلستان برگزار شد. این بار ۳۸ کشور حضور داشتند و نزدیک به ۹,۰۰۰ امتیاز تعرفه‌ای تصویب شد که سطح مالیات‌ها را تا ۲۵ درصد کاهش داد.
- ژاپن برای اولین بار در سال ۱۹۵۶ در چهارمین جلسه به همراه ۲۵ کشور دیگر به GATT پیوست. این جلسه در ژنو برگزار شد و کمیته بار دیگر تعرفه‌های جهانی را به میزان ۲.۵ میلیارد دلار کاهش داد.
این سری جلسات و کاهش تعرفه‌ها ادامه یافت و در این فرآیند مقررات جدیدی برای GATT ایجاد شد. در سال ۱۹۶۴، GATT شروع به کار برای مهار سیاست‌های قیمت‌گذاری غارتگرانه (معروف به دامپینگ) کرد. سپس در دهه ۱۹۷۰، توافقی در مورد تجارت بین‌المللی پارچه، معروف به توافق چندجانبه فیبر (MFA)، به اجرا درآمد. رویداد بزرگ بعدی، دور اروگوئه بود که از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۳ ادامه یافت، توافق‌نامه‌ها در سال ۱۹۹۴ امضا شدند و WTO را ایجاد کردند.
کاهش کلی تعرفه‌ها
نرخ متوسط تعرفه از حدود ۲۲ درصد در زمان امضای اولیه GATT در ژنو در سال ۱۹۴۷ به حدود ۵ درصد تا پایان دور اروگوئه کاهش یافت. با گذشت سال‌ها، کشورهای عضو به مسائل جهانی از جمله رسیدگی به اختلافات کشاورزی و تلاش برای حفاظت از مالکیت معنوی ادامه دادند.
واقعیت مهم: آخرین دور مذاکرات بین اعضای WTO، معروف به دور توسعه دوحه، در سال ۲۰۰۱ آغاز شد و همچنان ادامه دارد. هدف آن بهبود چشم‌اندازهای تجاری کشورهای در حال توسعه با معرفی موانع تجاری کمتر و قوانین تجاری بازنگری‌شده است.
هدف توافق‌نامه عمومی تعرفه‌ها و تجارت (GATT) چیست؟
هدف اصلی GATT حذف سیاست‌های حفاظت‌گرایانه‌ای بود که تجارت بین‌المللی را در سال‌های پیش از و در طول جنگ جهانی دوم مختل کرده بود. با کاهش تعرفه‌ها و سهمیه‌ها و تشویق کشورها به مشارکت در تجارت متقابلاً سودمند، GATT قصد داشت ثبات اقتصادی جهانی را بازگرداند، که گامی حیاتی در بهبود اقتصادی پس از جنگ تلقی می‌شد.
آیا GATT یک توافق‌نامه تجارت آزاد است؟
بله، GATT را می‌توان نوعی توافق‌نامه تجارت آزاد در نظر گرفت. هدف اصلی آن سوق دادن جهان به سیستمی بود که در آن کالاها و خدمات بتوانند بدون محدودیت‌های تعرفه‌ها، سهمیه‌ها یا اقدامات تبعیض‌آمیز آزادانه در مرزها معامله شوند. با تمرکز بر کاهش موانع تجاری، GATT به دنبال ایجاد یک زمین بازی برابر برای همه کشورهای شرکت‌کننده بود.
چرا GATT با سازمان تجارت جهانی (WTO) جایگزین شد؟
GATT، هرچند در رسیدن به هدف خود تا حد زیادی موفق بود، گفته می‌شود که فاقد ساختار نهادی منسجم بود. به‌طور خلاصه، این یک توافق‌نامه قانونی بود که به‌عنوان یک سازمان بین‌المللی عمل می‌کرد. سازمان تجارت جهانی اصول GATT را در بر می‌گیرد و به دلیل مواردی مانند آگاهی بهتر از مسائل مالکیت معنوی، سیستم حل اختلاف سریع‌تر و قدرت بیشتر، در موقعیت بهتری برای اجرای آن‌ها قرار دارد.
نتیجه‌گیری
جهان بدون GATT بسیار متفاوت می‌بود. روحیه تجارت آزاد آن به دوره تاریک حفاظت‌گرایی و سختی اقتصادی که به جنگ جهانی دوم منجر شد، پایان داد و راه را برای دهه‌ها رشد اقتصادی و افزایش جهانی‌سازی هموار کرد.