تحلیل بنیادین · پیش‌بینی بازارها · اخبار
بن برنانکی کیست؟
بن برنانکی رئیس پیشین فدرال رزرو بود و از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ در این سمت خدمت کرد.
بن برنانکی رئیس هیئت‌مدیره بانک مرکزی ایالات متحده (Federal Reserve) از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ بود. او در تاریخ ۱ فوریه ۲۰۰۶ جانشین آلن گرین‌سپن شد و به رهبری ۱۸ ساله‌ی گرین‌سپن در فدرال رزرو پایان داد.
پیش از انتصاب به عنوان رئیس فدرال رزرو، برنانکی یکی از اعضای هیئت‌مدیره فدرال بود و همچنین به عنوان رئیس شورای مشاوران اقتصادی رئیس‌جمهور آمریکا خدمت می‌کرد. این سمت آخر در سال ۲۰۰۵ به او سپرده شد و بسیاری آن را مقدمه‌ای برای جانشینی گرین‌سپن می‌دانستند.
نکات کلیدی
- بن برنانکی رئیس پیشین فدرال رزرو بود و از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ در این سمت خدمت کرد.
- او مدیریت پاسخ فدرال رزرو به بحران مالی سال ۲۰۰۸ و رکود بزرگ را برعهده داشت.
- برنانکی جانشین آلن گرین‌سپن شد و پس از او، جنت یلن این سمت را بر عهده گرفت.
- او سیاست‌هایی چون تسهیل کمی (Quantitative Easing) را برای احیای اقتصاد آمریکا معرفی کرد.
- برخی منتقدان معتقدند او بیش از حد پول به اقتصاد تزریق کرد که منجر به تورم و افزایش بدهی شد.
زندگی‌نامه و تحصیلات
برنانکی با نام کامل بنجامین شالوم برنانکی در تاریخ ۱۳ دسامبر ۱۹۵۳ به دنیا آمد. پدرش داروساز و مادرش معلم بود. او در ایالت کارولینای جنوبی رشد کرد و از همان دوران نوجوانی دانش‌آموزی ممتاز بود.
او مدرک کارشناسی خود را با رتبه‌ی سوما کوم لائوده (بالاترین افتخار علمی) از دانشگاه هاروارد دریافت کرد و در سال ۱۹۷۹ مدرک دکترای اقتصاد خود را از موسسه فناوری ماساچوست (MIT) گرفت.
برنانکی ابتدا در دانشگاه استنفورد و سپس در دانشگاه پرینستون به تدریس اقتصاد پرداخت. او تا سال ۲۰۰۲ ریاست دپارتمان اقتصاد پرینستون را بر عهده داشت و در سال ۲۰۰۵ رسماً از کار دانشگاهی کناره‌گیری کرد.
دستاوردهای برجسته
برنانکی در سال ۲۰۰۵ توسط جورج بوش رئیس‌جمهور وقت، به عنوان رئیس فدرال رزرو معرفی شد. او پیش‌تر همان سال، عضو شورای مشاوران اقتصادی رئیس‌جمهور شده بود؛ نقشی که به عنوان آزمونی برای جانشینی گرین‌سپن در نظر گرفته می‌شد.
در سال ۲۰۰۹، باراک اوباما او را برای دور دوم ریاست فدرال رزرو نامزد کرد. برنانکی تا سال ۲۰۱۴ در این سمت باقی ماند تا اینکه جنت یلن جایگزین او شد.
پیش از این دو دوره، او از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ عضو هیئت‌مدیره فدرال رزرو بود.
نقش برنانکی در بحران مالی ۲۰۰۸
بن برنانکی نقش کلیدی در احیای اقتصاد آمریکا پس از بحران بانکی ۲۰۰۸ داشت. او رویکردی جسورانه و نوآورانه در پیش گرفت تا اعتماد به نظام مالی را بازگرداند.
یکی از راهبردهای اولیه‌ای که تحت مدیریت او اجرا شد، سیاست نرخ بهره‌ی پایین بود. فدرال رزرو نرخ‌های بهره را تا نزدیک به صفر کاهش داد تا بانک‌ها بتوانند با هزینه کمتر از یکدیگر وام بگیرند و در نتیجه، نرخ بهره برای مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها نیز کاهش یابد.
۱۶.۲ تریلیون دلار؛ میزان کاهش خالص ثروت خانوارهای آمریکایی بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ در دوران رکود بزرگ بود.
با بدتر شدن شرایط، برنانکی برنامه‌ای به نام تسهیل کمی (QE) معرفی کرد. این برنامه شامل خرید اوراق خزانه‌داری و اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن به صورت گسترده بود تا نقدینگی به اقتصاد تزریق شود. با افزایش تقاضا برای این اوراق، قیمت آن‌ها بالا رفت و نرخ بهره که رابطه معکوسی با قیمت دارد، کاهش یافت. در نتیجه هزینه تأمین مالی برای کسب‌وکارها کاهش یافت، فعالیت اقتصادی افزایش یافت و اشتغال‌زایی بهبود پیدا کرد.
نقش در نجات شرکت‌های بزرگ
برنانکی در دوران بحران اقتصادی از طریق کمک مالی به چندین مؤسسه مالی بزرگ در حال ورشکستگی، از گسترش بحران جلوگیری کرد. اگرچه فدرال رزرو اجازه داد شرکت Lehman Brothers ورشکسته شود، اما شرکت‌هایی مانند AIG Insurance را نجات داد؛ چرا که اگر ورشکسته می‌شدند، خطر بسیار بیشتری برای کل اقتصاد داشتند.
در مورد AIG، برنانکی معتقد بود که ریسک عظیم این شرکت تنها در محصولات مالی آن نهفته است؛ مخصوصاً قراردادهای مشتقه‌ای که صدها میلیارد دلار ارزش داشت. اگر این شرط‌بندی‌ها شکست می‌خوردند، شرکت قادر به جبران خسارات نبود.
برای شرکت‌هایی مانند Merrill Lynch و Bear Stearns، فدرال رزرو بانک‌هایی چون Bank of America و JPMorgan Chase را تشویق کرد تا این شرکت‌ها را خریداری کنند، به شرطی که فدرال رزرو ضمانت وام‌های بد آن‌ها را بر عهده بگیرد.
آثار منتشرشده
در سال ۲۰۱۳، برنانکی کتابی با عنوان "فدرال رزرو و بحران مالی" منتشر کرد که مجموعه‌ای از سخنرانی‌های او درباره تاریخ فدرال رزرو و بحران مالی ۲۰۰۸ است.
دو سال بعد، در سال ۲۰۱۵، او کتابی با نام "شجاعت عمل: خاطراتی از بحران و پیامدهای آن" منتشر کرد که تجربیات او به‌عنوان رئیس فدرال رزرو را روایت می‌کند. او در این کتاب تأکید کرد که اقتصاد جهانی در سال ۲۰۰۸ تا مرز فروپاشی پیش رفت و اگر فدرال رزرو و دیگر نهادها اقدام‌های شدید انجام نمی‌دادند، سقوط حتمی بود.
باراک اوباما نیز گفته بود که اقدامات برنانکی مانع از وخیم‌تر شدن بحران مالی شد. البته، منتقدانی نیز بودند که معتقد بودند او نتوانست بحران را به‌درستی پیش‌بینی کند.
میراث برنانکی
با وجود آنکه اقدامات برنانکی نقش مهمی در بهبود اقتصاد جهانی داشت، برخی منتقدان از روش‌های او انتقاد کردند. یکی از انتقادها، تزریق صدها میلیارد دلار به بازار از طریق برنامه خرید اوراق بود که منجر به افزایش بدهی و تورم احتمالی شد.
علاوه بر اقتصاددانان، برخی قانون‌گذاران نیز با اقدامات افراطی او مخالفت کردند و در سال ۲۰۱۰ با تمدید دوره ریاست او مخالفت نشان دادند. با این حال، اوباما بار دیگر او را برای دور دوم منصوب کرد.
تا ماه اوت ۲۰۲۲، برنانکی به‌عنوان اقتصاددان در اندیشکده‌ی Brookings Institution (مستقر در واشنگتن دی‌سی) فعالیت دارد و در زمینه سیاست‌های مالی و پولی مشاوره می‌دهد. همچنین او مشاور ارشد در شرکت خدمات مالی Citadel نیز هست.
سمت‌ها و فعالیت‌های دیگر
پس از ترک ریاست فدرال رزرو، برنانکی به مدت دو سال عضو هیئت‌مدیره آموزش منطقه‌ای Montgomery Township در نیوجرسی شد. اکنون او در اندیشکده Brookings به فعالیت‌های اقتصادی مشغول است و همچنین به عنوان مشاور در شرکت Citadel خدمت می‌کند.
برنانکی در بحران مالی چه کرد؟
برای مقابله با بحران اقتصادی ۲۰۰۸، برنانکی از سیاست نرخ بهره نزدیک به صفر و برنامه تسهیل کمی برای افزایش نقدینگی استفاده کرد. او همچنین چندین مؤسسه مالی بزرگ را از ورشکستگی نجات داد.
برنانکی به کدام مکتب اقتصادی تعلق دارد؟
برنانکی از مکتب فکری میلتون فریدمن و آنا شوارتز پیروی می‌کرد. او معتقد بود که فدرال رزرو می‌تواند با افزایش عرضه پول همگام با تولید ناخالص ملی (GNP)، تورم را کنترل و اقتصاد را احیا کند.
جمع‌بندی
بن برنانکی، رئیس پیشین دو دوره‌ای فدرال رزرو، بیشتر به دلیل سیاست‌هایی شناخته می‌شود که اقتصاد آمریکا را از بحران نجات داد. روش‌های او—اگرچه بحث‌برانگیز بودند—باعث افزایش اشتغال، نجات مؤسسات مالی بزرگ و تقویت اقتصاد شدند.
با وجود انتقادها، برنانکی همچنان یکی از تأثیرگذارترین رؤسای تاریخ فدرال رزرو محسوب می‌شود و به عنوان اقتصاددانی برجسته در مجامع علمی و سیاسی مورد احترام است.