اخبار
پیمان لیسبون چیست؟
پیمان لیسبون که در ابتدا از آن به عنوان معاهده اصلاحات یاد می شد، یک توافقنامه بین المللی است که اساس قانون اساسی اتحادیه اروپا (EU) را اصلاح می کند.
پیمان لیسبون چیست؟
پیمان لیسبون که به نام پیمان لیسبون نیز شناخته می‌شود، مقررات اتحادیه اروپا را به‌روزرسانی کرد و ساختار رهبری متمرکزتر، سیاست خارجی منسجم‌تر، فرآیند مشخصی برای خروج کشورهای عضو از اتحادیه و روشی ساده‌تر برای تصویب سیاست‌های جدید ایجاد کرد.
این معاهده در تاریخ ۲۲ آذر ۱۳۸۶ (۱۳ دسامبر ۲۰۰۷) در لیسبون، پرتغال امضا شد و دو معاهده پیشین که پایه‌های اتحادیه اروپا را تشکیل داده بودند، اصلاح کرد.
نکات کلیدی
- پیمان لیسبون مقررات اتحادیه اروپا را به‌روزرسانی کرد و رهبری متمرکزتر، سیاست خارجی منسجم، فرآیند خروج برای کشورهای عضو و روشی ساده‌تر برای تصویب سیاست‌های جدید ایجاد کرد.
- این معاهده بر پایه معاهدات موجود بنا شد، اما قوانین جدیدی را برای تقویت انسجام و ساده‌سازی اقدامات در اتحادیه اروپا به تصویب رساند.
- پیمان لیسبون جایگزین معاهده قانون اساسی شد که پیش‌تر به دلیل عدم توافق اعضا رد شده بود.
آشنایی با پیمان لیسبون
پیش از پیمان لیسبون
پیمان لیسبون توسط ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا امضا شد و در آذر ۱۳۸۸ (دسامبر ۲۰۰۹)، دو سال پس از امضا، رسماً اجرایی شد. این معاهده دو معاهده موجود، یعنی معاهده رم و معاهده ماستریخت را اصلاح کرد.
- معاهده رم : این معاهده که در سال ۱۹۵۷ امضا شد، جامعه اقتصادی اروپا (EEC) را معرفی کرد، مقررات گمرکی میان کشورهای عضو را کاهش داد و بازار واحدی برای کالاها و مجموعه‌ای از سیاست‌ها برای حمل‌ونقل آن‌ها ایجاد کرد. این معاهده به نام معاهده عملکرد اتحادیه اروپا (TFEU) نیز شناخته می‌شود.
- معاهده ماستریخت : این معاهده که در سال ۱۹۹۲ امضا شد، سه ستون اصلی اتحادیه اروپا را پایه‌گذاری کرد و راه را برای معرفی یورو، ارز مشترک، هموار کرد. این معاهده به نام معاهده اتحادیه اروپا (TEU) نیز شناخته می‌شود.
در حالی که معاهدات پیشین قواعد و اصول اولیه اتحادیه اروپا را تعیین کرده بودند، پیمان لیسبون با ایجاد نقش‌های جدید در سطح اتحادیه و رویه‌های قانونی رسمی، گامی فراتر برداشت.
تغییرات ایجادشده توسط پیمان لیسبون
پیمان لیسبون بر پایه معاهدات موجود بنا شد، اما قوانین جدیدی را برای تقویت انسجام و ساده‌سازی اقدامات در اتحادیه اروپا به تصویب رساند. برخی از مواد مهم این معاهده عبارت‌اند از:
- ماده ۱۸ : پروتکلی برای انتخاب نماینده عالی اتحادیه در امور خارجی و سیاست امنیتی ایجاد کرد. این نماینده با رأی اکثریت انتخاب یا برکنار می‌شود و بر امور خارجی و امنیتی اتحادیه نظارت دارد.
- ماده ۲۱ : سیاست دیپلماتیک جهانی اتحادیه اروپا را بر اساس اصول حقوق بشر جهانی، دموکراسی و توسعه تبیین کرد. اتحادیه متعهد شد با کشورهایی که این ارزش‌ها را حمایت می‌کنند، اتحاد برقرار کند و به کشورهای جهان سوم برای توسعه کمک کند.
- ماده ۵۰ : رویه‌هایی را برای خروج یک کشور عضو از اتحادیه اروپا تعیین کرد.
پیمان لیسبون همچنین جایگزین معاهده قانون اساسی شد که پیش‌تر به دلیل عدم توافق بر سر رویه‌های رأی‌گیری رد شده بود. کشورهای عضو، از جمله اسپانیا و لهستان، با رویه‌های رأی‌گیری پیشنهادی در قانون اساسی موافق نبودند، زیرا برخی از آن‌ها قدرت رأی‌گیری خود را از دست می‌دادند.
پیمان لیسبون این مسئله را با پیشنهاد رأی‌گیری وزنی و گسترش دامنه رأی‌گیری با اکثریت واجد شرایط حل کرد.
دیدگاه‌ها درباره پیمان لیسبون
طرفداران پیمان لیسبون معتقد بودند که این معاهده با ارائه سیستمی بهتر برای نظارت و تعادل، پاسخگویی را تقویت کرد و قدرت بیشتری به پارلمان اروپا داد که نفوذ قابل‌توجهی در شاخه قانون‌گذاری اتحادیه داشت.
منتقدان این معاهده استدلال می‌کردند که پیمان لیسبون قدرت را به سمت مرکز سوق داد و توزیع نابرابری از قدرت ایجاد کرد که نیازهای کشورهای کوچک‌تر را نادیده می‌گرفت.