قرارداد آتی ارز چیست؟

قرارداد آتی ارز (Forward Exchange Contract یا به اختصار FEC) یک بازار خارج از بورس (OTC) است که برای تبادل ارزهایی انجام می‌شود که به‌ندرت در بازار فارکس معامله شده یا اصلاً در این بازار معامله نمی‌شوند. هدف از این قراردادها، محافظت خریدار در برابر نوسانات قیمت ارز است.

با استفاده از قرارداد آتی ارز، می‌توان حتی در شرایطی که یکی از ارزها یا هر دو غیرقابل تبدیل یا مسدود باشند، تبادل را انجام داد.

این قرارداد توافقی است میان دو طرف برای تبادل یک جفت ارز در تاریخی مشخص در آینده. معمولاً این معامله پس از تسویه قرارداد نقدی (spot) انجام می‌شود.

نکات اصلی:

• قرارداد آتی ارز توافقی بین دو طرف برای تبادل ارز است، حتی اگر جفت ارز مورد نظر در بازار فارکس به‌راحتی در دسترس نباشد.
• این قراردادها به‌صورت خارج از بورس و با شرایط قابل تنظیم معامله می‌شوند.
• FEC طرفین را از ریسک نوسانات پیش‌بینی‌نشده در نرخ‌های آتی محافظت می‌کند.

فرمول و محاسبه نرخ قرارداد آتی ارز:

برای محاسبه نرخ آتی ارز، از فرمول زیر استفاده می‌شود:

نرخ آتی = S × (1 + r(d) × (t ÷ ۳۶۰)) ÷ (1 + r(f) × (t ÷ ۳۶۰))

که در آن:

• S نرخ نقدی (spot) فعلی جفت ارز است
• r(d) نرخ بهره ارز داخلی
• r(f) نرخ بهره ارز خارجی
• t مدت قرارداد به روز

درک قراردادهای آتی ارز (FEC)

همان‌طور که گفته شد، قراردادهای آتی ارز معاملات خارج از بورسی هستند که برای تبادل ارزهایی به کار می‌روند که در بازار فارکس به‌طور معمول معامله نمی‌شوند. این ارزها می‌توانند ارزهای فرعی یا ارزهای مسدود و غیرقابل تبدیل باشند. اگر قرارداد آتی شامل یک ارز مسدود باشد، به آن «قرارداد غیرقابل تحویل» یا قرارداد آتی غیرقابل تحویل (Non-Deliverable Forward یا NDF) گفته می‌شود.

FEC در بازارهای رسمی معامله نمی‌شود و مقدار ارز مورد معامله در آن استاندارد نیست. این قراردادها فقط با توافق دو طرف قابل لغو هستند.

طرفین این قرارداد معمولاً به‌دنبال پوشش ریسک (hedging) در برابر نوسانات ارزی هستند یا ممکن است با هدف کسب سود وارد موقعیت‌های سفته‌بازانه شوند.

محتوای قرارداد آتی ارز

هر قرارداد FEC شامل موارد زیر است:

• جفت ارز
• مبلغ اسمی معامله
• تاریخ تسویه
• نرخ تحویل ارز

همچنین در قرارداد ذکر می‌شود که برای نهایی‌سازی معامله، از نرخ نقدی (spot) در تاریخ تعیین‌شده استفاده خواهد شد. نرخ ارز در قرارداد برای تاریخی مشخص در آینده تثبیت می‌شود که به طرفین امکان می‌دهد برنامه‌ریزی مالی دقیقی برای پروژه‌های آینده داشته باشند. ماهیت این قراردادها، طرفین را در برابر نوسانات نامطلوب نرخ ارز در آینده محافظت می‌کند.

نکته مهم: برای بیشتر جفت ارزها، می‌توان نرخ آتی ارز را تا ۱۲ ماه آینده به‌دست آورد. برای چهار جفت ارز اصلی، این مدت می‌تواند تا پنج سال نیز باشد.

نکات ویژه درباره قرارداد آتی ارز (FEC)

بزرگ‌ترین بازارهای قرارداد آتی ارز مربوط به یوآن چین (CNY)، روپیه هند (INR)، وون کره جنوبی (KRW)، دلار جدید تایوان (TWD) و رئال برزیل (BRL) هستند.

بیشترین معاملات OTC در لندن انجام می‌شود. بازارهای فعال دیگری نیز در نیویورک، سنگاپور و هنگ‌کنگ وجود دارند. برخی کشورها مانند کره جنوبی دارای بازارهای محدود اما با مقررات خاص برای قراردادهای آتی داخلی هستند.

پرکاربردترین ارز در معاملات FEC، دلار آمریکا (USD) است. البته بازارهای فعالی با استفاده از یورو (EUR)، ین ژاپن (JPY)، و تا حدی پوند بریتانیا (GBP) و فرانک سوئیس (CHF) نیز وجود دارد.

نرخ‌های آتی ارز برای بیشتر جفت‌ارزها، نرخ آتی تا ۱۲ ماه آینده قابل دسترسی است.

چهار جفت‌ارز اصلی عبارتند از:

• دلار آمریکا و یورو (USD/EUR)
• دلار آمریکا و ین ژاپن (USD/JPY)
• دلار آمریکا و پوند بریتانیا (USD/GBP)
• دلار آمریکا و فرانک سوئیس (USD/CHF)

برای این جفت‌ها، نرخ آتی ممکن است تا ۱۰ سال آینده نیز ارائه شود. همچنین دوره‌های زمانی کوتاه، حتی در حد چند روز، نیز توسط بسیاری از ارائه‌دهندگان در دسترس است.

با وجود امکان تنظیم شرایط قرارداد، معمولاً برای بهره‌مندی کامل از مزایای FEC، بهتر است مبلغ قرارداد حداقل ۳۰٬۰۰۰ دلار باشد.

مثالی از FEC

برای درک بهتر عملکرد FEC، فرض کنیم نرخ نقدی بین دلار آمریکا و دلار کانادا به‌گونه‌ای است که هر ۱ دلار کانادا معادل ۰.۸۰ دلار آمریکا است.

نرخ بهره سه‌ماهه در آمریکا ۰.۷۵٪ و در کانادا ۰.۲۵٪ است. در این صورت، نرخ قرارداد آتی سه‌ماهه برای USD/CAD چنین محاسبه می‌شود:

نرخ آتی سه‌ماهه

۰.۸۰ × (۱ + ۰.۷۵٪ × (۹۰ ÷ ۳۶۰)) ÷ (۱ + ۰.۲۵٪ × (۹۰ ÷ ۳۶۰)) = ۰.۸۰ × (۱.۰۰۱۹ ÷ ۱.۰۰۰۶) = ۰.۸۰۱

تفاوت نرخ‌ها طی ۹۰ روز باعث تغییر بسیار ناچیزی معادل یک صدم سنت در نرخ تبدیل می‌شود.

قرارداد آتی ارز چیست؟

قرارداد آتی ارز توافقی در بازار ارز است که نرخ تبدیل مشخصی را برای خرید یا فروش ارز در آینده تضمین می‌کند. این نرخ تا تاریخ تعیین‌شده ثابت می‌ماند. از آنجا که نرخ در این قرارداد قفل می‌شود، توافق الزام‌آور است. این نوع قرارداد در بورس معامله نمی‌شود، بلکه به‌صورت خارج از بورس (OTC) انجام می‌شود.

پرمعامله‌ترین جفت‌ارز در بازار فارکس چیست؟

جفت‌ارز یورو/دلار آمریکا (EUR/USD) پرمعامله‌ترین جفت‌ارز در بازار فارکس است و حدود ۳۰٪ از کل معاملات بازار را تشکیل می‌دهد.

ارزهای مسدود و غیرقابل تبدیل چیستند؟

ارزهای غیرقابل تبدیل ارزهایی هستند که امکان مبادله آزاد آن‌ها با ارزهای دیگر در بازار فارکس وجود ندارد. این محدودیت معمولاً توسط دولت کشور صادرکننده اعمال می‌شود.

ارزهای مسدود به منابع مالی گفته می‌شود که اجازه انتقال آن‌ها به خارج از کشور وجود ندارد. این اصطلاح بیشتر برای ارزهای قابل تبدیل به کار می‌رود که به دلایل مقررات دولتی، امکان خروج از کشور ندارند.

هرچند هر دو نوع ارز در کشور خود معتبرند، اما در عمل تبدیل آن‌ها به ارز دیگر تقریباً غیرممکن است. وون کره شمالی (KPW) مثالی از یک ارز غیرقابل تبدیل است و روپیه هند ارزی تا حدی مسدود محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

قراردادهای آتی ارز توافق‌هایی خارج از بورس هستند که برای تبادل جفت‌ارزهای کمتر رایج استفاده می‌شوند. این قراردادها به طرفین این امکان را می‌دهند که نرخ تبدیل ثابتی داشته باشند تا از ضرر ناشی از نوسانات شدید نرخ ارز در آینده جلوگیری کنند.