ارز کلیدی چیست؟

ارز کلیدی چیست؟

ارز کلیدی به ارزی اطلاق می‌شود که پایدار است، نوسانات کمی دارد و پایه‌ای برای نرخ‌های تبدیل در معاملات بین‌المللی فراهم می‌کند. به دلیل استفاده جهانی، ارزهای کلیدی معمولاً ارزش سایر ارزها را تعیین می‌کنند. همچنین، این ارزها در طول زمان ارزشی پایدار دارند. یک ارز کلیدی معمولاً از کشوری با قدرت مالی، ثبات اقتصادی و توسعه‌یافتگی بالا و فعال در بازار جهانی سرچشمه می‌گیرد. با این حال، نرخ ارزهای کلیدی روزانه تغییر می‌کند و نرخ‌های به‌روز شده آن‌ها در مؤسسات مالی و رسانه‌های مالی منتشر می‌شود.

نکات کلیدی:

• ارزهای کلیدی، ارزهای پایدار و پرکاربرد در تجارت و بازرگانی بین‌المللی هستند.
• سایر کشورها ممکن است ارز خود را به یک ارز کلیدی یا سبدی از این ارزها متصل کنند و این ارزها اغلب به‌عنوان ذخایر توسط بانک‌های مرکزی بین‌المللی نگهداری می‌شوند.
• امروزه هفت ارز کلیدی عبارتند از: دلار آمریکا، یورو، پوند بریتانیا، ین ژاپن، دلار کانادا، فرانک سوئیس و پزوی مکزیک—اگرچه ارزهای دیگری مانند یوان چین نیز در حال رقابت هستند.

درک ارزهای کلیدی

ارزهای کلیدی ارزش مرجع را برای معاملات تجاری بین‌المللی و نرخ تبدیل در بازار ارز خارجی (فارکس) تشکیل می‌دهند. نرخ تبدیل، قیمت ارز یک کشور نسبت به ارز کشور دیگر است که شامل ارز داخلی و ارز خارجی می‌شود. تجارت بین‌المللی به تجارت بین شرکت‌های کشورهای مختلف یا تجارت بین خود کشورها اشاره دارد.

بانک‌های مرکزی ملی مقادیری از ارزهای کلیدی را به‌عنوان ارز ذخیره نگهداری می‌کنند. ارز ذخیره به این کشورها کمک می‌کند تا از سرمایه‌گذاری‌ها حمایت کنند، معاملات تجاری بین‌المللی را انجام دهند و تعهدات بدهی بین‌المللی را پرداخت کنند. این بانک‌ها همچنین ممکن است ارز کلیدی را برای تأثیر بر نرخ تبدیل داخلی خود نگهداری کنند. درصد زیادی از کالاها، مانند طلا و نفت، به ارز کلیدی و ذخیره قیمت‌گذاری می‌شوند و این امر باعث می‌شود سایر کشورها این ارز را برای پرداخت هزینه این کالاها نگهداری کنند. با این حال، ارزی که به‌عنوان ارز ذخیره استفاده می‌شود، ممکن است به‌عنوان ارز کلیدی در نظر گرفته نشود.

به‌عنوان یک رویه پولی، کشورهای با اقتصادهای ضعیف‌تر نرخ تبدیل خود را با شریک تجاری غالب هماهنگ می‌کنند. بانک مرکزی برخی از کشورهای در حال توسعه ممکن است نرخ تبدیل خود را به یک ارز کلیدی ثابت کند. این عمل، که به‌عنوان تثبیت ارز (currency pegging) شناخته می‌شود، انعطاف‌پذیری سیاست پولی را محدود می‌کند اما می‌تواند اعتماد به اقتصاد یک کشور را افزایش دهد.

مهم: با ثابت کردن نرخ تبدیل ارز خود به نرخ ارزهای کلیدی، بانک‌های مرکزی برخی کشورهای در حال توسعه امیدوارند اقتصاد خود را پایدارتر کنند و معاملات بین‌المللی را آسان‌تر سازند.

مثال‌هایی از ارزهای کلیدی

اگرچه اصطلاح ارز کلیدی به‌طور دقیق با هیچ آستانه کمی برای استفاده یا مرجع بودن تعریف نشده است، برخی از نمونه‌های ارز کلیدی را می‌توان بر اساس ویژگی‌هایشان شناسایی کرد. این نمونه‌ها عبارتند از:

• دلار آمریکا (USD): دلار آمریکا بیش از ۷۰ سال است که ارز کلیدی پیشرو در اقتصاد جهانی بوده است. در این نقش، دلار آمریکا برای اندازه‌گیری ارزش ارز سایر کشورها استفاده می‌شود. بسیاری از کشورها به دلیل ارزش و پایداری جهانی آن در دلار آمریکا سرمایه‌گذاری می‌کنند. در یک چرخه بازخورد مثبت، دلار آمریکا به‌عنوان ارز پایه برای سایر ارزها عمل می‌کند و کشورهای دیگر به‌عنوان پناهگاهی امن در آن سرمایه‌گذاری می‌کنند که نتیجه نهایی آن تقویت بیشتر دلار است. در نتیجه، دلار آمریکا نزدیک به ۶۰ درصد از ذخایر ارزی جهانی را تشکیل می‌دهد. با این حال، جایگاه دلار در سال‌های اخیر با کاهش محبوبیت آن به‌عنوان ارز ذخیره جهانی کمی تضعیف شده است.
• یورو (EUR): یورو ارز رسمی اتحادیه اروپا (EU) است و پس از دلار آمریکا دومین ارز بین‌المللی مهم به شمار می‌رود. تا سه‌ماهه اول سال ۱۴۰۰ خورشیدی (۲۰۲۱ میلادی)، یورو حدود ۲۰ درصد از مطالبات ارز ذخیره رسمی بانک‌های مرکزی در سراسر جهان را تشکیل می‌داد.
• پوند بریتانیا (GBP): پوند بریتانیا یا پوند استرلینگ، ارز رسمی بریتانیا، قلمروهای برون‌مرزی بریتانیا (مانند جورجیای جنوبی، جزایر ساندویچ جنوبی و قلمرو قطب جنوب بریتانیا) و وابستگی‌های تاج بریتانیا است.
• ین ژاپن (JPY): ین ژاپن به‌طور گسترده به‌عنوان ارز ذخیره استفاده می‌شود و در بازار ارز خارجی اغلب به‌صورت جفتی معامله می‌شود.
• دلار کانادا (CAD): دلار کانادا یک ارز معیار است و در سال ۱۳۲۹ خورشیدی (۱۹۵۰ میلادی) اولین ارزی بود که اجازه شناور شدن پیدا کرد.
• فرانک سوئیس (CHF): فرانک سوئیس که به دلیل بی‌طرفی شناخته شده است—بانک‌های این کشور از قرون وسطی سیاست محرمانگی داشته‌اند—ارزی بسیار قوی و پایدار است.
• پزوی مکزیک (MXN): پزوی مکزیک پانزدهمین ارز پرمعامله در جهان و پرمعامله‌ترین ارز در آمریکای لاتین است.