تحلیل تکنیکال · پیش‌بینی بازارها
پیشرفت بزرگ چیست؟
پیشرفت بزرگ برنامه‌ای پنج‌ساله اقتصادی بود که از سال ۱۹۵۸ توسط مائو زندونگ و حزب کمونیست چین آغاز و در سال ۱۹۶۱ متوقف شد.
پیشرفت بزرگ چیست؟
پیشرفت بزرگ، برنامه‌ای پنج‌ساله بود که در سال ۱۹۵۸ توسط حزب کمونیست چین اجرا شد و هدف آن جمع‌سپاری اجباری کشاورزی و صنعتی‌سازی مناطق روستایی بود. این برنامه منجر به کوچک‌شدن شدید اقتصاد چین و مرگ بین ۳۰ تا ۴۵ میلیون نفر به دلایل گرسنگی، اعدام، شکنجه، کار اجباری و خودکشی ناشی از ناامیدی شد. این بزرگ‌ترین کمپین کشتار جمعی در تاریخ بشر در زمان صلح است.
این طرح توسط مائو زندونگ، بنیان‌گذار جمهوری خلق چین، رهبری می‌شد. هدف رسمی مائو، تبدیل سریع چین از اقتصادی کشاورزی به جامعه‌ای صنعتی و مدرن بود تا بتواند با کشورهای صنعتی غرب رقابت کند.
نکات کلیدی:
- پیشرفت بزرگ برنامه‌ای پنج‌ساله اقتصادی بود که از سال ۱۹۵۸ توسط مائو زندونگ و حزب کمونیست چین آغاز و در سال ۱۹۶۱ متوقف شد.
- هدف، مدرن‌سازی بخش کشاورزی کشور با ایدئولوژی‌های کمونیستی بود.
- اما به جای رشد اقتصادی، این برنامه باعث قحطی و گرسنگی گسترده شد.
- برآورد می‌شود بین ۳۰ تا ۴۵ میلیون نفر بر اثر قحطی، اعدام و کار اجباری جان خود را از دست دادند و خسارت‌های اقتصادی و زیست‌محیطی عظیمی به بار آمد.
- پیشرفت بزرگ بزرگ‌ترین نمونه کشتار جمعی در دوران صلح در تاریخ است و نمونه‌ای آشکار از شکست سوسیالیسم و برنامه‌ریزی اقتصادی متمرکز به شمار می‌رود.
درک پیشرفت بزرگ
در سال ۱۹۵۸، مائو زندونگ برنامه «پیشرفت بزرگ» را اعلام کرد؛ برنامه‌ای پنج‌ساله برای بهبود وضعیت اقتصادی جمهوری خلق چین. او پس از سفر به نقاط مختلف کشور به این نتیجه رسید که مردم چین توانایی انجام هر کاری را دارند. این برنامه دو هدف اصلی داشت: جمع‌سپاری کشاورزی و صنعتی‌سازی گسترده، که دو هدف مهم آن افزایش تولید غلات و فولاد بود.
کشاورزی
کشاورزی شخصی لغو شد و کشاورزان روستایی مجبور شدند در مزارع جمعی کار کنند؛ جایی که تمام تولید، تخصیص منابع و توزیع غذا توسط حزب کمونیست کنترل می‌شد. پروژه‌های بزرگ آبیاری بدون مشورت مهندسان متخصص آغاز شدند و تکنیک‌های جدید و آزمایشی کشاورزی به سرعت در سراسر کشور اجرا شدند.
این نوآوری‌ها باعث کاهش محصول به دلیل آزمایش‌های ناموفق و پروژه‌های آبیاری نادرست شدند. کمپینی سراسری برای از بین بردن گنجشک‌ها که مائو آنها را به اشتباه آفت بزرگی برای محصولات غلات می‌دانست، باعث شد جمعیت ملخ‌ها بدون شکار طبیعی گنجشک‌ها به شدت افزایش یابد. تولید غلات به شدت کاهش یافت و صدها هزار نفر در پروژه‌های آبیاری و کشاورزی جمعی به دلیل کار اجباری و شرایط سخت جان خود را از دست دادند.
قحطی به سرعت در روستاها گسترده شد و میلیون‌ها نفر دیگر جان باختند. مردم به خوردن پوست درخت و خاک روی آوردند و در برخی مناطق حتی به آدم‌خواری دست زدند. کشاورزانی که نتوانستند سهمیه غلات را برآورده کنند یا تلاش کردند غذای بیشتری به دست آورند یا فرار کنند، به همراه اعضای خانواده‌شان با شکنجه‌هایی مانند ضرب و شتم، قطع اعضا به صورت علنی، دفن زنده، ریختن آب جوش و روش‌های دیگر کشته شدند.
صنعتی‌سازی
پروژه‌های بزرگ دولتی برای افزایش تولید صنعتی در مناطق شهری آغاز شد و کوره‌های فولادسازی کوچک در مزارع و محله‌های شهری ساخته شدند. هدف این بود که تولید فولاد در سال اول پیشرفت بزرگ دو برابر شود و مائو پیش‌بینی کرد که تولید صنعتی چین ظرف ۱۵ سال از بریتانیا پیشی خواهد گرفت. اما فولاد تولید شده کیفیت پایین و بی‌ارزش داشت. تجهیزات فلزی، ابزار و لوازم خانگی موجود مصادره و ذوب شدند تا مواد اولیه بیشتری فراهم شود. به دلیل مشکلات برنامه‌ریزی و هماهنگی، کمبود مواد و مشکلات معمول برنامه‌ریزی اقتصادی متمرکز، افزایش سرمایه‌گذاری صنعتی و تخصیص منابع منجر به افزایش تولید نشد.
میلیون‌ها کارگر اضافی از مزارع به تولید فولاد منتقل شدند که بیشتر آنها مردان بودند و باعث از هم پاشیدگی خانواده‌ها شد. نیروی کار اجباری کشاورزی در مزارع جمعی عمدتاً زنان، کودکان و سالمندان بودند. افزایش جمعیت شهری فشار بیشتری بر سیستم توزیع غذا و تقاضای مزارع جمعی برای افزایش تولید غلات گذاشت. مسئولان مزارع جمعی آمار برداشت را جعلی اعلام کردند و بیشتر غلات تولید شده به شهرها ارسال شد، چون درخواست‌ها بر اساس این آمار رسمی بود.
مهم: در طول دوران پیشرفت بزرگ، در حالی که میلیون‌ها نفر از گرسنگی جان باختند، چین همچنان به‌عنوان صادرکننده خالص غلات باقی ماند؛ زیرا مائو صادرات غلات را کنترل می‌کرد و پیشنهادهای کمک غذایی بین‌المللی را رد می‌کرد تا جهان را قانع کند که برنامه‌هایش موفق بوده‌اند.
تأثیر پیشرفت بزرگ
پیشرفت بزرگ در نهایت به یک شکست عظیم تبدیل شد. در عرض چند سال تنها، ده‌ها میلیون نفر به دلیل گرسنگی، سرمازدگی، کار بیش از حد و اعدام جان خود را از دست دادند. این برنامه خانواده‌ها را از هم پاشید و مردان، زنان و کودکان را به مکان‌های مختلف فرستاد و جوامع سنتی و سبک زندگی مردم را نابود کرد. زمین‌های کشاورزی به دلیل روش‌های غیرمنطقی کشاورزی آسیب دیدند و برای تأمین سوخت کوره‌های فولاد، درختان بسیاری قطع شدند.
۳۰ تا ۴۰ درصد از ساختمان‌ها برای تأمین مواد خام پروژه‌های جمعی تخریب شدند. در بخش صنعت، مقادیر عظیمی از سرمایه و مواد خام صرف پروژه‌هایی شد که هیچ افزایش قابل توجهی در تولید کالاهای نهایی نداشتند. پیشرفت بزرگ به‌صورت رسمی در ژانویه ۱۹۶۱ پس از سه سال خشونت، مرگ و ویرانی متوقف شد.
هدف برنامه پیشرفت بزرگ چه بود؟
پیشرفت بزرگ تلاشی نسبتاً کوتاه‌مدت از سوی رژیم کمونیستی چین برای مدرن‌سازی بخش‌های روستایی و کشاورزی از طریق جمع‌سپاری و صنعتی‌سازی بود.
چه اتفاقی در پیشرفت بزرگ افتاد؟
به جای تحریک اقتصاد، اقدامات پیشرفت بزرگ منجر به کمبود شدید غذا، قحطی و گرسنگی شد و در نهایت ده‌ها میلیون شهروند چینی جان خود را از دست دادند.
چگونه پیشرفت بزرگ باعث قحطی شد؟
شکست این برنامه به دلیل ترکیب چند عامل بود. تلاش‌ها برای کشتن پرندگان باعث افزایش جمعیت حشرات شد که محصولات کشاورزی را نابود کردند. مزارع جمعی ایجاد شده در این برنامه به دلیل زیرساخت‌های نسبتاً ابتدایی چین در آن زمان با مشکل توزیع نادرست غذا مواجه بودند. هم‌زمان، غلات بیش از حد تولید می‌شد که بسیاری از آنها قبل از انتقال فاسد می‌شدند. علاوه بر این، اولویت تغذیه به ساکنان شهرها داده می‌شد تا روستاییان، که باعث افزایش میزان مرگ‌ومیر در مناطق روستایی نسبت به شهرها شد.
چند نفر در دوران پیشرفت بزرگ جان باختند؟
اگرچه شمار دقیق آن مشخص نیست، پژوهشگران تخمین زده‌اند که بین ۳۰ تا ۴۵ میلیون نفر در این دوره جان خود را از دست داده‌اند.
تأثیر پیشرفت بزرگ بر اقتصاد چین چه بود؟
اگرچه پیامدهای انسانی و اجتماعی پیشرفت بزرگ یکی از بزرگ‌ترین فجایع قابل اجتناب در تاریخ مدرن بود، اما تأثیر کلی آن بر اقتصاد چین ممکن است در نهایت مثبت بوده باشد؛ چرا که این برنامه مسیر دائمی رشد چین به سمت تبدیل شدن به یک اقتصاد صنعتی پیشرو را هموار کرد. در سال‌های پس از پایان برنامه، تولیدات صنعتی و کشاورزی چین به‌طور چشمگیری افزایش یافت و سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های ساختمانی گسترش پیدا کرد.
جمع‌بندی
پیشرفت بزرگ برنامه‌ای جاه‌طلبانه برای توسعه اقتصادی، شهرنشینی و صنعتی‌سازی چین در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ بود. اما این برنامه در نهایت به یک فاجعه بزرگ تبدیل شد. در این دوره، تا ۴۵ میلیون نفر بر اثر بیماری و قحطی جان خود را از دست دادند، نتیجه تلاش نافرجام مائو زِدونگ برای تبدیل مزارع خانوادگی کوچک به کمون‌های شهری و در عین حال وادار کردن مردم به فعالیت‌های صنعتی و دوری از کشاورزی بود.