محیط نرخ بهره پایین چیست؟

محیط نرخ بهره پایین چیست؟

محیط نرخ بهره پایین زمانی است که نرخ بهره بدون ریسک، که معمولاً توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود، برای مدت طولانی کمتر از میانگین تاریخی باشد. در ایالات متحده، نرخ بدون ریسک عموماً توسط نرخ بهره اوراق خزانه تعریف می‌شود.

نرخ‌های بهره صفر و نرخ‌های بهره منفی دو نمونه افراطی از محیط‌های نرخ بهره پایین هستند.

نکات کلیدی:

• محیط‌های نرخ بهره پایین زمانی رخ می‌دهند که نرخ بدون ریسک کمتر از میانگین تاریخی تعیین شود.
• بخش عمده جهان پس از بحران مالی ۲۰۰۸-۲۰۰۹ وارد محیط نرخ بهره پایین شد.
• محیط‌های نرخ بهره پایین به نفع وام‌گیرندگان است و به ضرر وام‌دهندگان و پس‌اندازکنندگان.

شناخت محیط نرخ بهره پایین

از سال ۲۰۰۹، بخش عمده جهان توسعه‌یافته به دلیل کاهش نرخ‌های بهره به نزدیک صفر توسط مقامات پولی برای تحریک رشد اقتصادی و جلوگیری از کاهش تورم، محیط نرخ بهره پایین را تجربه کرده است.

محیط‌های نرخ بهره پایین برای تحریک رشد اقتصادی با ارزان‌تر کردن وام برای سرمایه‌گذاری در دارایی‌های فیزیکی و مالی طراحی شده‌اند. نوعی خاص از نرخ‌های بهره پایین، نرخ‌های بهره منفی است. این سیاست پولی غیرمتعارف به این معناست که سپرده‌گذاران باید به بانک مرکزی (و در برخی موارد، بانک‌های خصوصی) برای نگهداری پولشان هزینه بپردازند، به‌جای دریافت سود از سپرده‌هایشان.

مانند هر چیز دیگری، نرخ‌های بهره پایین دو روی سکه دارند—می‌توانند هم سودمند و هم زیان‌بار باشند. به‌طور کلی، پس‌اندازکنندگان و وام‌دهندگان در این محیط ضرر می‌کنند، در حالی که وام‌گیرندگان و سرمایه‌گذاران سود می‌برند.

مثال واقعی از محیط نرخ بهره پایین

به‌عنوان مثال، محیط نرخ بهره در ایالات متحده از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۱ را در نظر بگیرید. خط قرمز نشان‌دهنده نرخ بدون ریسک (اوراق خزانه یک‌ساله) و خط آبی نرخ وجوه فدرال است.

نرخ‌های بهره

هر دو نرخ اغلب برای توصیف نرخ بدون ریسک استفاده می‌شوند. همان‌طور که نمودار نشان می‌دهد، دوره پس از بحران مالی ۲۰۰۸ تا حدود سال ۲۰۱۷ نشان‌دهنده محیط نرخ بهره پایین است، با نرخ‌هایی نه‌تنها پایین‌تر از هنجارهای تاریخی، بلکه بسیار نزدیک به صفر.

در همین حال، نرخ‌ها از سال ۲۰۱۷ شروع به افزایش کردند، اما در سال ۲۰۱۹ دوباره کاهش یافتند و سپس در سال ۲۰۲۰ به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹ بار دیگر به نزدیک صفر رسیدند.

چه کسانی از محیط نرخ بهره پایین سود می‌برند؟

فدرال رزرو نرخ‌های بهره را برای تحریک رشد در دوره‌های رکود اقتصادی کاهش می‌دهد. این بدان معناست که هزینه‌های وام ارزان‌تر می‌شود.

محیط نرخ بهره پایین برای صاحبان خانه عالی است، زیرا پرداخت ماهانه وام مسکن آن‌ها را کاهش می‌دهد. به همین ترتیب، خریداران بالقوه مسکن ممکن است به دلیل هزینه‌های ارزان‌تر به بازار جذب شوند. نرخ‌های بهره پایین به معنای پول بیشتر در جیب مصرف‌کنندگان است.

این همچنین به این معناست که آن‌ها ممکن است مایل به خریدهای بزرگ‌تر باشند و وام بیشتری بگیرند، که تقاضا برای کالاهای خانگی را افزایش می‌دهد. این برای مؤسسات مالی نیز سودمند است، زیرا بانک‌ها می‌توانند وام بیشتری ارائه دهند. این محیط همچنین به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا خریدهای بزرگ انجام دهند و سرمایه خود را تقویت کنند.

معایب محیط نرخ بهره پایین

همان‌طور که محیط نرخ بهره پایین مزایایی دارد، معایبی نیز دارد، به‌ویژه اگر نرخ‌ها برای مدت طولانی بسیار پایین نگه داشته شوند. نرخ‌های وام پایین‌تر به معنای تأثیر بر سرمایه‌گذاری‌هاست، بنابراین افرادی که پول خود را در حساب پس‌انداز یا ابزارهای مشابه قرار می‌دهند، در این محیط بازده زیادی نخواهند دید.

سپرده‌های بانکی نیز کاهش می‌یابد، اما سودآوری بانک‌ها نیز کم می‌شود، زیرا هزینه‌های وام ارزان‌تر منجر به کاهش درآمد بهره می‌شود. این دوره‌ها میزان بدهی‌هایی که افراد مایل به پذیرش آن هستند را افزایش می‌دهد، که می‌تواند هنگام افزایش نرخ‌های بهره برای بانک‌ها و مصرف‌کنندگان مشکل‌ساز شود.