قرارداد سهمیه‌ای چیست؟

یک قرارداد بیمه اتکایی سهمیه‌ای (Quota Share Treaty) توافقی است که در آن شرکت بیمه و بیمه‌گر اتکایی حق بیمه و خسارت‌ها را بر اساس یک درصد ثابت با یکدیگر تقسیم می‌کنند.

قرارداد سهمیه‌ای یک قرارداد بیمه اتکایی نسبی (Pro-Rata) است که در آن بیمه‌گر و بیمه‌گر اتکایی حق بیمه‌ها و خسارت‌ها را بر اساس یک درصد ثابت تقسیم می‌کنند. بیمه اتکایی سهمیه‌ای به بیمه‌گر اجازه می‌دهد بخشی از ریسک و حق بیمه را نزد خود نگه دارد و مابقی را تا سقف از پیش تعیین‌شده به بیمه‌گر اتکایی واگذار کند. به‌طور کلی، این روشی است برای تقویت و حفظ بخشی از سرمایه شرکت بیمه.

نکات کلیدی

• قرارداد سهمیه‌ای زمانی استفاده می‌شود که بیمه‌گر بخواهد جریان نقدی خود را آزاد کند تا بتواند بیمه‌نامه‌های بیشتری صادر کند.
• قرارداد سهمیه‌ای ریسک مالی بیمه‌گر اصلی را کاهش می‌دهد.
• این نوع قرارداد زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که بیمه‌گر قصد دارد ریسک خود را متنوع‌سازی کند و حاضر است در ازای آن از بخشی از سود حق بیمه صرف‌نظر کند.

درک قراردادهای سهمیه‌ای

وقتی یک شرکت بیمه بیمه‌نامه جدیدی صادر می‌کند، بیمه‌گذار حق بیمه‌ای را پرداخت می‌کند. در ازای آن، شرکت بیمه تعهد می‌کند تا سقف مشخصی خسارت را جبران کند. هرچه بیمه‌گر بیمه‌نامه‌های بیشتری صادر کند، تعهداتش بیشتر خواهد شد و در نهایت ممکن است ظرفیت کافی برای صدور بیمه‌نامه‌های جدید نداشته باشد.

برای آزادسازی ظرفیت، بیمه‌گر می‌تواند بخشی از تعهدات خود را از طریق یک قرارداد بیمه اتکایی به بیمه‌گر اتکایی منتقل کند. در ازای پذیرش بخشی از این تعهدات، بیمه‌گر اتکایی درصدی از حق بیمه‌ها را دریافت می‌کند.

یک قرارداد سهمیه‌ای توافقی است که در آن بیمه‌گر بخشی از ریسک‌ها و حق بیمه‌های خود را تا سقف معینی به بیمه‌گر اتکایی واگذار می‌کند. خسارت‌های بالاتر از این سقف همچنان بر عهده بیمه‌گر اصلی خواهد بود، هرچند او می‌تواند از یک قرارداد بیمه اتکایی مازاد خسارت (Excess of Loss) برای پوشش زیان‌هایی که از سقف هر بیمه‌نامه فراتر می‌روند استفاده کند.

برخی قراردادهای سهمیه‌ای شامل سقف خسارت در هر حادثه نیز هستند؛ به این معنا که بیمه‌گر اتکایی فقط حاضر است تا مقدار مشخصی از خسارت ناشی از هر حادثه را تقبل کند. شرکت‌های بیمه کمتر تمایل به پذیرش چنین شرایطی دارند زیرا ممکن است مجبور شوند بخش عمده‌ای از خسارت یک حادثه بزرگ، مانند سیل ویرانگر، را خودشان بپردازند.

نکته مهم:

قراردادهای سهمیه‌ای نوعی بیمه اتکایی نسبی (Proportional Reinsurance) هستند زیرا درصد مشخصی از هر بیمه‌نامه به بیمه‌گر اتکایی واگذار می‌شود.

نحوه عملکرد قراردادهای سهمیه‌ای

می‌توان قرارداد سهمیه‌ای را این‌گونه تصور کرد که بیمه‌گر بخشی از نگهداری ریسک خود را واگذار می‌کند. در مقابل، توانایی صدور بیمه‌نامه‌های بیشتری با پوشش اتوماتیک برای او فراهم می‌شود.

قرارداد سهمیه‌ای ریسک مالی ناشی از نوسانات نامطلوب خسارت را کاهش می‌دهد. شرکت واگذارنده (Cedent) می‌تواند همچنان در بخشی از سودهای بیمه‌گری مشارکت داشته باشد، حتی اگر کسب‌وکار خود را بیمه اتکایی کرده باشد. علاوه بر این، او به دانش و تجربه تخصصی بیمه‌گر اتکایی حرفه‌ای نیز دسترسی خواهد داشت.

مثال: فرض کنید یک شرکت بیمه قصد دارد تعهدات خود ناشی از فعالیت‌های بیمه‌گری را کاهش دهد. این شرکت وارد یک قرارداد بیمه اتکایی سهمیه‌ای می‌شود. طبق قرارداد، شرکت بیمه 40٪ از حق بیمه‌ها، خسارت‌ها و سقف تعهدات را نزد خود نگه می‌دارد و 60٪ باقی‌مانده را به بیمه‌گر اتکایی واگذار می‌کند. این قرارداد یک قرارداد سهمیه‌ای 60٪ نامیده می‌شود زیرا بیمه‌گر اتکایی 60٪ از تعهدات بیمه‌گر اصلی را بر عهده گرفته است.