بانک توسعه چندجانبه چیست؟

در پی ویرانی‌های جنگ جهانی دوم، نوع جدیدی از نهاد مالی به نام بانک‌های توسعه چندجانبه (MDBها) ایجاد شد که برای بازسازی اقتصادهای ویران‌شده و تقویت ثبات جهانی طراحی شدند. این نهادها از آن زمان به موتورهای اقتصادی قدرتمندی برای کشورهای در حال توسعه در سراسر جهان تبدیل شده‌اند.

MDBها اولین پاسخ‌دهندگان مالی در جهان در حال توسعه هستند. هنگامی که بحرانی مانند همه‌گیری یا فاجعه اقلیمی رخ می‌دهد، این نهادها اغلب اولین کسانی هستند که منابع مالی خود را باز کرده و خط نجاتی ارائه می‌دهند. این بانک‌ها که توسط دو یا چند کشور تأسیس شده‌اند، وام‌ها و کمک‌های بلاعوض را به کشورهای عضو ارائه می‌دهند و پروژه‌های حیاتی از ساخت جاده تا ابتکارات آب پاک را تأمین مالی می‌کنند.

برخلاف بانک‌های تجاری که اولویت را به بازده سهام‌داران می‌دهند، MDBها بر اهداف توسعه بلندمدت تمرکز دارند. آن‌ها کمک‌های مالی را با نرخ بهره پایین یا بدون بهره ارائه می‌دهند و اغلب مشاورانی با تخصص در پروژه‌های تأمین‌شده به کار می‌گیرند. امروزه، MDBها تریلیون‌ها دلار دارایی را کنترل کرده و در سراسر جهان فعالیت می‌کنند. نفوذ آن‌ها فراتر از معاملات مالی صرف است و نقش مهمی در رسیدگی به بحران‌های جهانی مانند آب‌وهوا، مراقبت‌های بهداشتی، توزیع آب و غیره ایفا می‌کنند.

نکات کلیدی

• بانک‌های توسعه چندجانبه (MDBها) پس از جنگ جهانی دوم برای بازسازی کشورهای ویران‌شده و تثبیت سیستم مالی جهانی ایجاد شدند.
• امروزه، MDBها زیرساخت‌ها، انرژی، آموزش و پایداری زیست‌محیطی را در کشورهای در حال توسعه تأمین مالی می‌کنند.
• در حالی که بانک‌های تجاری به دنبال سودآوری از وام‌ها و خدمات مالی هستند، هدف MDBها ارائه کمک‌های بلاعوض و وام‌های کم‌هزینه برای بهبود شرایط اقتصادی کشورهای با درآمد پایین و متوسط است.
• MDBها در سراسر جهان فعالیت کرده و تریلیون‌ها دلار دارایی را کنترل می‌کنند.

نحوه عملکرد بانک توسعه چندجانبه (MDB) بانک‌های توسعه چندجانبه و سایر نهادهای مالی بین‌المللی، مانند صندوق بین‌المللی پول (IMF)، در اواخر جنگ جهانی دوم ایجاد شدند. این زمانی بود که ایالات متحده و متحدانش نهادهای برتون وودز را برای بازسازی کشورهای جنگ‌زده و ایجاد سیستم مالی بین‌المللی پس از جنگ تأسیس کردند. بانک جهانی، به‌عنوان یک MDB، به‌صورت غیررسمی به‌عنوان بازوی ایالات متحده و متحدانش دیده شده است. از زمان تأسیس، این بانک در واشنگتن دی‌سی مستقر بوده و طبق سنت، رئیس آن همیشه یک شهروند آمریکایی است.

برخلاف بانک‌های تجاری، MDBها به دنبال حداکثر کردن سود برای سهام‌داران خود نیستند. در عوض، آن‌ها بر اهداف توسعه‌ای مانند پایان دادن به فقر شدید و کاهش نابرابری اقتصادی تمرکز دارند. MDBها مأموریت خود را از طریق چندین عملکرد کلیدی انجام می‌دهند:

• حمایت مالی : آن‌ها اغلب با نرخ بهره پایین یا بدون بهره وام می‌دهند یا کمک‌های بلاعوض برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی، انرژی، آموزش، پایداری زیست‌محیطی و سایر زمینه‌هایی که توسعه را ترویج می‌کنند، ارائه می‌دهند.
• کمک فنی : MDBها تخصص خود را برای کمک به کشورها در طراحی و اجرای پروژه‌های توسعه پیچیده ارائه می‌دهند. این شامل مطالعات امکان‌سنجی، مشاوره مدیریت پروژه و کمک به نهادهای محلی برای مدیریت این پروژه‌ها است.
• مشاوره سیاست : MDBها شرکای خود را در سیاست‌های اقتصادی، اصلاحات حکومتی و استراتژی‌های خاص بخش راهنمایی می‌کنند. این حوزه‌ای بحث‌برانگیز بوده است.
• تحقیقات و اشتراک‌گذاری دانش : MDBها در اقتصادهای توسعه تحقیق کرده و منبع اصلی بهترین روش‌ها هستند.
• قدرت شبکه‌سازی : آن‌ها می‌توانند ذینفعان مختلف، از جمله دولت‌ها، نهادهای بخش خصوصی، و سازمان‌های جامعه مدنی را برای رسیدگی به چالش‌های توسعه گرد هم آورند.
• جذب سرمایه خصوصی : در دهه‌های اخیر، MDBها به‌عنوان گره‌هایی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی به کشورهای در حال توسعه عمل کرده‌اند و از قدرت مالی خود برای کاهش ریسک‌هایی که سرمایه‌گذاران خصوصی در غیر این صورت با آن مواجه می‌شوند، استفاده می‌کنند.

انواع بانک‌های توسعه چندجانبه دو نوع اصلی بانک توسعه چندجانبه وجود دارد. نوع اول، که شامل بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نهادها می‌شود، وام‌ها و کمک‌های بلاعوض ارائه می‌دهد. این بانک‌ها بین اعضای با درآمد پایین‌تر که وام می‌گیرند و اعضای ثروتمندتر که وام نمی‌گیرند، تمایز قائل می‌شوند. نمونه‌هایی از این نوع شامل بانک جهانی و بانک توسعه بین‌آمریکایی (IDB) هستند.

نوع دوم بانک توسعه چندجانبه توسط دولت‌های کشورهای با درآمد پایین تشکیل شده است که می‌توانند به‌صورت جمعی از طریق MDB وام بگیرند تا نرخ‌های مطلوب‌تری را تأمین کنند. بانک توسعه کارائیب (CDB) نمونه‌ای از این نوع است.

واقعیت سریع بانک جهانی تنها به ابتکارات در کشورهای با درآمد پایین و متوسط محدود نمی‌شود. بسیاری از پروژه‌های آن در به‌اصطلاح جهان توسعه‌یافته هستند.

حاکمیت MDB MDBها معمولاً ساختار حاکمیتی مشابهی دارند که برای تعادل منافع کشورهای عضو طراحی شده است. در رأس MDB یک هیئت‌مدیره متشکل از یک نماینده از هر کشور عضو، معمولاً وزیر دارایی یا رئیس بانک مرکزی، قرار دارد. این هیئت سالانه برای تعیین جهت‌گیری کلی سیاست و اتخاذ تصمیمات عمده تأثیرگذار بر عملیات بانک تشکیل جلسه می‌دهد.

عملیات روزمره تحت نظارت هیئت‌مدیره اجرایی است. این نهاد کوچک‌تر شامل مدیرانی اجرایی است که یا نماینده کشورهای فردی یا گروه‌هایی از کشورها هستند، بسته به اندازه اقتصادی و مشارکت‌های آن‌ها در بانک. هیئت‌مدیره به‌طور منظم برای تصویب وام‌ها، سیاست‌ها و استراتژی‌ها تشکیل جلسه می‌دهد.

اکثر MDBها توسط یک رئیس اداره می‌شوند که رئیس هیئت‌مدیره اجرایی است و بر مدیریت بانک نظارت دارد. نحوه انتخاب رئیس متفاوت است. برای مثال، طبق سنت، رئیس بانک جهانی همیشه یک شهروند آمریکایی بوده است.

این نهادهای حاکمیتی توسط کادر حرفه‌ای از کشورهای عضو پشتیبانی می‌شوند.

واقعیت سریع علاوه بر کمک‌های مالی، بانک‌های توسعه چندجانبه به کشورهای عضو مشاوران، حسابرسان و کمک‌های تخصصی در اجرای و نظارت بر پروژه‌های تأمین‌شده توسط بانک ارائه می‌دهند.

MDBهای اصلی گروه بانک جهانی بانک جهانی که از سال 1946 فعالیت خود را آغاز کرد، قدیمی‌ترین و برجسته‌ترین MDB است و مأموریت آن جهانی است. این گروه شامل نهادهای زیر است:

• بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD) : IBRD نهاد اصلی بانک جهانی است که در سال 1944 تأسیس شد. این بانک وام‌ها، تضمین‌ها، محصولات مدیریت ریسک و خدمات مشاوره‌ای را به کشورهای با درآمد متوسط و کشورهای با درآمد پایین با اعتبار ارائه می‌دهد. IBRD بیشتر منابع خود را از طریق بازارهای سرمایه بین‌المللی تأمین می‌کند و برای خودکفایی مالی طراحی شده است.
• انجمن توسعه بین‌المللی (IDA) : IDA که در سال 1960 تأسیس شد، بر کشورهای با درآمد پایین تمرکز دارد. این نهاد وام‌های ترجیحی (اعتبارات) و کمک‌های بلاعوض برای برنامه‌هایی که رشد اقتصادی را تقویت می‌کنند، نابرابری‌ها را کاهش می‌دهند و شرایط زندگی مردم را بهبود می‌بخشند، ارائه می‌دهد. IDA عمدتاً از مشارکت‌های دولت‌های عضو تأمین مالی می‌شود.
• شرکت مالی بین‌المللی (IFC) : IFC که در سال 1956 ایجاد شد، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را در کشورهای در حال توسعه با ارائه خدمات سرمایه‌گذاری، مشاوره و مدیریت دارایی ترویج می‌دهد. IFC در پروژه‌های تجاری و سودآور سرمایه‌گذاری کرده و به جذب سرمایه از منابع دیگر کمک می‌کند.
• آژانس تضمین سرمایه‌گذاری چندجانبه (MIGA) : MIGA که در سال 1988 تأسیس شد، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را در کشورهای در حال توسعه ترویج می‌دهد. این آژانس بیمه ریسک سیاسی (تضمین‌ها) را به سرمایه‌گذاران و وام‌دهندگان برای محافظت در برابر ریسک‌هایی مانند مصادره، نقض قرارداد، جنگ و ناآرامی‌های مدنی، و عدم تبدیل ارز ارائه می‌دهد.
• مرکز بین‌المللی حل‌وفصل اختلافات سرمایه‌گذاری (ICSID) : ICSID که در سال 1966 تأسیس شد، نهادی مستقل است که اختلافات سرمایه‌گذاری بین‌المللی را داوری می‌کند.

MDBهای منطقه‌ای

• بانک توسعه آسیایی (ADB) : ADB که در مانیل فیلیپین مستقر است، وام‌ها، کمک‌های فنی، کمک‌های بلاعوض و سرمایه‌گذاری‌های سهام را برای ترویج توسعه اجتماعی و اقتصادی در منطقه ارائه می‌دهد. این بانک بر زیرساخت‌ها، سلامت، آموزش و همکاری و یکپارچگی منطقه‌ای تمرکز دارد. ADB دارای 68 کشور عضو است که ژاپن و ایالات متحده بزرگ‌ترین سهام‌داران آن هستند.
• بانک توسعه آفریقایی (AfDB) : AfDB که در سال 1964 تأسیس شد و در آبیجان ساحل عاج مستقر است، مأموریتش ترویج رشد اقتصادی پایدار و کاهش فقر در آفریقا است. گروه AfDB شامل بانک توسعه آفریقایی، صندوق توسعه آفریقایی (که بودجه ترجیحی برای کشورهای با درآمد پایین ارائه می‌دهد) و صندوق امانت نیجریه است. این بانک بر توسعه زیرساخت‌ها، یکپارچگی منطقه‌ای، توسعه بخش خصوصی، حاکمیت و مهارت‌ها و فناوری تمرکز دارد.
• بانک توسعه بین‌آمریکایی (IDB) : IDB که در سال 1959 تأسیس شد و در واشنگتن دی‌سی مستقر است، بزرگ‌ترین منبع تأمین مالی توسعه برای آمریکای لاتین و کارائیب است. گروه IDB همچنین شامل IDB Invest، که بر بخش خصوصی تمرکز دارد، و IDB Lab، که برای توسعه روش‌های جدید تفکر در مورد توسعه طراحی شده است.
• بانک بازسازی و توسعه اروپا (EBRD) : EBRD که در سال 1991 پس از فروپاشی دیوار برلین ایجاد شد و در لندن انگلستان مستقر است، برخلاف سایر MDBهای منطقه‌ای، با مأموریت سیاسی خاصی برای کمک به کشورهای بلوک سابق شوروی در گذار به اقتصادهای بازار تأسیس شد. EBRD عمدتاً در پروژه‌های بخش خصوصی، به‌ویژه آن‌هایی که دموکراسی‌سازی و خصوصی‌سازی را ترویج می‌دهند، سرمایه‌گذاری می‌کند. این بانک در بیش از 30 کشور از اروپای مرکزی تا آسیای مرکزی و مدیترانه جنوبی و شرقی فعالیت می‌کند.
• بانک توسعه اسلامی (IsDB) : IsDB که در سال 1975 تأسیس شد و در جده عربستان سعودی مستقر است، بر توسعه کشورهای عضو و جوامع مسلمان تحت اصول مالی اسلامی تمرکز دارد. IsDB انواع مختلفی از کمک‌های مالی، از جمله وام‌های بدون بهره برای پروژه‌های توسعه و تأمین مالی تجارت، ارائه می‌دهد.
• بانک توسعه جدید (NDB) : NDB که به‌عنوان بانک توسعه BRICS نیز شناخته می‌شود، در سال 2014 توسط برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی تأسیس شد. این بانک که در شانگهای چین مستقر است، از پروژه‌ها در کشورهای BRICS و سایر اقتصادهای نوظهور حمایت می‌کند. NDB نشان‌دهنده تغییری در نظم اقتصادی جهانی است، با ایفای نقش فعال‌تر اقتصادهای نوظهور در تأمین مالی توسعه.
• بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیایی (AIIB) : AIIB که در سال 2016 تأسیس شد و در پکن چین مستقر است، از توسعه زیرساخت‌ها در منطقه آسیا-اقیانوسیه حمایت می‌کند، اگرچه اعضای آن از فراتر از این منطقه هستند. این بانک به‌عنوان رقیبی مستقیم برای ADB تحت سلطه ایالات متحده است. گزارش شده که ایالات متحده تلاش کرد متحدان خود، به‌ویژه کره جنوبی و استرالیا، را از پیوستن به این پروژه منصرف کند، اما هر دو به همراه 58 عضو دیگر و 22 عضو احتمالی به آن پیوستند.

منابع تأمین مالی کشورهای عضو دو نوع تأمین مالی ارائه می‌دهند: سرمایه پرداختی و سرمایه قابل‌فراخوان.

• سرمایه پرداختی : وجوه واقعی که توسط کشورهای عضو به بانک منتقل می‌شوند. این معمولاً تنها بخش کوچکی از کل پایه سرمایه بانک را تشکیل می‌دهد، اما ستون فقرات مالی اولیه برای عملیات را فراهم می‌کند.
• سرمایه قابل‌فراخوان : بخش اعظم تأمین مالی است که کشورهای عضو تعهد می‌دهند در صورت درخواست ارائه کنند. این سرمایه قابل‌فراخوان به‌عنوان تضمین عمل کرده و به MDBها امکان می‌دهد با نرخ‌های مطلوب در بازارهای سرمایه بین‌المللی وام بگیرند.

MDBها با انتشار اوراق قرضه در بازارهای سرمایه بین‌المللی، مبالغ قابل‌توجهی از منابع را جمع‌آوری می‌کنند. رتبه‌های اعتباری قوی آن‌ها، که بر اساس سرمایه قابل‌فراخوان اعضای آن‌هاست، به آن‌ها امکان می‌دهد نرخ‌های بهره پایین را تأمین کنند، که سپس می‌توانند به وام‌گیرندگان منتقل کنند.

علاوه بر این، MDBها از عملیات خود درآمد تولید می‌کنند. سود حاصل از وام‌ها و بازده سرمایه‌گذاری به پوشش هزینه‌های عملیاتی و ایجاد ذخایر کمک می‌کند.

نقدهای وارد بر MDBها MDBها در حالی که نقش مهمی در توسعه جهانی ایفا می‌کنند، با انتقادات متعددی در مورد اثربخشی، حاکمیت و تأثیر گسترده‌ترشان در دوره‌ای که ظاهراً پس از استعمار است، مواجه هستند. این انتقادات با تغییر در پارادایم‌های توسعه و سیاست جهانی تکامل یافته‌اند.

اجماع واشنگتن و شرایط کمک یکی از مهم‌ترین انتقادات تاریخی به MDBها، به‌ویژه بانک جهانی و IMF، اجرای «اجماع واشنگتن» – مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی بازار آزاد که اغلب برای دریافت وام‌ها الزامی بود – بوده است. این رویکرد، که در دهه‌های 1980 و 1990 رایج بود، به دلیل تحمیل یک مدل توسعه یکسان که اغلب زمینه‌های محلی را نادیده می‌گرفت و ممکن بود به حاکمیت ملی آسیب برساند، مورد انتقاد قرار گرفت. اگرچه MDBها از آن زمان از پایبندی سخت به اجماع واشنگتن فاصله گرفته‌اند، نگرانی‌ها درباره شرایط وام همچنان ادامه دارد. منتقدان استدلال می‌کنند که اصلاحات سیاست و تعدیلات ساختاری مرتبط با وام‌ها ممکن است همیشه با منافع یا اولویت‌های توسعه کشورهای دریافت‌کننده هم‌راستا نباشد.

آن‌ها همچنین به سابقه‌ای از نتایج اشاره می‌کنند که با وعده‌های اقتصاددانان بانک جهانی در دهه 1980 درباره پایبندی به این شرایط (به‌طور کلی کاهش هزینه‌های دولتی و کاهش مقررات بخش خصوصی) مطابقت نداشته است. به قول پل کروگمن، اقتصاددان پرینستون و ستون‌نویس نیویورک تایمز، که در دهه 1990 از برنامه‌های «تعدیل ساختاری» حمایت می‌کرد: «در آمریکای لاتین، جایی که اجماع واشنگتن بیشترین تأثیر را بر سیاست‌ها داشت... رشد شروع نشد و نابرابری به جای کاهش افزایش یافت.»

نکته در دو دهه گذشته، MDBها برای جذب منابع مالی بیشتر از شرکای بخش خصوصی تحت فشار بوده‌اند، اگرچه این امر دشوار بوده است. برای مثال، در سال‌های اخیر، به ازای هر دلار تأمین مالی اقلیمی که MDBها ارائه کردند، تنها حدود یک‌چهارم آن از منابع مالی خصوصی جذب شد. با این حال، این افزایش قابل‌توجهی نسبت به دهه قبل بود. MDBها در هماهنگی و تقویت منابع تأمین مالی عمومی بسیار موفق‌تر بوده‌اند.

MDBها در عصر فاجعه اقلیمی MDBها به دلیل تأمین مالی پروژه‌هایی با اثرات زیست‌محیطی اغلب فاجعه‌بار، به‌ویژه پروژه‌های زیرساختی بزرگ مانند نیروگاه زغال‌سنگی 4000 مگاواتی تاتا موندرا در گجرات هند، که صدها میلیون دلار از IFC گروه بانک جهانی و ADB دریافت کرد، مورد انتقاد شدید قرار گرفته‌اند. این امر منجر به درخواست‌هایی برای نظارت زیست‌محیطی دقیق‌تر و استفاده از معیارهای پایداری در انتخاب پروژه‌ها شده است.

در دهه گذشته، MDBها پایبندی به توافق‌نامه‌های بین‌المللی اقلیمی مانند توافق‌نامه پاریس (Cop 21) را به بخش مرکزی کار خود تبدیل کرده‌اند. اما این هدف با خواسته کشورهای عضو برای یافتن منابع مالی در بخش خصوصی، که تاکنون چالش قابل‌توجهی بوده، تضعیف شده است.

در سال 2022، تأمین مالی اقلیمی جهانی با حمایت MDBها به رکورد 125 میلیارد دلار رسید، بیش از دو برابر رقم سال 1398. حدود 60 درصد از این مقدار به پروژه‌هایی در اقتصادهای با درآمد پایین و متوسط اختصاص داشت.

حاکمیت و تفاوت‌های قدرت ساختار حاکمیتی MDBها، به‌ویژه بانک جهانی، مدت‌هاست که موضوع مناقشه بوده است. منتقدان استدلال می‌کنند که قدرت رأی در هیئت‌های آن‌ها، که اغلب به مشارکت‌های مالی مرتبط است، نفوذ نامتناسبی به کشورهای ثروتمند می‌دهد. این نابرابری می‌تواند اولویت‌ها را از نیازهای کشورهای در حال توسعه به سمت منافع اقتصادی یا سیاسی کشورهای ثروتمند سوق دهد.

شفافیت و پاسخگویی ناظران استدلال می‌کنند که عملیات MDBها فاقد شفافیت کافی است، که باعث می‌شود جوامع متأثر و گروه‌های مدنی نتوانند به‌طور معناداری با آن‌ها تعامل کنند یا این نهادها را مسئول بدانند. این عدم شفافیت اغلب به قطع ارتباط بین ابتکارات MDB و نیازها و واقعیت‌های محلی منجر می‌شود. همچنین برای پاسخگویی دموکراتیک مشکل مهمی است: کسانی که از سیاست‌های MDB در محل تأثیر می‌گیرند، اغلب هیچ نقشی در این تصمیمات ندارند.

3.36 میلیارد نفر تعداد افرادی که در کشورهایی زندگی می‌کنند که بازپرداخت بدهی خارجی آن‌ها از هزینه‌های ملی در سلامت یا آموزش پیشی می‌گیرد.

بار بدهی و وابستگی اقتصادی نگرانی عمده این است که وام‌های MDB ممکن است به بارهای بدهی غیرپایدار منجر شوند و کشورها را در چرخه‌های قرض گرفتن و بازپرداخت گیر بیندازند. منتقدان معتقدند که این امر وابستگی اقتصادی را در کشورهای با درآمد پایین یا متوسط تداوم بخشیده و توسعه پایدار بلندمدت را تضعیف می‌کند.

به‌طور کلی، این بخش نباید به این معنا باشد که بانک جهانی و غیره‌ها در تکرار روش‌های گذشته ثابت مانده‌اند. MDBها در طول زمان به بسیاری از این انتقادات پاسخ داده‌اند و به‌ویژه در دهه گذشته، برای بهبود استانداردهای زیست‌محیطی، افزایش شفافیت و تطبیق رویکردهای خود به‌گونه‌ای که خاص‌تر کشورها و نتیجه‌گراتر باشند، تلاش کرده‌اند.

با این حال، با تکامل چالش‌های جهانی، نقدهای MDBها نیز تغییر می‌کنند. بحث‌های اواسط دهه 2020 اغلب بر این تمرکز دارد که چگونه این نهادها می‌توانند به مسائل جهانی مانند تغییرات اقلیمی، نابرابری، و اختلال فناوری رسیدگی کنند، در حالی که همچنان نیازهای متنوع کشورهای در حال توسعه را برآورده می‌کنند.

ایجاد بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیایی (AIIB) چگونه دیدگاه‌ها نسبت به MDBها را تغییر داد؟ AIIB که در سال 1395 تأسیس شد، تغییری در قدرت اقتصادی جهانی را نشان می‌دهد، با چین که در آن زمان تلاش می‌کرد نقش رهبری را در تأمین مالی توسعه بین‌المللی ایفا کند. AIIB سلطه سنتی نهادهای تحت هدایت غرب مانند بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی را به چالش می‌کشد.

نقش بانک جهانی در توسعه بین‌المللی چیست؟ بانک جهانی به‌عنوان بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین MDB در توسعه بین‌المللی نقش محوری دارد. این بانک وام‌ها، کمک‌های بلاعوض و کمک‌های فنی را برای پروژه‌های مختلف، از جمله زیرساخت‌ها، آموزش و مراقبت‌های بهداشتی، به کشورهای در حال توسعه ارائه می‌دهد. نفوذ بانک جهانی فراتر از مسائل مالی است و اغلب استانداردهایی را برای روش‌ها و سیاست‌های توسعه‌ای تعیین می‌کند که سایر نهادها و کشورها آن‌ها را اتخاذ می‌کنند.

قدیمی‌ترین MDB کدام است؟ قدیمی‌ترین MDB بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD) است که در سال 1323 تأسیس شد. IBRD یکی از سه تسهیلات وام‌دهی بانک جهانی است.

نتیجه‌گیری بانک‌های توسعه چندجانبه در توسعه اقتصادی جهانی نقش مهمی داشته‌اند و حمایت مالی و فنی را به کشورهای سراسر جهان ارائه داده‌اند. در حالی که به‌طور سنتی تحت سلطه قدرت‌های غربی بوده‌اند، سیستم MDB با ظهور نهادهایی مانند بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیایی و بانک توسعه جدید (BRICS) در حال تحول است.

با مواجهه جهان با چالش‌های پیچیده‌تر، از تغییرات اقلیمی گرفته تا بهبود پس از همه‌گیر، MDBها به احتمال زیاد بازیگران کلیدی در شکل‌دهی آینده توسعه بین‌المللی باقی خواهند ماند.