پیش‌بینی بازارها
خرید دِین چیست؟
خرید دین یک روش تأمین مالی است که در آن صادرکننده، مطالبات میان‌مدت یا بلندمدت خود از واردکننده را با تخفیف به واسطه‌ای می‌فروشد.
خرید دین یک روش تأمین مالی است که به صادرکنندگان امکان می‌دهد فوراً وجه نقد دریافت کنند. در این روش، صادرکننده مطالبات میان‌مدت یا بلندمدت خود از واردکننده را با تخفیف به واسطه‌ای می‌فروشد. با انجام این فروش بدون حق بازگشت، صادرکننده ریسک عدم پرداخت را از خود دور می‌کند و مسئولیتی در قبال نکول واردکننده ندارد.
فورفیتور (Forfaiter) شخص یا نهادی است که مطالبات را خریداری می‌کند. پس از آن، واردکننده بدهی خود را به فورفیتور پرداخت می‌کند. فورفیتور معمولاً یک بانک یا مؤسسه مالی متخصص در تأمین مالی صادرات است.
نکات اصلی:
- خرید دین به صادرکننده کمک می‌کند که مطالبات خود را زودتر و با دریافت نقدینگی از طریق فروش با تخفیف به شخص ثالث نقد کند.
- مبلغ پرداختی معمولاً توسط یک واسطه مثل بانک تضمین می‌شود که همان فورفیتور است.
- این روش از صادرکننده در برابر ریسک‌های اعتباری، انتقال پول، و نوسانات نرخ ارز یا بهره محافظت می‌کند.
- مطالبات به ابزار بدهی مانند برات غیرمشروط یا سفته تبدیل می‌شوند که قابل معامله در بازار ثانویه هستند.
- این ابزارهای بدهی معمولاً سررسیدی بین یک تا سه سال دارند.
نحوه عملکرد خرید دین
در خرید دین، خرید مطالبات توسط فورفیتور باعث تسریع در دریافت وجه و بهبود جریان نقدی برای صادرکننده می‌شود. معمولاً بانک واردکننده پرداخت مبلغ را تضمین می‌کند.
این خرید همچنین ریسک اعتباری ناشی از فروش نسیه به واردکننده را از بین می‌برد. خرید دین برای واردکنندگانی مفید است که توان پرداخت کامل مبلغ کالا در زمان تحویل را ندارند.
مطالبات واردکننده به ابزار بدهی قابل معامله تبدیل می‌شوند. این مطالبات معمولاً به صورت برات‌های غیرمشروط یا سفته‌هایی هستند که از نظر قانونی قابل پیگیری و اجرا بوده و به همین دلیل امنیت لازم را برای فورفیتور یا خریدار بعدی بدهی فراهم می‌کنند.
ابزارهای بدهی حاصل از خرید دین می‌توانند سررسیدهای متنوعی داشته باشند، از یک ماه تا ده سال. با این حال، بیشتر آن‌ها بین یک تا سه سال از زمان فروش سررسید دارند.
نکته : خرید دین معمولاً در فروش‌های بزرگ بین‌المللی کالاهای اساسی یا تجهیزات سرمایه‌ای استفاده می‌شود، به‌ویژه زمانی که مبلغ معامله بیش از ۱۰۰ هزار دلار است.
مزایا و معایب خرید دین
مزایا خرید دین ریسک عدم پرداخت را برای صادرکننده از بین می‌برد. همچنین این روش از صادرکننده در برابر ریسک‌های اعتباری، انتقال پول، و نوسانات نرخ ارز یا بهره محافظت می‌کند. با تبدیل فروش نسیه به معامله نقدی، فرایند فروش ساده‌تر شده و صادرکننده بلافاصله وجه نقد دریافت می‌کند و نیازی به پیگیری مطالبات یا صرف هزینه برای جمع‌آوری آن‌ها ندارد. افزون بر این، صادرکننده می‌تواند مطالبات خود را از ترازنامه‌اش حذف کند، که به بهبود وضعیت مالی‌اش کمک می‌کند.
خرید دین روشی انعطاف‌پذیر است. فورفیتور می‌تواند شرایط خود را متناسب با نیاز صادرکننده تنظیم کند و آن را با انواع معاملات بین‌المللی تطبیق دهد. این روش می‌تواند جایگزینی برای اعتبار یا بیمه صادراتی باشد، به‌ویژه در مواردی که یک کشور یا بانک خاصی در آن کشور به آژانس‌های اعتبار صادراتی (ECA) دسترسی ندارد. همچنین این روش به صادرکننده امکان می‌دهد با خریداران در کشورهایی با ریسک سیاسی بالا معامله کند.
معایب هرچند خرید دین ریسک صادرکننده را کاهش می‌دهد، اما هزینه آن معمولاً بیشتر از تأمین مالی توسط وام‌دهندگان تجاری است و این موضوع باعث افزایش هزینه صادرات می‌شود. این افزایش هزینه اغلب به خریدار منتقل می‌شود. علاوه بر آن، فقط معاملات بالای ۱۰۰ هزار دلار با دوره‌های بلندمدت مشمول خرید دین هستند، و پرداخت‌های مدت‌دار معمولاً شامل آن نمی‌شوند.
در زمینه کشورهای در حال توسعه نوعی تبعیض وجود دارد، چرا که فقط ارزهایی که نقدینگی بین‌المللی دارند در خرید دین پذیرفته می‌شوند. همچنین هیچ نهاد بین‌المللی اعتبارسنجی وجود ندارد که بتواند به شرکت‌های خرید دین تضمین ارائه دهد، که این موضوع بر خرید دین‌های بلندمدت تأثیر منفی می‌گذارد.
نمونه واقعی بانک تجارت و توسعه دریای سیاه (Black Sea Trade & Development Bank یا BSTDB) خرید دین را در فهرست محصولات ویژه خود قرار داده، در کنار خدماتی مانند تعهدپذیری، ابزارهای پوشش ریسک، لیزینگ مالی و تنزیل. این بانک توسط ۱۱ کشور از جمله آلبانی، ارمنستان، آذربایجان، بلغارستان، گرجستان، یونان، مولداوی، رومانی، روسیه، ترکیه و اوکراین تأسیس شده است.
این بانک توضیح می‌دهد که «تعهدات واردکننده از طریق برات‌های پذیرفته‌شده یا سفته‌هایی که توسط بانک تضمین شده‌اند، اثبات می‌شود.» حداقل مبلغ معاملات قابل‌پذیرش در خرید دین از سوی این بانک، ۵ میلیون یورو است و دوره بازپرداخت می‌تواند بین یک تا پنج سال باشد. همچنین ممکن است کارمزدهایی برای اختیار معامله، تعهد، فسخ قرارداد یا نرخ تنزیل اعمال شود.