اخبار
نوسان‌پذیری چیست؟
نوسان‌پذیری نشان‌دهنده میزان نوسان قیمت‌های یک دارایی حول میانگین قیمت است.
نوسان‌پذیری چیست؟
نوسان‌پذیری معیاری آماری است که میزان تغییرات بازده یک اوراق بهادار یا شاخص بازار را در طول زمان نشان می‌دهد. معمولاً از انحراف معیار یا واریانس بین بازده‌ها اندازه‌گیری می‌شود. در بیشتر موارد، هرچه نوسان‌پذیری بالاتر باشد، ریسک اوراق بهادار بیشتر است.
در بازارهای اوراق بهادار، نوسان‌پذیری اغلب با نوسانات بزرگ قیمت، چه به سمت بالا و چه به سمت پایین، مرتبط است. برای مثال، زمانی که بازار سهام در دوره‌ای پایدار بیش از ۱٪ بالا و پایین می‌رود، به آن بازار نوسان‌پذیر گفته می‌شود.
نوسان‌پذیری یک عامل کلیدی در قیمت‌گذاری قراردادهای اختیار معامله است.
نکات کلیدی
- نوسان‌پذیری نشان‌دهنده میزان نوسان قیمت‌های یک دارایی حول میانگین قیمت است.
- روش‌های متعددی برای اندازه‌گیری نوسان‌پذیری وجود دارد، از جمله ضریب بتا، مدل‌های قیمت‌گذاری اختیار معامله و انحراف معیار بازده‌ها.
- دارایی‌های با نوسان‌پذیری بالا معمولاً پرریسک‌تر از دارایی‌های با نوسان‌پذیری پایین تلقی می‌شوند، زیرا قیمت آن‌ها کمتر قابل پیش‌بینی است.
- نوسان‌پذیری ضمنی پیش‌بینی می‌کند که بازار چقدر نوسان‌پذیر خواهد بود، در حالی که نوسان‌پذیری تاریخی تغییرات قیمت در دوره‌های گذشته را اندازه‌گیری می‌کند.
- نوسان‌پذیری متغیر مهمی در محاسبه قیمت‌های اختیار معامله است.
شناخت نوسان‌پذیری
نوسان‌پذیری اغلب به میزان عدم قطعیت یا ریسک مرتبط با اندازه تغییرات در ارزش یک اوراق بهادار اشاره دارد.
نوسان‌پذیری بالاتر به این معناست که ارزش یک اوراق بهادار می‌تواند در محدوده وسیع‌تری از مقادیر پراکنده شود. این یعنی قیمت اوراق بهادار می‌تواند در مدت کوتاهی به‌صورت چشمگیری در هر دو جهت حرکت کند. نوسان‌پذیری پایین‌تر به این معناست که ارزش یک اوراق بهادار نوسانات شدیدی ندارد و معمولاً پایدارتر است.
یکی از روش‌های اندازه‌گیری تغییرات یک دارایی، محاسبه بازده روزانه (درصد حرکت روزانه) دارایی است. نوسان‌پذیری تاریخی بر اساس قیمت‌های گذشته است و میزان تغییرات در بازده یک دارایی را نشان می‌دهد. این عدد بدون واحد است و به‌صورت درصد بیان می‌شود.
در حالی که واریانس پراکندگی بازده‌ها حول میانگین یک دارایی را به طور کلی نشان می‌دهد، نوسان‌پذیری معیاری از این واریانس در یک دوره زمانی خاص است. بنابراین، می‌توان نوسان‌پذیری روزانه، هفتگی، ماهانه یا سالانه را گزارش کرد. فکر کردن به نوسان‌پذیری به‌عنوان انحراف معیار سالانه مفید است.
نحوه محاسبه نوسان‌پذیری
نوسان‌پذیری اغلب با استفاده از واریانس و انحراف معیار (ریشه دوم واریانس) محاسبه می‌شود. از آنجا که نوسان‌پذیری تغییرات را در یک دوره زمانی خاص توصیف می‌کند، کافی است انحراف معیار را در ریشه دوم تعداد دوره‌های مورد نظر ضرب کنید:
نوسان‌پذیری = σ√T
که در آن:
- σ = انحراف معیار بازده‌ها
- T = تعداد دوره‌ها در افق زمانی
نوسان‌پذیری و سهام
برای سادگی، فرض کنید قیمت‌های بسته شدن ماهانه سهام از ۱ دلار تا ۱۰ دلار است. برای مثال، ماه اول ۱ دلار، ماه دوم ۲ دلار و به همین ترتیب. برای محاسبه واریانس، پنج مرحله زیر را دنبال کنید:
- میانگین مجموعه داده را پیدا کنید. این یعنی جمع کردن هر مقدار و سپس تقسیم آن بر تعداد مقادیر. اگر ۱ دلار، ۲ دلار، ۳ دلار تا ۱۰ دلار را جمع کنیم، ۵۵ دلار به دست می‌آید. این عدد بر ۱۰ تقسیم می‌شود زیرا ۱۰ عدد در مجموعه داده داریم. این میانگین یا قیمت متوسط ۵/۵ دلار را ارائه می‌دهد.
- تفاوت بین هر مقدار داده و میانگین را محاسبه کنید. این اغلب انحراف نامیده می‌شود. برای مثال، ۱۰ دلار - ۵/۵ دلار = ۴/۵ دلار، سپس ۹ دلار - ۵/۵ دلار = ۳/۵ دلار. این کار تا اولین مقدار داده یعنی ۱ دلار ادامه می‌یابد. اعداد منفی مجاز هستند. از آنجا که به هر مقدار نیاز داریم، این محاسبات اغلب در یک صفحه‌گسترده انجام می‌شود.
- انحرافات را به توان دو برسانید. این کار مقادیر منفی را حذف می‌کند.
- انحرافات به توان دو رسیده را جمع کنید. در مثال ما، این برابر با ۸۲/۵ است.
- مجموع انحرافات به توان دو (۸۲/۵) را بر تعداد مقادیر داده تقسیم کنید. در این مورد، واریانس به‌دست‌آمده ۸/۲۵ دلار است.
سپس، ریشه دوم واریانس را بگیرید تا انحراف معیار به دست آید. این مقدار برابر با ۲/۸۷ دلار است. این معیاری از ریسک است و نشان می‌دهد که مقادیر چگونه حول قیمت متوسط پراکنده شده‌اند. این به معامله‌گران ایده‌ای از میزان انحراف قیمت از میانگین می‌دهد.
اگر قیمت‌ها به‌صورت تصادفی از یک توزیع نرمال نمونه‌برداری شوند، حدود ۶۸٪ از تمام مقادیر داده در یک انحراف معیار قرار می‌گیرند. نود و پنج درصد مقادیر در دو انحراف معیار (۲ × ۲/۸۷ در مثال ما) و ۹۹/۷٪ در سه انحراف معیار (۳ × ۲/۸۷) قرار می‌گیرند.
در این مورد، مقادیر ۱ تا ۱۰ دلار به‌صورت تصادفی روی یک منحنی زنگوله‌ای توزیع نشده‌اند؛ بلکه به‌صورت یکنواخت توزیع شده‌اند. بنابراین، درصدها ۶۸٪–۹۵٪–۹۹/۷٪ مورد انتظار برقرار نیستند. با وجود این محدودیت، معامله‌گران اغلب از انحراف معیار استفاده می‌کنند، زیرا مجموعه داده‌های بازده قیمت اغلب به توزیع نرمال (منحنی زنگوله‌ای) شبیه‌تر هستند تا مثال ارائه‌شده.
نکته
نوسان‌پذیری قیمت سهام به‌عنوان یک ویژگی میانگین‌برگشتی در نظر گرفته می‌شود، به این معنا که دوره‌های نوسان‌پذیری بالا معمولاً تعدیل می‌شوند و دوره‌های نوسان‌پذیری پایین افزایش می‌یابند، و حول یک میانگین بلندمدت نوسان می‌کنند.
انواع نوسان‌پذیری
نوسان‌پذیری ضمنی
نوسان‌پذیری ضمنی (IV)، که به‌عنوان نوسان‌پذیری پیش‌بینی‌شده نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین معیارها برای معامله‌گران اختیار معامله است. همان‌طور که از نامش پیداست، این امکان را به آن‌ها می‌دهد تا پیش‌بینی کنند که بازار در آینده چقدر نوسان‌پذیر خواهد بود.
این مفهوم همچنین به معامله‌گران راهی برای محاسبه احتمال ارائه می‌دهد. نکته مهم این است که این یک علم دقیق نیست و بنابراین پیش‌بینی نمی‌کند که بازار در آینده چگونه حرکت خواهد کرد.
برخلاف نوسان‌پذیری تاریخی، نوسان‌پذیری ضمنی از قیمت خود اختیار معامله ناشی می‌شود و انتظارات نوسان‌پذیری برای آینده را نشان می‌دهد. از آنجا که ضمنی است، معامله‌گران نمی‌توانند از عملکرد گذشته به‌عنوان شاخصی برای عملکرد آینده استفاده کنند. در عوض، باید پتانسیل اختیار معامله در بازار را تخمین بزنند.
نکته: نوسان‌پذیری ضمنی ویژگی کلیدی معاملات اختیار معامله است.
نوسان‌پذیری تاریخی
نوسان‌پذیری تاریخی، که به‌عنوان نوسان‌پذیری آماری نیز شناخته می‌شود، نوسانات اوراق بهادار پایه را با اندازه‌گیری تغییرات قیمت در دوره‌های زمانی از پیش تعیین‌شده ارزیابی می‌کند. این معیار در مقایسه با نوسان‌پذیری ضمنی کمتر رایج است زیرا آینده‌نگر نیست.
هنگامی که نوسان‌پذیری تاریخی افزایش می‌یابد، قیمت یک اوراق بهادار بیش از حد معمول حرکت می‌کند. در این زمان، انتظار می‌رود که چیزی تغییر کرده یا خواهد کرد. از سوی دیگر، اگر نوسان‌پذیری تاریخی کاهش یابد، به این معناست که هرگونه عدم قطعیت برطرف شده و اوضاع به حالت عادی بازمی‌گردد.
این محاسبه ممکن است بر اساس تغییرات درون‌روز باشد، اما اغلب حرکات را بر اساس تغییر از یک قیمت بسته شدن به قیمت بعدی اندازه‌گیری می‌کند. بسته به مدت زمان مورد نظر معامله اختیار، نوسان‌پذیری تاریخی می‌تواند در بازه‌هایی از ۱۰ تا ۱۸۰ روز معاملاتی اندازه‌گیری شود.
نوسان‌پذیری و قیمت‌گذاری اختیار معامله
نوسان‌پذیری متغیر کلیدی در مدل‌های قیمت‌گذاری اختیار معامله است و میزان نوسان بازده دارایی پایه را تا زمان انقضای اختیار تخمین می‌زند. این ضریب درصد در فرمول‌های قیمت‌گذاری اختیار معامله، از فعالیت‌های معاملاتی روزانه ناشی می‌شود. نحوه اندازه‌گیری نوسان‌پذیری بر ارزش ضریب استفاده‌شده تأثیر می‌گذارد.
نوسان‌پذیری همچنین برای قیمت‌گذاری قراردادهای اختیار معامله با استفاده از مدل‌هایی مانند بلک-شولز یا مدل‌های درخت دوجمله‌ای استفاده می‌شود. دارایی‌های پایه با نوسان‌پذیری بالاتر به پرمیوم‌های بالاتر اختیار معامله منجر می‌شوند، زیرا با افزایش نوسان‌پذیری، احتمال اینکه اختیار معامله در زمان انقضا در سود باشد بیشتر می‌شود.
معامله‌گران اختیار معامله تلاش می‌کنند نوسان‌پذیری آینده یک دارایی را پیش‌بینی کنند، بنابراین قیمت یک اختیار معامله در بازار، نوسان‌پذیری ضمنی آن را منعکس می‌کند.
مهم
هرچه نوسان‌پذیری بیشتر باشد، قیمت بازار قراردادهای اختیار معامله در کل بالاتر است.
سایر معیارهای نوسان‌پذیری
بتا
یکی از معیارهای نوسان‌پذیری نسبی یک سهام خاص نسبت به بازار، بتای آن (β) است. بتا نوسان‌پذیری کلی بازده یک اوراق بهادار را در برابر بازده یک معیار مرتبط (معمولاً شاخص S&P 500) تخمین می‌زند. برای مثال، سهامی با بتای ۱/۱ برای هر ۱۰۰٪ حرکت در معیار، ۱۱۰٪ حرکت کرده است، بر اساس سطح قیمت.
برعکس، سهامی با بتای ۰/۹ برای هر ۱۰۰٪ حرکت در شاخص پایه، ۹۰٪ حرکت کرده است.
شاخص VIX
نوسان‌پذیری بازار همچنین از طریق شاخص نوسان‌پذیری (VIX)، معیاری عددی از نوسان‌پذیری بازار سهام، قابل مشاهده است.
بورس اختیار معامله شیکاگو شاخص VIX را به‌عنوان معیاری برای سنجش نوسان‌پذیری مورد انتظار ۳۰ روزه بازار سهام ایالات متحده ایجاد کرد که از قیمت‌های لحظه‌ای قراردادهای خرید و فروش شاخص S&P 500 به‌دست می‌آید. این در واقع معیاری از شرط‌بندی‌های آینده است که سرمایه‌گذاران و معامله‌گران بر جهت‌گیری بازارها یا اوراق بهادار خاص انجام می‌دهند. مقدار بالای VIX نشان‌دهنده بازار پرریسک است.
معامله‌گران می‌توانند از طریق انواع اختیار معامله و محصولات معامله‌شده در بورس، VIX را معامله کنند یا از مقادیر VIX برای قیمت‌گذاری محصولات مشتقه خاص استفاده کنند.
نکات برای مدیریت نوسان‌پذیری
سرمایه‌گذاران ممکن است دوره‌های نوسان‌پذیری بالا را نگران‌کننده بیابند، زیرا قیمت‌ها می‌توانند به‌سرعت و به‌صورت ناگهانی نوسان کنند یا سقوط کنند. سرمایه‌گذاران بلندمدت بهتر است دوره‌های نوسان‌پذیری کوتاه‌مدت را نادیده بگیرند و مسیر خود را ادامه دهند. این به این دلیل است که در بلندمدت، بازارهای سهام تمایل به رشد دارند. در همین حال، احساساتی مانند ترس و طمع—که می‌توانند در بازارهای نوسان‌پذیر تشدید شوند—می‌توانند استراتژی بلندمدت شما را تضعیف کنند.
برخی سرمایه‌گذاران می‌توانند از نوسان‌پذیری به‌عنوان فرصتی برای افزودن به پرتفوی خود با خرید در زمان کاهش قیمت‌ها استفاده کنند، زمانی که قیمت‌ها نسبتاً ارزان هستند.
همچنین می‌توانید از استراتژی‌های پوشش ریسک برای مدیریت نوسان‌پذیری استفاده کنید، مانند خرید اختیار فروش محافظ برای محدود کردن زیان‌های نزولی بدون نیاز به فروش سهام. اما توجه داشته باشید که اختیار فروش در زمان نوسان‌پذیری بالاتر گران‌تر خواهد بود.
مثال از نوسان‌پذیری
فرض کنید یک سرمایه‌گذار در حال ساخت پرتفوی بازنشستگی است. از آنجا که او در چند سال آینده بازنشسته می‌شود، به دنبال سهام‌هایی با نوسان‌پذیری پایین و بازده‌های پایدار است. او دو شرکت را در نظر می‌گیرد:
- شرکت ABC با ضریب بتای ۰/۷۸، که آن را کمی کمتر از شاخص S&P 500 نوسان‌پذیر می‌کند.
- شرکت XYZ با ضریب بتای ۱/۴۵، که آن را به‌مراتب نوسان‌پذیرتر از شاخص S&P 500 می‌کند.
یک سرمایه‌گذار محافظه‌کار ممکن است شرکت ABC را برای پرتفوی خود انتخاب کند، زیرا نوسان‌پذیری کمتری دارد و ارزش کوتاه‌مدت آن قابل پیش‌بینی‌تر است.
نوسان‌پذیری از نظر ریاضی چیست؟
نوسان‌پذیری معیاری آماری از پراکندگی داده‌ها حول میانگین آن‌ها در یک دوره زمانی خاص است. در مالی، این پراکندگی قیمت‌های بازار را بر اساس سالانه نشان می‌دهد و به‌صورت انحراف معیار ضرب در ریشه دوم تعداد دوره‌های زمانی، T، محاسبه می‌شود.
آیا نوسان‌پذیری همان ریسک است؟
نوسان‌پذیری اغلب برای توصیف ریسک استفاده می‌شود، اما این دو همیشه یکسان نیستند. ریسک به احتمال تجربه زیان اشاره دارد، در حالی که نوسان‌پذیری توصیف می‌کند که قیمت‌ها چقدر و با چه سرعتی حرکت می‌کنند. اگر حرکات قیمتی افزایش‌یافته احتمال زیان را افزایش دهند، ریسک نیز افزایش می‌یابد.
آیا نوسان‌پذیری چیز خوبی است؟
اینکه نوسان‌پذیری خوب یا بد باشد، به نوع معامله‌گر و میزان تحمل ریسک او بستگی دارد. برای سرمایه‌گذاران بلندمدت، نوسان‌پذیری می‌تواند مشکل‌ساز باشد، اما برای معامله‌گران روزانه و معامله‌گران اختیار معامله، نوسان‌پذیری اغلب برابر با فرصت‌های معاملاتی است.
نوسان‌پذیری بالا به چه معناست؟
اگر نوسان‌پذیری بالا باشد، به این معناست که قیمت‌ها (چه به سمت بالا و چه به سمت پایین) به‌سرعت و به‌صورت چشمگیر حرکت می‌کنند.
شاخص VIX چیست؟
VIX یا شاخص نوسان‌پذیری Cboe، معیاری از نوسان‌پذیری کوتاه‌مدت در بازار گسترده است که از نوسان‌پذیری ضمنی قراردادهای اختیار معامله ۳۰ روزه S&P 500 اندازه‌گیری می‌شود. VIX معمولاً با کاهش سهام افزایش می‌یابد و با افزایش سهام کاهش می‌یابد. این شاخص که به‌عنوان «شاخص ترس» نیز شناخته می‌شود، می‌تواند معیاری از احساسات بازار باشد، به‌طوری که مقادیر بالاتر نشان‌دهنده نوسان‌پذیری و ترس بیشتر در میان سرمایه‌گذاران است.
نتیجه‌گیری
نوسان‌پذیری نشان‌دهنده میزان و سرعت حرکت قیمت‌ها در یک بازه زمانی مشخص است. در بازار سهام، افزایش نوسان‌پذیری اغلب نشانه‌ای از ترس و عدم قطعیت در میان سرمایه‌گذاران است. به همین دلیل شاخص نوسان‌پذیری VIX گاهی اوقات «شاخص ترس» نامیده می‌شود.
در عین حال، نوسان‌پذیری می‌تواند برای معامله‌گران روزانه فرصت‌هایی برای ورود و خروج از موقعیت‌ها ایجاد کند. نوسان‌پذیری همچنین جزء کلیدی در قیمت‌گذاری و معاملات اختیار معامله است.