تحلیل تکنیکال
روش هزینه‌ای چیست؟
روش هزینه‌ای، روشی برای محاسبه تولید ناخالص داخلی است که مجموع هزینه‌های مصرفی، سرمایه‌گذاری، هزینه‌های دولت و خالص صادرات را در نظر می‌گیرد.
روش هزینه‌ای سیستمی برای محاسبه تولید ناخالص داخلی (GDP) است که مصرف، سرمایه‌گذاری، هزینه‌های دولتی و خالص صادرات را با هم جمع می‌زند. این روش، رایج‌ترین روش برای برآورد GDP به‌شمار می‌رود.
این روش فرض می‌کند که هر آن‌چه بخش خصوصی و دولت در داخل مرزهای یک کشور خرج می‌کنند، برابر است با ارزش کل کالاها و خدمات نهایی تولیدشده در یک بازه زمانی معین. این روش خروجی را به‌صورت GDP اسمی نشان می‌دهد که برای به‌دست آوردن GDP واقعی باید آن را با در نظر گرفتن نرخ تورم تعدیل کرد.
روش هزینه‌ای در مقابل روش درآمدی قرار دارد که برای محاسبه GDP، بر درآمدهای کسب‌شده تمرکز دارد.
نکات کلیدی
- روش هزینه‌ای رایج‌ترین روش برای محاسبه تولید ناخالص داخلی یک کشور است.
- این روش هزینه‌های مصرف‌کننده، سرمایه‌گذاری، هزینه‌های دولت و خالص صادرات را با هم جمع می‌زند.
- فرض اصلی این روش این است که تقاضای کل در بلندمدت با معادله هزینه‌ای GDP برابر است.
- روش جایگزین برای محاسبه GDP، روش درآمدی است که بر درآمدهای حاصل از تولید تمرکز دارد.
روش کار روش هزینه‌ای
روش هزینه‌ای برای محاسبه GDP بسیار شبیه به فرمول محاسبه تقاضای کل است، زیرا تقاضای کل نشان‌دهنده مجموع هزینه‌کرد برای کالاها و خدمات در یک اقتصاد است. بنابراین، تقاضای کل و GDP مبتنی بر هزینه در اغلب مواقع هم‌راستا با یکدیگر افزایش یا کاهش می‌یابند.
اما در واقعیت، همیشه این‌طور نیست، به‌خصوص وقتی به روند بلندمدت GDP نگاه می‌کنیم. تقاضای کل در کوتاه‌مدت تنها مجموع تولید را در یک سطح اسمی قیمت (یعنی میانگین قیمت فعلی کل کالاها و خدمات) اندازه‌گیری می‌کند. تنها پس از تعدیل برای سطح قیمت، تقاضای کل می‌تواند با GDP برابر باشد.
روش هزینه‌ای رایج‌ترین شیوه برای برآورد GDP است، یعنی برون‌داد اقتصادی صرف‌نظر از اینکه مالک ابزار تولید چه کسی است. در این روش، GDP از مجموع هزینه‌کرد برای کالاها و خدمات نهایی به‌دست می‌آید.
چهار جزء اصلی که در محاسبه GDP به روش هزینه‌ای استفاده می‌شوند:
- مصرف توسط خانوارها
- سرمایه‌گذاری توسط بنگاه‌ها
- هزینه‌های دولت برای کالاها و خدمات
- خالص صادرات (صادرات منهای واردات کالاها و خدمات)
فرمول GDP در روش هزینه‌ای:
که در آن:
- C = مصرف بخش خانوار برای کالاها و خدمات
- I = سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در کالاهای سرمایه‌ای
- G = هزینه‌های دولت برای کالاها و خدمات عمومی
- X = صادرات
- M = واردات
اجزای اصلی روش هزینه‌ای
در ایالات متحده، بزرگ‌ترین جزء GDP در روش هزینه‌ای، مصرف خانوارها است. مصرف معمولاً به سه بخش تقسیم می‌شود:
- کالاهای بادوام (مثل خودرو و رایانه)
- کالاهای غیربادوام (مثل پوشاک و غذا)
- خدمات
دومین جزء، هزینه‌های دولت است که شامل هزینه‌های ایالتی، محلی و فدرال برای کالاها و خدمات دفاعی و غیردفاعی مانند تسلیحات، بهداشت و آموزش می‌شود.
سرمایه‌گذاری تجاری یکی از پرنوسان‌ترین اجزای GDP است. این شامل هزینه‌هایی است که شرکت‌ها برای دارایی‌هایی با عمر مفید بیش از یک سال صرف می‌کنند، مانند املاک، تجهیزات، تأسیسات تولیدی و کارخانه‌ها.
آخرین جزء روش هزینه‌ای، خالص صادرات است که تأثیر تجارت خارجی کالا و خدمات را بر اقتصاد منعکس می‌کند. این مقدار برابر است با صادرات منهای واردات.
روش هزینه‌ای در مقابل روش درآمدی
روش درآمدی برای اندازه‌گیری GDP، بر مبنای این واقعیت حسابداری است که مجموع هزینه‌کردها در یک اقتصاد باید برابر با کل درآمد حاصل از تولید همه کالاها و خدمات اقتصادی باشد.
این روش همچنین فرض می‌کند که چهار عامل اصلی تولید در یک اقتصاد وجود دارد و تمام درآمدها باید به یکی از این چهار منبع برسد. بنابراین، با جمع‌کردن کل منابع درآمدی، می‌توان برآورد سریعی از ارزش تولید اقتصادی در یک بازه زمانی انجام داد. پس از آن باید برای مالیات، استهلاک و پرداخت‌های خارجی تعدیلات لازم صورت گیرد.
تفاوت اصلی بین این دو روش، نقطه شروع آن‌هاست:
- روش هزینه‌ای از پول خرج‌شده برای کالاها و خدمات آغاز می‌شود.
- در حالی‌که روش درآمدی از درآمدهای حاصل از تولید مثل دستمزد، اجاره، سود و بهره شروع می‌کند.
محدودیت‌های اندازه‌گیری GDP
GDP اغلب به‌عنوان شاخصی برای سطح زندگی و سلامت اقتصادی کشورها استفاده می‌شود. اما منتقدانی مانند اقتصاددان برنده نوبل، جوزف استیگلیتز، هشدار می‌دهند که نباید GDP را به‌عنوان یک معیار جامع برای رفاه اجتماعی در نظر گرفت، زیرا عوامل مهمی که موجب شادی و رضایت افراد می‌شوند، در آن گنجانده نشده‌اند.
به‌عنوان مثال، در حالی‌که GDP شامل هزینه‌های مالی توسط بخش خصوصی و دولتی است، اما عواملی مثل تعادل بین کار و زندگی یا کیفیت روابط انسانی در یک کشور را در نظر نمی‌گیرد.
هزینه چیست؟ (با مثال)
هزینه (Expenditure) یک اصطلاح کلی است که شامل هر تراکنشی می‌شود که در آن کالایی یا خدماتی خریداری می‌شود.
در سطح فردی، شما ممکن است در طول یک روز معمولی هزینه‌های مختلفی داشته باشید؛ مثلاً خرید قهوه، سوار شدن به اتوبوس، رفتن به آرایشگاه، یا اجاره آپارتمان.
در سطح کسب‌وکار، هزینه‌ها می‌توانند شامل پرداخت برای دارایی‌های سرمایه‌ای (مانند کارخانه یا انبار) و نیروی کار (مثل استخدام کارکنان) باشند.
فرمول روش هزینه‌ای چیست؟
فرمول روش هزینه‌ای برای محاسبه GDP بسیار ساده است. GDP با جمع‌کردن موارد زیر محاسبه می‌شود:
- هزینه‌های مصرفی
- هزینه‌های سرمایه‌گذاری کسب‌وکارها
- هزینه‌های دولتی
- خالص صادرات (یعنی صادرات منهای واردات)
فرمول روش درآمدی چیست؟
فرمول روش درآمدی برای محاسبه GDP نیز مشابه روش هزینه‌ای است. در این روش، GDP از جمع موارد زیر به‌دست می‌آید:
- کل درآمد ملی (شامل حقوق، اجاره، بهره، سود و سایر منابع درآمدی)
- مالیات فروش (شامل تمام مالیات‌های مصرف‌کننده که توسط دولت‌ها روی کالاها و خدمات وضع می‌شود)
- استهلاک (هزینه تخصیص‌یافته به دارایی‌های ملموس در طول عمر مفید آن‌ها)
- درآمد خالص عوامل خارجی (تفاوت بین درآمد شهروندان یک کشور در خارج و درآمد خارجی‌ها در داخل آن کشور)
جمع‌بندی
روش هزینه‌ای یکی از سیستم‌های برآورد تولید ناخالص داخلی است. در این روش، کل هزینه‌کرد برای کالاها و خدمات در یک اقتصاد لحاظ می‌شود؛ شامل هزینه‌های مصرف‌کنندگان، دولت، کسب‌وکارها و خالص صادرات.
این روش اغلب در مقابل روش درآمدی برای محاسبه GDP قرار می‌گیرد که تمرکزش بر درآمد حاصل از تولید کالاها و خدمات است.