تحلیل تکنیکال
نقدینگی چیست؟
نقدینگی به سهولت تبدیل یک دارایی یا اوراق بهادار به پول نقد بدون تأثیر بر قیمت بازار آن اشاره دارد.
نقدینگی چیست؟
نقدینگی در امور مالی به توانایی تبدیل یک دارایی به پول نقد بدون تأثیر بر قیمت بازار آن اشاره دارد. هنگامی که یک دارایی به‌سرعت و به‌طور مؤثر به پول نقد تبدیل شود بدون اینکه ارزش بازار آن تغییر کند، به آن دارایی نقدشونده گفته می‌شود. توانایی تبدیل سریع و مؤثر دارایی به پول نقد، نقدینگی نامیده می‌شود. در نتیجه، دسترسی به پول نقد برای انجام چنین تبدیل‌هایی، بزرگ‌ترین عامل تأثیرگذار بر کارایی حرکت یک بازار است.
هرچه دارایی نقدشونده‌تر باشد، تبدیل آن به پول نقد آسان‌تر و مؤثرتر است. دارایی‌های با نقدینگی کمتر، زمان بیشتری برای تبدیل نیاز دارند و ممکن است هزینه بیشتری به همراه داشته باشند.
نکات کلیدی:
- نقدینگی به سهولت تبدیل یک دارایی یا اوراق بهادار به پول نقد بدون تأثیر بر قیمت بازار آن اشاره دارد.
- دو نوع اصلی نقدینگی عبارت‌اند از نقدینگی بازار و نقدینگی حسابداری.
- نسبت‌های جاری، سریع و نقدی معمولاً برای اندازه‌گیری نقدینگی استفاده می‌شوند.
درک نقدینگی
نقدینگی به میزان توانایی خرید یا فروش سریع یک دارایی در بازار به قیمتی که ارزش ذاتی آن را منعکس کند، اشاره دارد. دارایی‌های ملموس مانند املاک، آثار هنری ارزشمند و اشیای کلکسیونی، همگی به‌طور نسبی غیرنقدشونده هستند. سایر دارایی‌های مالی، از سهام شرکت‌ها گرفته تا واحدهای مشارکت، در نقاط مختلفی از طیف نقدینگی قرار می‌گیرند.
برای مثال، اگر شخصی بخواهد یخچالی به ارزش ۱۰۰۰ دلار خریداری کند، پول نقد ساده‌ترین دارایی برای این منظور است. اگر این شخص پول نقد نداشته باشد اما مجموعه‌ای نادر از کتاب‌ها به ارزش ۱۰۰۰ دلار داشته باشد، بعید است کسی پیدا شود که حاضر باشد یخچال را در ازای مجموعه کتاب‌ها معاوضه کند. در عوض، او باید مجموعه را بفروشد و از پول نقد حاصل برای خرید یخچال استفاده کند.
این کار ممکن است مشکلی ایجاد نکند اگر فرد بتواند ماه‌ها یا سال‌ها برای خرید صبر کند، اما اگر تنها چند روز فرصت داشته باشد، مشکل‌ساز خواهد بود. در این صورت، ممکن است مجبور شود کتاب‌ها را با تخفیف بفروشد به‌جای اینکه منتظر خریداری بماند که ارزش کامل آن‌ها را بپردازد. کتاب‌های نادر نمونه‌ای از دارایی‌های غیرنقدشونده هستند.
نکته: دو معیار اصلی نقدینگی عبارت‌اند از: نقدینگی بازار و نقدینگی حسابداری.
نقدینگی بازار
نقدینگی بازار به میزان توانایی یک بازار، مانند بازار بورس یک کشور یا بازار املاک یک شهر، برای خرید و فروش دارایی‌ها با قیمت‌های پایدار و شفاف اشاره دارد. در مثال بالا، بازار یخچال در ازای کتاب‌های نادر آن‌قدر غیرنقدشونده است که عملاً وجود ندارد.
از سوی دیگر، بازار بورس به دلیل نقدینگی بالاتر شناخته می‌شود. اگر یک بورس حجم معاملات بالایی داشته باشد که تحت سلطه فروش نباشد، قیمت پیشنهادی خریدار برای هر سهم (قیمت پیشنهادی) و قیمتی که فروشنده حاضر به پذیرش آن است (قیمت درخواستی) نسبتاً به هم نزدیک خواهند بود.
در این حالت، سرمایه‌گذاران مجبور نیستند از سودهای تحقق‌نیافته برای فروش سریع صرف‌نظر کنند. وقتی فاصله بین قیمت‌های پیشنهادی و درخواستی کاهش می‌یابد، بازار نقدشونده‌تر می‌شود؛ وقتی این فاصله افزایش یابد، بازار غیرنقدشونده‌تر می‌شود. بازارهای املاک معمولاً بسیار کمتر از بازارهای بورس نقدشونده هستند. نقدینگی بازارهای سایر دارایی‌ها، مانند مشتقات، قراردادها، ارزها یا کالاها، اغلب به اندازه بازار و تعداد بورس‌های باز برای معامله آن‌ها بستگی دارد.
نقدینگی حسابداری
نقدینگی حسابداری توانایی یک فرد یا شرکت در تأمین تعهدات مالی خود با دارایی‌های نقدشونده در دسترس را اندازه‌گیری می‌کند—یعنی توانایی پرداخت بدهی‌ها در زمان سررسید.
در مثال بالا، دارایی‌های مجموعه‌دار کتاب‌های نادر به‌طور نسبی غیرنقدشونده هستند و احتمالاً در شرایط اضطراری ارزش کامل ۱۰۰۰ دلاری خود را ندارند. در اصطلاح سرمایه‌گذاری، ارزیابی نقدینگی حسابداری به معنای مقایسه دارایی‌های نقدشونده با بدهی‌های جاری یا تعهدات مالی است که ظرف یک سال سررسید می‌شوند.
چندین نسبت برای اندازه‌گیری نقدینگی حسابداری وجود دارد که بر اساس تعریف سخت‌گیرانه دارایی‌های نقدشونده متفاوت هستند. تحلیل‌گران و سرمایه‌گذاران از این نسبت‌ها برای شناسایی شرکت‌هایی با نقدینگی قوی استفاده می‌کنند. این معیار همچنین به‌عنوان شاخص عمق مالی در نظر گرفته می‌شود.
اندازه‌گیری نقدینگی
تحلیل‌گران مالی به توانایی یک شرکت در استفاده از دارایی‌های نقدشونده برای پوشش تعهدات کوتاه‌مدت خود توجه می‌کنند. به‌طور کلی، در استفاده از این فرمول‌ها، نسبتی بزرگ‌تر از یک مطلوب است.
نسبت جاری
نسبت جاری ساده‌ترین و کم‌سخت‌گیرانه‌ترین معیار است. این نسبت دارایی‌های جاری (آن‌هایی که می‌توانند در عرض یک سال به‌طور منطقی به پول نقد تبدیل شوند) را در برابر بدهی‌های جاری می‌سنجد. فرمول آن به شرح زیر است:
نسبت جاری = دارایی‌های جاری بدهی‌های جاری
نسبت سریع (آزمون اسید)
نسبت سریع یا آزمون اسید کمی سخت‌گیرانه‌تر است. این نسبت موجودی‌ها و سایر دارایی‌های جاری که به اندازه پول نقد، معادل‌های نقدی، حساب‌های دریافتنی و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت نقدشونده نیستند را حذف می‌کند. فرمول آن عبارت است از:
نسبت سریع = پول نقد و معادل‌های نقدی + سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت + حساب‌های دریافتنی بدهی‌های جاری
نسبت آزمون اسید (تغییر یافته)
نوعی از نسبت سریع/آزمون اسید با کسر موجودی‌ها و هزینه‌های پیش‌پرداخت از دارایی‌های جاری محاسبه می‌شود که کمی سخاوتمندانه‌تر است:
نسبت آزمون اسید (تغییر یافته) = دارایی‌های جاری − موجودی‌ها − هزینه‌های پیش‌پرداخت بدهی‌های جاری
نسبت نقدی
نسبت نقدی سخت‌گیرانه‌ترین نسبت نقدینگی است. این نسبت حساب‌های دریافتنی، موجودی‌ها و سایر دارایی‌های جاری را کنار می‌گذارد و دارایی‌های نقدشونده را صرفاً به پول نقد یا معادل‌های نقدی محدود می‌کند.
نسبت نقدی بیش از نسبت جاری یا آزمون اسید، توانایی یک نهاد را در باقی ماندن در وضعیت پرداخت بدهی در شرایط اضطراری—بدترین سناریو—ارزیابی می‌کند، زیرا حتی شرکت‌های بسیار سودآور ممکن است در صورت نداشتن نقدینگی کافی برای واکنش به رویدادهای غیرمنتظره با مشکل مواجه شوند. فرمول آن به شرح زیر است:
نسبت نقدی = پول نقد و معادل‌های نقدی بدهی‌های جاری
مثال نقدینگی
در حوزه سرمایه‌گذاری، سهام به‌عنوان یک دسته از دارایی‌ها از نقدشونده‌ترین‌ها محسوب می‌شوند. با این حال، همه سهام یا سایر اوراق بهادار قابل‌معامله از نظر نقدینگی یکسان نیستند. برخی سهام و گزینه‌ها در بورس‌ها فعال‌تر معامله می‌شوند. فعالیت بیشتر به این معناست که بازار بیشتری برای آن‌ها وجود دارد. به عبارت دیگر، این دارایی‌ها توجه مداوم و بیشتری از سوی معامله‌گران و سرمایه‌گذاران جلب می‌کنند.
نکته: علاوه بر حجم معاملات، عواملی مانند فاصله بین قیمت‌های پیشنهادی و درخواستی، عمق بازار و داده‌های دفتر سفارش می‌توانند اطلاعات بیشتری درباره نقدینگی یک سهم ارائه دهند. بنابراین، در حالی که حجم معاملات عامل مهمی در ارزیابی نقدینگی است، نباید صرفاً به آن تکیه کرد.
سهام‌های نقدشونده معمولاً با حجم معاملات روزانه‌ای که می‌تواند به میلیون‌ها یا حتی صدها میلیون سهم برسد، قابل‌شناسایی هستند. وقتی سهمی حجم معاملات بالایی دارد، به این معناست که تعداد زیادی خریدار و فروشنده در بازار وجود دارد، که خرید یا فروش سهم را برای سرمایه‌گذاران بدون تأثیر قابل‌توجه بر قیمت آن آسان‌تر می‌کند. از سوی دیگر، سهام‌هایی با حجم معاملات پایین ممکن است به سختی خرید یا فروش شوند، زیرا تعداد شرکت‌کنندگان در بازار کمتر است و بنابراین نقدینگی کمتری دارند.
برای مثال، در تاریخ ۲۳ اسفند ۱۴۰۱ (۱۳ مارس ۲۰۲۳)، ۶۹٫۶ میلیون سهم شرکت آمازون (AMZN) در بورس‌ها معامله شد. در مقایسه، شرکت اینتل (INTC) تنها ۴۸٫۱ میلیون سهم معامله داشت که نشان‌دهنده نقدینگی کمتری بود. اما شرکت فورد موتور (F) با حجم ۱۱۸٫۵ میلیون سهم، فعال‌ترین و احتمالاً نقدشونده‌ترین در میان این سه سهم در آن روز بود.
چرا نقدینگی مهم است؟
اگر بازارها نقدشونده نباشند، فروش یا تبدیل دارایی‌ها یا اوراق بهادار به پول نقد دشوار می‌شود. برای مثال، ممکن است شما یک یادگار خانوادگی نادر و ارزشمند به ارزش ۱۵۰,۰۰۰ دلار داشته باشید. اما اگر بازاری برای آن (یعنی خریداری) وجود نداشته باشد، ارزش اعلام‌شده آن بی‌معنی است زیرا کسی حاضر به پرداخت مبلغی نزدیک به ارزش اعلام‌شده آن نخواهد بود—این دارایی بسیار غیرنقدشونده است. حتی ممکن است نیاز باشد یک حراجی استخدام کنید تا به‌عنوان واسطه عمل کند و طرف‌های علاقه‌مند را پیدا کند، که این کار زمان‌بر و هزینه‌بر خواهد بود.
اما دارایی‌های نقدشونده می‌توانند به‌راحتی و به‌سرعت با ارزش کامل خود و با هزینه کم فروخته شوند. شرکت‌ها همچنین باید دارایی‌های نقدشونده کافی برای پوشش تعهدات کوتاه‌مدت خود مانند قبوض یا حقوق و دستمزد داشته باشند؛ در غیر این صورت، ممکن است با بحران نقدینگی مواجه شوند که می‌تواند به ورشکستگی منجر شود.
نقدشونده‌ترین دارایی‌ها یا اوراق بهادار کدام‌اند؟
معادل‌های نقدی نقدشونده‌ترین دارایی‌ها هستند، مانند حساب‌های بازار پول، گواهی‌های سپرده (CD) یا سپرده‌های مدت‌دار. اوراق بهادار قابل‌معامله، مانند سهام و اوراق قرضه فهرست‌شده در بورس‌ها، اغلب بسیار نقدشونده هستند و می‌توانند به‌سرعت از طریق یک کارگزار فروخته شوند. سکه‌های طلا و برخی اشیای کلکسیونی نیز ممکن است به‌راحتی برای پول نقد فروخته شوند.
برخی از دارایی‌ها یا اوراق بهادار غیرنقدشونده کدام‌اند؟
اوراق بهاداری که خارج از بورس (OTC) معامله می‌شوند، مانند برخی مشتقات پیچیده، اغلب کاملاً غیرنقدشونده هستند. برای افراد، خانه، تایم‌شر یا خودرو همگی تا حدی غیرنقدشونده هستند زیرا ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد تا خریداری پیدا شود و چند هفته دیگر برای نهایی کردن معامله و دریافت پرداخت. علاوه بر این، هزینه‌های کارگزاری معمولاً بالا هستند (مثلاً به‌طور متوسط ۵٪ تا ۷٪ برای یک مشاور املاک).
چرا برخی سهام نقدشونده‌تر از دیگران هستند؟
نقدشونده‌ترین سهام معمولاً آن‌هایی هستند که توجه زیادی از بازیگران مختلف بازار جلب می‌کنند و حجم معاملات روزانه بالایی دارند. این سهام همچنین تعداد بیشتری از بازارسازان را جذب می‌کنند که بازار دوطرفه‌ای با فاصله کمتر بین قیمت‌های پیشنهادی و درخواستی حفظ می‌کنند.
سهام‌های غیرنقدشونده فاصله بیشتری بین قیمت‌های پیشنهادی و درخواستی دارند و عمق بازار کمتری دارند. این سهام معمولاً کمتر شناخته‌شده هستند، حجم معاملات پایین‌تری دارند و اغلب ارزش بازار و نوسان کمتری دارند. بنابراین، سهام یک بانک چندملیتی بزرگ معمولاً نقدشونده‌تر از سهام یک بانک منطقه‌ای کوچک است.
نتیجه‌گیری
نقدینگی به سهولت تبدیل یک دارایی یا اوراق بهادار به پول نقد اشاره دارد. سایر دارایی‌های نقدشونده شامل سهام، اوراق قرضه و سایر اوراق بهادار معامله‌شده در بورس هستند. اقلام ملموس معمولاً کمتر نقدشونده هستند، به این معنا که فروش آن‌ها زمان، تلاش و هزینه بیشتری می‌طلبد (مثلاً یک خانه).
نقدینگی بازار و نقدینگی حسابداری دو دسته‌بندی اصلی نقدینگی هستند و تحلیل‌گران مالی از نسبت‌های مختلفی مانند نسبت جاری، نسبت سریع، نسبت آزمون اسید و نسبت نقدی برای اندازه‌گیری آن استفاده می‌کنند. دارایی‌های نقدشونده برای افراد و شرکت‌ها ضروری هستند، زیرا آن‌ها را قادر می‌سازند تا بدهی‌ها و تعهدات کوتاه‌مدت خود را تسویه کنند و از بحران نقدینگی که می‌تواند به ورشکستگی منجر شود، جلوگیری کنند.