اخبار
تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها چیست؟
این نوع تورم زمانی رخ می‌دهد که قیمت‌ها به دلیل افزایش هزینه دستمزدها و مواد اولیه افزایش یابد.
تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها (Cost-Push Inflation) نوعی از تورم است که بر اثر افزایش هزینه‌های تولید مانند مواد اولیه و دستمزدها به وجود می‌آید و منجر به افزایش قیمت کالاها و خدمات می‌شود.
تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها زمانی رخ می‌دهد که کسب‌وکارها به دلیل افزایش هزینه‌های تولید، قیمت کالاها و خدمات خود را بالا می‌برند. فرض کنید یک دکه لیموناد‌فروشی دارید. اگر قیمت لیمو، شکر و آب نسبت به ماه گذشته افزایش پیدا کند، شما برای حفظ سود خود ناچار خواهید بود این افزایش را به مشتریان منتقل کنید. این مثال ساده‌ای از تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها است. این نوع تورم می‌تواند ناشی از افزایش دستمزدها، مالیات‌ها، مشکلات زنجیره تأمین یا کاهش عرضه کل در اقتصاد نیز باشد.
نکات کلیدی
- این نوع تورم زمانی رخ می‌دهد که قیمت‌ها به دلیل افزایش هزینه دستمزدها و مواد اولیه افزایش یابد.
- اگر افزایش هزینه‌ها باعث کاهش عرضه کل در اقتصاد شود، تورم ناشی از افزایش هزینه نیز می‌تواند رخ دهد.
- شرکت‌ها معمولاً با افزایش قیمت محصولات خود، هزینه‌های بالاتر تولید را به مشتریان منتقل می‌کنند.
- شاخص‌هایی مانند شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) و شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) برای ردیابی این نوع تورم استفاده می‌شوند.
درک بهتر تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها
تورم، معیاری از نرخ افزایش قیمت‌ها در اقتصاد برای سبدی از کالاها و خدمات است. اگر دستمزدها متناسب با افزایش قیمت‌ها رشد نکنند، قدرت خرید مصرف‌کننده کاهش می‌یابد. وقتی هزینه‌های تولید یک شرکت بالا می‌رود، مدیران ممکن است برای جبران آن، قیمت محصولات خود را افزایش دهند. اگر شرکت نتواند قیمت را افزایش دهد، در حالی که هزینه‌ها بالا رفته‌اند، سوددهی کاهش خواهد یافت.
رایج‌ترین علت این نوع تورم، افزایش هزینه‌های تولید است. این افزایش می‌تواند قابل پیش‌بینی یا ناگهانی باشد. برای مثال، اگر هزینه مواد اولیه بالا برود، تولید نیز گران‌تر تمام می‌شود.
برای اینکه تورم ناشی از افزایش هزینه رخ دهد، باید تقاضا برای محصول ثابت بماند؛ در این حالت، تولیدکنندگان برای حفظ سود، قیمت‌ها را افزایش می‌دهند.
دلایل بروز تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها
همان‌طور که گفته شد، افزایش هزینه کالاهای ورودی مانند مواد اولیه در فرآیند تولید، یکی از دلایل اصلی این نوع تورم است. برای مثال، اگر شرکت‌ها در تولید خود از فلز مس استفاده کنند و ناگهان قیمت این فلز بالا برود، احتمالاً این افزایش هزینه را به مشتریان منتقل خواهند کرد.
افزایش هزینه نیروی کار نیز می‌تواند موجب تورم شود. برای نمونه، اگر حداقل دستمزد قانونی افزایش یابد، هزینه دستمزد کارگران بالا می‌رود و شرکت‌ها ممکن است قیمت نهایی کالاها را افزایش دهند. یا اگر اعتصاب کارگری باعث توقف یا کاهش تولید شود، کمبود عرضه ممکن است منجر به افزایش قیمت‌ها شود.
عوامل غیرمنتظره مانند بلایای طبیعی (سیل، زلزله، آتش‌سوزی، گردباد) نیز می‌توانند هزینه‌های تولید را بالا ببرند. اگر کارخانه‌ای آسیب ببیند و تولید مختل شود، شرکت ناچار است برای جبران زیان‌ها قیمت‌ها را بالا ببرد. البته، همه بلایای طبیعی منجر به تورم نمی‌شوند.
سایر رویدادها مثل تغییر ناگهانی حکومت‌ها نیز ممکن است باعث افزایش هزینه‌های تولید شود، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه. همچنین، تغییرات در قوانین و مقررات دولتی نیز می‌تواند بدون وجود راه جبران، هزینه‌ها را برای کسب‌وکارها بالا ببرد؛ مانند الزام قانونی به ارائه بیمه سلامت به کارمندان.
نکته مهم
در تاریخ اول ژانویه ۲۰۲۵، ۲۱ ایالت در آمریکا حداقل دستمزد خود را افزایش دادند. این ایالت‌ها عبارت‌اند از:
آلاسکا، آریزونا، کالیفرنیا، کلرادو، کانتیکت، دلاویر، ایلینوی، مین، میشیگان، مینه‌سوتا، میزوری، مونتانا، نبراسکا، نیوجرسی، نیویورک، اوهایو، رود آیلند، داکوتای جنوبی، ورمانت، ویرجینیا و واشنگتن.
مقایسه: تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها در برابر تورم ناشی از افزایش تقاضا
تورم ناشی از افزایش تقاضا زمانی رخ می‌دهد که مصرف‌کنندگان خواهان خرید بیشتر کالاها باشند. در این حالت، تولید نمی‌تواند هم‌پای تقاضا رشد کند و قیمت‌ها بالا می‌روند. به‌طور خلاصه، تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها از سمت عرضه و افزایش هزینه‌های تولید می‌آید، در حالی که تورم ناشی از تقاضا از سمت افزایش میل به مصرف است. هر دو منجر به افزایش قیمت برای مصرف‌کنندگان می‌شوند.
مثال از تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها
اوپک (سازمان کشورهای صادرکننده نفت) کارتیلی از ۱۲ کشور تولیدکننده و صادرکننده نفت است. در دهه ۱۹۷۰، به‌دلیل تنش‌های ژئوپولیتیکی، اوپک صادرات نفت به آمریکا و برخی دیگر از کشورها را ممنوع و تولید را کاهش داد.
در نتیجه، یک شوک عرضه رخ داد و قیمت نفت از حدود ۳ دلار به ۱۲ دلار در هر بشکه افزایش یافت. این افزایش ناگهانی در قیمت نفت، نمونه‌ای از تورم ناشی از افزایش هزینه‌ها بود، چون افزایش قیمت نه به دلیل افزایش تقاضا، بلکه به دلیل کاهش عرضه رخ داد. این اتفاق منجر به افزایش هزینه‌های سوخت و هزینه‌های تولید در بسیاری از صنایع شد.
چه چیزهایی باعث تورم می‌شود؟
تورم، یا همان افزایش عمومی قیمت‌ها، دلایل متعددی دارد و اقتصاددانان درباره علت دقیق آن همواره در حال بحث هستند. نظریه‌های پول‌گرایانه معتقدند که افزایش حجم پول در اقتصاد علت اصلی تورم است. در نظریه تورم ناشی از افزایش هزینه، علت اصلی، بالا رفتن هزینه‌های تولید مثل دستمزدها است که به مصرف‌کننده منتقل می‌شود. در تورم ناشی از افزایش تقاضا، افزایش قیمت به‌دلیل تقاضای بالاتر از ظرفیت تولید در دوره‌ای طولانی رخ می‌دهد.
آیا تورم همیشه چیز بدی است؟
در تئوری، سطح پایین تورم می‌تواند نشانه‌ای از رشد اقتصادی سالم باشد. اما تورم بالا می‌تواند آسیب‌زا باشد (و حتی کاهش قیمت‌ها یا «کاهش تورم» نیز می‌تواند آسیب‌زا باشد). البته تورم برای همه بد نیست؛ مثلاً وام‌گیرندگانی که نرخ بهره ثابت دارند، از تورم سود می‌برند، در حالی که وام‌دهندگان و پس‌اندازکنندگان آسیب می‌بینند.
مارپیچ دستمزد - قیمت چیست؟
مارپیچ دستمزد-قیمت، یکی از مصادیق تورم ناشی از افزایش هزینه است. در این پدیده، افزایش دستمزدها منجر به افزایش تقاضا و در نتیجه بالا رفتن قیمت‌ها می‌شود. سپس کارگران، برای جبران هزینه‌های زندگی، خواهان دستمزدهای بالاتری می‌شوند و این چرخه تکرار می‌شود.
جمع‌بندی
تورم ناشی از افزایش هزینه زمانی رخ می‌دهد که قیمت‌ها در کل اقتصاد به‌دلیل افزایش هزینه‌های تولید، دستمزدها یا مواد اولیه بالا بروند. این نوع تورم همچنین می‌تواند به‌واسطه کاهش عرضه کل نیز به وجود آید. وقتی تولید کاهش می‌یابد ولی تقاضا ثابت می‌ماند، افزایش قیمت ناشی از تولید به مصرف‌کننده منتقل می‌شود و موجب تورم می‌شود.