اوراق بهادار قابل‌فروش (AFS) چیست؟

اوراق بهادار قابل‌فروش (Available-for-Sale Security یا AFS) به اوراق بدهی یا سهام گفته می‌شود که با قصد فروش قبل از سررسید خریداری می‌شوند، یا اگر سررسید نداشته باشند، برای مدت طولانی نگهداری می‌شوند.

استانداردهای حسابداری ایجاب می‌کنند که شرکت‌ها هرگونه سرمایه‌گذاری در اوراق بدهی یا سهام را در زمان خرید به‌عنوان اوراق قابل‌فروش، نگهداری تا سررسید، یا نگهداری برای معامله طبقه‌بندی کنند.

اوراق قابل‌فروش به ارزش منصفانه گزارش می‌شوند و تغییرات ارزش بین دوره‌های حسابداری در بخش «سایر درآمدهای جامع انباشته» در قسمت حقوق صاحبان سهام ترازنامه ثبت می‌شوند.

نکات کلیدی:

• اوراق قابل‌فروش (AFS) اوراق بدهی یا سهامی هستند که با قصد فروش قبل از سررسید خریداری می‌شوند.
• این اوراق به ارزش منصفانه گزارش می‌شوند.
• سود و زیان تحقق‌نیافته در بخش سایر درآمدهای جامع انباشته در قسمت حقوق صاحبان سهام ترازنامه ثبت می‌شود.
• سرمایه‌گذاری‌های در اوراق بدهی یا سهام باید به‌عنوان نگهداری تا سررسید، نگهداری برای معامله، یا قابل‌فروش طبقه‌بندی شوند.

اوراق بهادار قابل‌فروش چگونه کار می‌کنند؟

AFS یک اصطلاح حسابداری است که برای توصیف و طبقه‌بندی دارایی‌های مالی استفاده می‌شود. این اصطلاح به اوراق بدهی یا سهامی اشاره دارد که به‌عنوان اوراق نگهداری برای معامله یا نگهداری تا سررسید طبقه‌بندی نشده‌اند (دو نوع دیگر دارایی‌های مالی). اوراق قابل‌فروش غیراستراتژیک هستند و معمولاً قیمت بازار آماده‌ای دارند.

سود و زیان تحقق‌نیافته حاصل از اوراق قابل‌فروش در درآمد خالص منعکس نمی‌شوند (برخلاف سرمایه‌گذاری‌های برای معامله). در عوض، این تغییرات تا زمان فروش در طبقه‌بندی سایر درآمدهای جامع (OCI) ظاهر می‌شوند.

ارزش‌های AFS در ترازنامه

درآمد خالص در صورت سود و زیان گزارش می‌شود. بنابراین، سود و زیان تحقق‌نیافته اوراق قابل‌فروش در صورت سود و زیان نشان داده نمی‌شوند.

درآمد خالص در طول دوره‌های حسابداری متعدد به سود انباشته در ترازنامه منتقل می‌شود. سایر درآمدهای جامع (OCI)، که شامل سود و زیان تحقق‌نیافته از اوراق قابل‌فروش است، در پایان دوره حسابداری به «سایر درآمدهای جامع انباشته» در ترازنامه منتقل می‌شود.

سایر درآمدهای جامع انباشته درست زیر سود انباشته در بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه گزارش می‌شود.

نکته مهم: تغییرات در ارزش اوراق قابل‌فروش می‌توانند بر ارزش سرمایه نظارتی که بانک‌های بزرگ طبق مقررات حسابداری باید نگه دارند، تأثیر بگذارند.

اوراق قابل‌فروش در مقابل نگهداری برای معامله در مقابل نگهداری تا سررسید

همان‌طور که ذکر شد، سه طبقه‌بندی برای اوراق بهادار وجود دارد: قابل‌فروش، نگهداری برای معامله، و نگهداری تا سررسید.

نگهداری برای معامله (HFT) و نگهداری تا سررسید (HTM)

اوراق نگهداری برای معامله برای فروش در کوتاه‌مدت خریداری و نگهداری می‌شوند. هدف این است که از تجارت سریع سود کسب شود، نه سرمایه‌گذاری بلندمدت.

در مقابل، اوراق نگهداری تا سررسید، ابزارهای بدهی یا سهام‌هایی هستند که شرکت قصد دارد تا تاریخ سررسید آن‌ها نگهداری کند. برای مثال، گواهی سپرده (CD) با تاریخ سررسید مشخص نمونه‌ای از این نوع است.

اوراق قابل‌فروش دسته‌بندی میانی است که شامل اوراق بدهی و سهامی می‌شود که شرکت قصد دارد برای مدتی (اما نه تا سررسید) نگهداری کند، اما ممکن است زودتر فروخته شوند.

تفاوت در گزارش‌دهی

از دیدگاه حسابداری، هر یک از این دسته‌ها به‌صورت متفاوتی درمان می‌شوند و بر نحوه نمایش سود یا زیان در ترازنامه یا صورت سود و زیان تأثیر می‌گذارند. حسابداری اوراق قابل‌فروش مشابه حسابداری اوراق نگهداری برای معامله است.

با توجه به ماهیت کوتاه‌مدت این سرمایه‌گذاری‌ها، آن‌ها به ارزش منصفانه ثبت می‌شوند. با این حال، سود یا زیان تحقق‌نیافته به ارزش منصفانه بازار برای اوراق نگهداری برای معامله در درآمد عملیاتی ثبت شده و در صورت سود و زیان ظاهر می‌شود.

همان‌طور که اشاره شد، تغییرات در ارزش اوراق قابل‌فروش به‌عنوان سود یا زیان تحقق‌نیافته در دسته‌بندی OCI ثبت می‌شوند. برخی شرکت‌ها اطلاعات OCI را زیر صورت سود و زیان ارائه می‌دهند، در حالی که برخی دیگر برنامه جداگانه‌ای برای جزئیات آنچه در درآمد جامع کل شامل می‌شود، ارائه می‌کنند.

ثبت تراکنش اوراق قابل‌فروش

اگر شرکتی اوراق قابل‌فروش را با 100,000 دلار نقد خریداری کند، یک اعتبار به حساب نقد و یک بدهی به حساب اوراق قابل‌فروش به مبلغ 100,000 دلار ثبت می‌کند. اگر ارزش اوراق تا دوره گزارش بعدی به 50,000 دلار کاهش یابد، سرمایه‌گذاری باید برای انعکاس تغییر در ارزش منصفانه بازار «کاهش ارزش» (Written Down) شود.

این کاهش ارزش به‌عنوان اعتبار 50,000 دلاری به حساب اوراق قابل‌فروش و بدهی به OCI ثبت می‌شود.

به همین ترتیب، اگر ارزش سرمایه‌گذاری در ماه بعد افزایش یابد، این افزایش در OCI ثبت می‌شود. نیازی به فروش اوراق نیست تا تغییر در ارزش در OCI به رسمیت شناخته شود. به همین دلیل، این سود و زیان تا زمان فروش اوراق، تحقق‌نیافته تلقی می‌شوند.

آیا اوراق قابل‌فروش یک دارایی جاری است؟

اوراق قابل‌فروش اگر کمتر از یک سال نگهداری شوند، که تعریف دارایی جاری است، می‌توانند به‌عنوان دارایی جاری طبقه‌بندی شوند. اگر قرار است بیش از یک سال نگهداری شوند، باید به‌عنوان دارایی بلندمدت طبقه‌بندی شوند.

تفاوت بین نگهداری تا سررسید و قابل‌فروش چیست؟

هر دو روش نگهداری تا سررسید و قابل‌فروش روش‌هایی برای ثبت اوراق بهادار سرمایه‌گذاری شده توسط یک شرکت هستند. اوراق نگهداری تا سررسید تا زمان سررسید نگهداری می‌شوند. اوراق قابل‌فروش قبل از سررسید فروخته می‌شوند. اولی به بهای تمام‌شده منهای کاهش ارزش ثبت می‌شود، در حالی که دومی به ارزش منصفانه ثبت می‌شود.

استراتژی HTM چیست؟

استراتژی HTM یک استراتژی نگهداری تا سررسید است. هدف استراتژی HTM می‌تواند محافظت در برابر نرخ‌های بهره نامطلوب، ایجاد تنوع در پرتفوی، یا کسب بازده اندک از اوراق بهادار کم‌ریسک باشد.

نتیجه‌گیری

وقتی شرکتی یک اوراق بهادار سرمایه‌گذاری، چه سهام و چه بدهی، خریداری می‌کند، باید طبق استانداردهای حسابداری به یکی از سه روش طبقه‌بندی شود: نگهداری تا سررسید، نگهداری برای معامله، یا قابل‌فروش. اوراق قابل‌فروش اوراقی هستند که قبل از سررسید فروخته می‌شوند. هرگونه سود یا زیان تحقق‌نیافته این اوراق باید تا زمان فروش به‌عنوان درآمد جامع انباشته ثبت شود.