معاملات تمدیدشده چیست؟

معاملات تمدیدشده (Extended Trading) به معاملاتی گفته می‌شود که از طریق شبکه‌های الکترونیکی، خارج از ساعات رسمی معاملات بورس‌هایی مانند بورس نیویورک (NYSE) انجام می‌گیرد. ساعات رسمی فعالیت بورس‌های آمریکا از ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۴:۰۰ بعدازظهر به‌وقت استاندارد شرقی (EST) است.

معاملات پیش‌گشایش (Pre-Market) معمولاً از ساعت ۴:۰۰ صبح تا ۹:۳۰ صبح انجام می‌شود و معاملات پس از ساعت کاری (After-Hours) از ساعت ۴:۰۰ بعدازظهر تا ۸:۰۰ شب ادامه دارد.

نکات کلیدی

• معاملات تمدیدشده در بازارهای الکترونیکی و خارج از ساعات رسمی بورس انجام می‌شوند.
• بورس‌های آمریکا از ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۴:۰۰ بعدازظهر فعال هستند؛ معاملات تمدیدشده خارج از این بازه زمانی صورت می‌گیرد.
• اغلب کارگزاری‌ها از معامله‌گران می‌خواهند در معاملات تمدیدشده، «سفارش محدود» (Limit Order) ثبت کنند.

درک بهتر معاملات تمدیدشده

شبکه‌های ارتباطات الکترونیکی یا ECN (Electronic Communication Networks)، امکان معامله در خارج از ساعات رسمی بورس را برای عموم سرمایه‌گذاران فراهم کرده‌اند. ECNها سیستم‌هایی رایانه‌ای هستند که به‌طور خودکار سفارش‌های خرید و فروش اوراق بهادار را با یکدیگر تطبیق می‌دهند.

معاملات تمدیدشده به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که در زمان بسته‌بودن بازار، فوراً به اخبار و رویدادها واکنش نشان دهند—و گاهی جهت بازار در ابتدای روز بعد را پیش‌بینی کنند.

اغلب معاملات تمدیدشده، درست قبل یا بعد از ساعات اصلی بازار رخ می‌دهند. بیشترین حجم معاملات تمدیدشده معمولاً بین ساعت ۸:۰۰ تا ۹:۳۰ صبح انجام می‌شود. همچنین، با اینکه معاملات تا ساعت ۸:۰۰ شب ممکن است ادامه یابد، بیشتر آن‌ها قبل از ساعت ۶:۳۰ عصر انجام می‌شوند.

اغلب کارگزاری‌ها برای معاملات در این بازه‌ها فقط سفارش محدود (Limit Order) می‌پذیرند. برخی کارگزاری‌ها نیز تنها اجازه معامله روی اوراق بهاداری را می‌دهند که مشمول مقررات Reg NMS هستند. اوراق بهادار خارج از بورس (OTC)، بسیاری از انواع صندوق‌ها، برخی قراردادهای اختیار معامله (Options) و سایر بازارها ممکن است در ساعات تمدیدشده معامله‌پذیر نباشند.

نکته مهم: قوانین و محدودیت‌های مربوط به معاملات تمدیدشده معمولاً توسط خود کارگزاری‌ها تعیین می‌شود. این مقررات می‌توانند بسیار متفاوت از قوانین ساعات رسمی بازار باشند و از بازاری به بازار دیگر تغییر کنند.

ریسک‌های معاملات تمدیدشده

کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) چندین ریسک مهم برای معاملات در این بازه زمانی برشمرده است:

• نقدشوندگی محدود: حجم معاملات در ساعات تمدیدشده کمتر است، بنابراین ممکن است اجرای معاملات دشوار شود. بعضی از سهام‌ها حتی ممکن است اصلاً معامله نشوند.
• اختلاف قیمت بالا: به‌دلیل کاهش حجم معاملات، فاصله قیمتی بین بهترین قیمت خرید و بهترین قیمت فروش (Bid-Ask Spread) افزایش می‌یابد و اجرای سفارش‌ها با قیمت مطلوب سخت‌تر می‌شود.
• نوسان بالا: حجم کم معاملات می‌تواند نوسانات شدید قیمتی ایجاد کند و باعث شود قیمت‌ها به‌سرعت بالا یا پایین بروند.
• عدم قطعیت در قیمت: قیمت سهم در ساعات غیررسمی ممکن است تفاوت زیادی با قیمت آن در ساعات عادی بازار داشته باشد.
• رقابت حرفه‌ای: بسیاری از شرکت‌کنندگان در معاملات تمدیدشده، سرمایه‌گذاران نهادی بزرگ مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری هستند که به منابع بسیار بیشتری دسترسی دارند.

مثال واقعی از معاملات تمدیدشده در بازار سهام

نمودار زیر، جلسات معاملاتی تمدیدشده شرکت ABC را در یک روز معمولی (بدون هیچ اعلامیه یا خبر خاص از سوی شرکت) نشان می‌دهد:

سهم رأس ساعت ۴:۰۰ بعدازظهر در بورس بسته می‌شود. قبل از این زمان، نمودار یک‌دقیقه‌ای فعال است و قیمت سهم در هر دقیقه نوسان دارد. برای هر کدام از این شمع‌های یک‌دقیقه‌ای، حجمی از معاملات نیز وجود دارد.

بعد از ساعت ۴:۰۰، حجم معاملات به‌شدت کاهش می‌یابد. برخی کندل‌ها به شکل نقطه ظاهر می‌شوند، چرا که در آن دقیقه فقط در یک قیمت خاص معامله انجام شده است. فاصله بین این نقاط به این معناست که ممکن است قیمت تغییر کرده باشد، ولی معامله‌ای صورت نگرفته است. تعداد کم پیشنهادهای خرید و فروش ممکن است برخی سرمایه‌گذاران را برای ورود یا خروج از معامله وسوسه یا نگران کند.

در این مثال، آخرین معامله شب در ساعت ۷:۵۵ شب انجام می‌شود. نخستین معامله صبح روز بعد در ساعت ۷:۲۸ ثبت می‌شود. قیمت در ابتدا بالاتر از قیمت بسته‌شدن روز قبل معامله می‌شود، اما خیلی سریع با افت بیش از ۰.۷۵ دلار، اصلاح می‌شود. در این بازه زمانی که حجم معاملات پایین است، قیمت نوسانات زیادی دارد تا اینکه با بازگشایی رسمی بازار، حجم معاملات افزایش می‌یابد.

چه زمانی سرمایه‌گذاران می‌توانند از معاملات تمدیدشده سود ببرند؟

امکان معامله در خارج از ساعات رسمی به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد فوراً به اخبار مهم واکنش نشان دهند—حتی زمانی‌که بازار بسته است. برای مثال، اگر شرکتی گزارش مالی ضعیفی ارائه دهد، قیمت سهم احتمالاً کاهش می‌یابد و معامله‌گر می‌تواند پیش از بازگشایی بازار موقعیت خود را ببندد و از ضرر بیشتر جلوگیری کند.

کجا می‌توان در ساعات تمدیدشده معامله کرد؟

معاملات تمدیدشده ممکن است در سامانه‌های معاملاتی جایگزین (Alternative Trading Systems) انجام شوند که توسط کارگزاری‌ها، بورس‌ها یا سایر مراکز معاملاتی راه‌اندازی شده‌اند. البته همه بازارها لزوماً در ساعات تمدیدشده فعال نیستند.

بازارهای بدون‌اتصال و ریسک‌های مربوط به آن

سیستم‌های معاملاتی در ساعات تمدیدشده به هم متصل نیستند. به همین دلیل، قیمت یک سهم در یک سیستم معاملاتی ممکن است با قیمتی که همان سهم در سیستم معاملاتی دیگر دارد، متفاوت باشد.

جمع‌بندی

معاملات تمدیدشده در بازارهای الکترونیکی، خارج از ساعات رسمی بورس انجام می‌شود. ساعات کاری بورس‌های آمریکا از ۹:۳۰ صبح تا ۴:۰۰ بعدازظهر به‌وقت شرقی است، و معاملات تمدیدشده قبل یا بعد از این بازه صورت می‌گیرند. این معاملات ریسک‌هایی همچون نوسان قیمتی شدید و فاصله زیاد بین قیمت خرید و فروش دارند. بیشتر کارگزاری‌ها از معامله‌گران می‌خواهند در این بازه‌ها فقط سفارش محدود (Limit Order) ثبت کنند.