شرکت‌های مالی غیربانکی چیست؟

شرکت‌های مالی غیربانکی (NBFCs)، که به عنوان مؤسسات مالی غیربانکی (NBFIs) نیز شناخته می‌شوند، نهادهای مالی هستند که خدمات بانکی متنوعی ارائه می‌دهند اما مجوز بانکی ندارند. به همین دلیل، آن‌ها نمی‌توانند سپرده‌های سنتی قابل برداشت از عموم را بپذیرند و بنابراین خارج از حوزه مستقیم نظارت نهادهای تنظیم‌کننده مالی سنتی فعالیت می‌کنند، اگرچه تحت نظارت قوانینی مانند قانون اصلاح وال استریت دود-فرانک و حفاظت از مصرف‌کننده قرار دارند. نمونه‌های مهمی از NBFCs شامل بانک‌های سرمایه‌گذاری، وام‌دهندگان رهنی، و وام‌دهندگان همتا به همتا (P2P) هستند.

نکات کلیدی

• شرکت‌های مالی غیربانکی (NBFCs) خدماتی مشابه بانک‌ها ارائه می‌دهند اما بدون مجوز بانکی فعالیت می‌کنند و در نتیجه نسبت به بانک‌های سنتی کمتر تحت نظارت هستند.
• با وجود نداشتن مجوز بانکی، NBFCs نقش مهمی در تأمین نیازهای اعتباری برآورده‌نشده توسط بانک‌های سنتی ایفا می‌کنند، به‌ویژه برای افراد و کسب‌وکارهایی که ممکن است واجد شرایط دریافت وام‌های بانکی معمولی نباشند.
• قانون اصلاح وال استریت دود-فرانک و حفاظت از مصرف‌کننده بر NBFCs نظارت دارد و آن‌ها را عمدتاً بر اساس فعالیت‌های مالی‌شان طبقه‌بندی می‌کند و تعیین می‌کند که آیا باید تحت نظارت هیئت فدرال رزرو قرار گیرند.
• NBFCs، که گاهی اوقات بانک‌های سایه نامیده می‌شوند، در بحران مالی سال ۲۰۰۸ نقش محوری داشتند و این موضوع خطرات بالقوه ناشی از کمبود شفافیت و نظارت را برجسته کرد.
• منتقدان معتقدند که NBFCs خطرات سیستمیک برای نظام مالی ایجاد می‌کنند، اما حامیان آن‌ها ادعا می‌کنند که این شرکت‌ها منابع اعتباری جایگزین ضروری را فراهم می‌کنند و با حذف واسطه‌ها ( واسطه‌زدایی ) ارتباط مستقیم با مشتریان را ترویج می‌دهند.

نحوه عملکرد شرکت‌های مالی غیربانکی

NBFCs می‌توانند خدماتی مانند وام و تسهیلات اعتباری ، تبادل ارز ، برنامه‌ریزی بازنشستگی ، بازارهای پولی ، تعهد پذیره‌نویسی ، و فعالیت‌های ادغام ارائه دهند.

قانون دود-فرانک سه نوع شرکت مالی غیربانکی را تعریف می‌کند:

• شرکت‌های مالی غیربانکی خارجی : این شرکت‌ها خارج از ایالات متحده تأسیس یا سازمان‌دهی شده‌اند و عمدتاً در فعالیت‌های مالی مانند موارد ذکرشده در بالا مشغول هستند. این شرکت‌ها ممکن است در ایالات متحده شعبه داشته باشند یا نداشته باشند.
• شرکت‌های مالی غیربانکی ایالات متحده : این شرکت‌ها در ایالات متحده تأسیس شده‌اند و در فعالیت‌های مالی غیربانکی مشغول هستند. آن‌ها از فعالیت به عنوان مؤسسات سیستم اعتباری کشاورزی، بورس‌های اوراق بهادار ملی، یا برخی دیگر از انواع مؤسسات مالی منع شده‌اند.
• شرکت‌های مالی غیربانکی ایالات متحده تحت نظارت هیئت فدرال رزرو : این شرکت‌ها به دلیل پتانسیل تهدید ثبات مالی ایالات متحده، بر اساس عواملی مانند ماهیت، دامنه، اندازه، مقیاس، تمرکز، ارتباطات متقابل یا ترکیب فعالیت‌ها ، تحت نظارت هیئت فدرال رزرو قرار دارند.

بانکداری سایه و نقش آن در بحران مالی ۲۰۰۸

NBFCs مدت‌ها قبل از قانون دود-فرانک وجود داشتند. در سال ۲۰۰۷، پل مک‌کالی ، اقتصاددان و مدیر وقت شرکت PIMCO، این شرکت‌ها را به دلیل نقششان در وام‌دهی آسان که به بحران مالی ۲۰۰۸ منجر شد، بانک‌های سایه نامید.

اگرچه این اصطلاح ممکن است کمی نگران‌کننده به نظر برسد، بسیاری از کارگزاران و شرکت‌های سرمایه‌گذاری شناخته‌شده در فعالیت‌های بانکداری سایه مشارکت داشتند. بانک‌های سرمایه‌گذاری لمان برادرز و بر استیرنز دو مورد از شناخته‌شده‌ترین NBFCs در مرکز بحران ۲۰۰۸ بودند.

پس از بحران مالی، بانک‌های سنتی با مقررات سخت‌گیرانه‌تری مواجه شدند که منجر به کاهش وام‌دهی آن‌ها شد. در نتیجه، متقاضیان وام و اعتبار با شرایط سخت‌تری روبه‌رو شدند. این مقررات سخت‌گیرانه باعث شد افراد به دنبال منابع تأمین مالی دیگر بروند و این امر به رشد مؤسسات غیربانکی منجر شد. به طور خلاصه، در دهه پس از بحران مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۸، NBFCs به تعداد و انواع زیادی گسترش یافتند و نقش کلیدی در تأمین تقاضای اعتباری برآورده‌نشده توسط بانک‌های سنتی ایفا کردند.

جنجال‌های پیرامون شرکت‌های مالی غیربانکی

حامیان NBFCs معتقدند که این شرکت‌ها در پاسخ به تقاضای رو به رشد برای اعتبار و خدمات مالی نقش حیاتی دارند. مشتریان آن‌ها شامل کسب‌وکارها و افرادی هستند که ممکن است تحت استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر بانک‌های سنتی واجد شرایط نباشند.

NBFCs نه تنها منابع اعتباری جایگزین ارائه می‌دهند، بلکه به گفته حامیان، این منابع کارآمدتر نیز هستند. NBFCs با حذف واسطه‌ها (نقشی که بانک‌ها اغلب ایفا می‌کنند)، به مشتریان امکان می‌دهند مستقیماً با آن‌ها تعامل داشته باشند، که این امر هزینه‌ها، کارمزدها و نرخ‌ها را کاهش می‌دهد. این فرآیند به عنوان واسطه‌زدایی شناخته می‌شود. تأمین مالی و اعتبار برای حفظ نقدینگی عرضه پول و عملکرد مناسب اقتصاد ضروری است.

مزایا

• منبع جایگزین برای تأمین مالی و اعتبار
• ارتباط مستقیم با مشتریان و حذف واسطه‌ها
• بازدهی بالا برای سرمایه‌گذاران
• نقدینگی برای نظام مالی

معایب

• نظارت کمتر نسبت به بانک‌ها
• عملیات غیرشفاف
• خطر سیستمیک برای نظام مالی و اقتصاد

منتقدان نگران کمبود نظارت نظارتی بر NBFCs و توانایی آن‌ها در دور زدن قوانین استاندارد بانکی هستند. در برخی موارد، آن‌ها ممکن است تحت نظارت نهادهای دیگری مانند کمیسیون تجارت فدرال (FTC) ، کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) (در صورت عمومی بودن)، یا سازمان تنظیم مقررات صنعت مالی (FINRA) (در صورت کارگزاری بودن) قرار گیرند. با این حال، در موارد دیگر، ممکن است با کمبود شفافیت فعالیت کنند.

همه این عوامل می‌توانند فشار فزاینده‌ای بر نظام مالی وارد کنند. NBFCs در مرکز بحران مالی ۲۰۰۸ که به رکود بزرگ منجر شد، قرار داشتند. منتقدان اشاره می‌کنند که از آن زمان تاکنون تعداد آن‌ها افزایش یافته و بنابراین خطر بیشتری نسبت به گذشته ایجاد می‌کنند.

نمونه‌های عملی شرکت‌های مالی غیربانکی

نهادهایی از کوئیکن لونز (ارائه‌دهنده وام‌های رهنی) تا فیدلیتی اینوستمنتس (شرکت خدمات مالی) به عنوان NBFCs شناخته می‌شوند. با این حال، سریع‌ترین بخش در حال رشد در حوزه وام‌دهی غیربانکی، وام‌دهی همتا به همتا (P2P) بوده است.

شبکه‌های اجتماعی با اتصال افراد هم‌فکر در سراسر جهان، رشد وام‌دهی P2P را تقویت کرده‌اند. وب‌سایت‌های وام‌دهی P2P، مانند لندینگ‌کلاب و پراسپر ، برای اتصال وام‌گیرندگان بالقوه با سرمایه‌گذارانی طراحی شده‌اند که مایل به سرمایه‌گذاری در وام‌هایی هستند که می‌توانند بازدهی بالایی ایجاد کنند.

وام‌گیرندگان P2P معمولاً افرادی هستند که نمی‌توانند برای وام بانکی سنتی واجد شرایط شوند یا ترجیح می‌دهند با غیربانک‌ها معامله کنند. سرمایه‌گذاران این فرصت را دارند که با سرمایه‌گذاری مبالغ کوچک در مجموعه‌ای از وام‌گیرندگان، پرتفوی متنوعی از وام‌ها ایجاد کنند.

اگرچه وام‌دهی P2P بخش کوچکی از وام‌های ایالات متحده را تشکیل می‌دهد، طبق گزارش Precedence Research ، در سال ۲۰۲۳ به ۲۶.۳ میلیارد دلار رسید. انتظار می‌رود اندازه این بازار در دهه آینده به طور مداوم رشد کند.

نمونه‌هایی از شرکت‌های مالی غیربانکی

انواع مختلفی از NBFCs وجود دارند. برخی از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها شامل:

• کازینوها و کلوپ‌های کارت
• شرکت‌های اوراق بهادار و کالاها (مانند کارگزاران/دلالان، مشاوران سرمایه‌گذاری، صندوق‌های مشترک، صندوق‌های پوشش ریسک، یا معامله‌گران کالا)
• کسب‌وکارهای خدمات پولی (MSB)
• شرکت‌های بیمه
• شرکت‌های وام یا مالی
• اپراتورهای سیستم‌های کارت اعتباری

تفاوت بین NBFCs و NBFIs چیست؟

به طور کلی، هیچ تفاوتی وجود ندارد. این‌ها نام‌های جایگزین برای یک نوع شرکت هستند.

چرا NBFCs به عنوان بانک‌های سایه شناخته می‌شوند؟

NBFCs اغلب به عنوان بانک‌های سایه شناخته می‌شوند زیرا عملکردی مشابه بانک‌ها دارند اما با کنترل‌های نظارتی کمتری. به جز موارد معدود، آن‌ها نمی‌توانند سپرده‌های مردم را بپذیرند و بنابراین از طریق اوراق قرضه یا وام از بانک‌ها پول جمع‌آوری می‌کنند.

نتیجه‌گیری

شرکت‌های مالی غیربانکی (NBFCs)، که به عنوان مؤسسات مالی غیربانکی (NBFIs) نیز شناخته می‌شوند، نهادهایی هستند که خدماتی مشابه بانک ارائه می‌دهند اما مجوز بانکی ندارند. در نتیجه، آن‌ها تحت مقررات متفاوتی نسبت به بانک‌ها قرار دارند و در بسیاری از موارد، نظارت کمتری بر آن‌ها اعمال می‌شود. بانک‌های سرمایه‌گذاری، وام‌دهندگان رهنی، صندوق‌های بازار پولی، شرکت‌های بیمه، صندوق‌های پوشش ریسک، صندوق‌های خصوصی و وام‌دهندگان P2P همگی نمونه‌هایی از NBFCs هستند.

از زمان رکود بزرگ، NBFCs از نظر تعداد و نوع گسترش یافته‌اند و نقش کلیدی در تأمین تقاضای اعتباری برآورده‌نشده توسط بانک‌های سنتی ایفا کرده‌اند. منتقدان آن‌ها معتقدند که این شرکت‌ها خطری برای اقتصاد ایالات متحده ایجاد می‌کنند، در حالی که حامیانشان می‌گویند که آن‌ها منبعی ارزشمند و جایگزین برای اعتبار و تأمین مالی ارائه می‌دهند.