زیان به مقیاس چیست؟

زیان به مقیاس زمانی رخ می‌دهد که یک شرکت یا کسب‌وکار آن‌قدر بزرگ می‌شود که هزینه‌ها به ازای هر واحد افزایش می‌یابد. این پدیده زمانی اتفاق می‌افتد که اصول صرفه‌جویی در مقیاس دیگر برای یک شرکت کار نمی‌کند. با این اصل، به‌جای اینکه کاهش هزینه‌ها و افزایش تولید ادامه یابد، شرکت با افزایش تولید با افزایش هزینه‌ها روبرو می‌شود.

نکات کلیدی

• زیان به مقیاس زمانی اتفاق می‌افتد که افزایش تولید با افزایش هزینه‌های متوسط واحد همراه شود.
• زیان به مقیاس می‌تواند شامل عواملی داخلی در عملیات یا شرایط خارجی خارج از کنترل شرکت باشد.
• زیان به مقیاس ممکن است ناشی از مشکلات فنی در فرآیند تولید، مشکلات مدیریتی سازمانی یا محدودیت منابع در ورودی‌های تولیدی باشد.

درک زیان به مقیاس

نمودار زیر زیان به مقیاس را نشان می‌دهد. در نقطه *Q، این شرکت در نقطه‌ای است که کمترین هزینه متوسط واحد را تولید می‌کند. اگر شرکت تولید بیشتری انجام دهد یا کمتر تولید کند، هزینه متوسط هر واحد افزایش می‌یابد. به سمت چپ *Q، شرکت می‌تواند از مزایای صرفه‌جویی در مقیاس بهره‌برداری کند و هزینه‌های متوسط را با تولید بیشتر کاهش دهد. به سمت راست *Q، شرکت با زیان به مقیاس مواجه می‌شود و هزینه متوسط واحد افزایش می‌یابد.

ملاحظات ویژه

زیان به مقیاس به دلایل مختلف به وجود می‌آیند، اما همه آن‌ها را می‌توان به‌طور کلی به دو دسته داخلی یا خارجی تقسیم کرد. زیان به مقیاس داخلی می‌تواند ناشی از مشکلات فنی تولید یا مشکلات سازمانی در ساختار یک شرکت یا صنعت باشد.

زیان به مقیاس خارجی می‌تواند به دلیل محدودیت‌هایی باشد که محیطی که یک شرکت یا صنعت در آن فعالیت می‌کند، اعمال می‌کند. در واقع، زیان به مقیاس نتیجه رشد یک شرکت پس از آن است که قبلاً مزایای کاهش هزینه ناشی از صرفه‌جویی در مقیاس را تجربه کرده است.

اولین حالت، شلوغی‌ای است که در آن کارکنان و ماشین‌آلات در مسیر یکدیگر قرار می‌گیرند و کارایی عملیات کاهش می‌یابد. وضعیت دوم زمانی ایجاد می‌شود که ضایعات عملیاتی به دلیل نداشتن هماهنگی مناسب افزایش یابد. سومین دلیل برای زیان به مقیاس زمانی است که سطح بهینه خروجی‌ها در عملیات مختلف مطابقت نداشته باشد.

انواع زیان به مقیاس

زیان به مقیاس داخلی شامل محدودیت‌های فنی در فرآیند تولیدی است که شرکت استفاده می‌کند یا مسائل سازمانی که هزینه‌ها را افزایش می‌دهند یا منابع را بدون تغییر در فرآیند تولید فیزیکی هدر می‌دهند.

زیان به مقیاس فنی

زیان به مقیاس فنی شامل محدودیت‌های فیزیکی در نحوه مدیریت و ترکیب ورودی‌ها و کالاهای در حال پردازش است. این‌ها می‌توانند شامل شلوغی و ناهماهنگی بین مقیاس یا سرعت‌های مختلف ورودی‌ها و فرآیندها باشند.

مهم: زیان به مقیاس می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، اما علت اصلی معمولاً از دشواری در مدیریت نیروی کار فزاینده ناشی می‌شود.

اثر شلوغی در درون سازمان معمولاً علت اصلی زیان به مقیاس است. این زمانی اتفاق می‌افتد که یک شرکت به سرعت رشد می‌کند و فکر می‌کند که می‌تواند به‌طور مستمر از صرفه‌جویی‌های مقیاس بهره‌برداری کند. برای مثال، اگر یک شرکت بتواند هزینه هر واحد محصول خود را با اضافه کردن یک ماشین به انبار خود کاهش دهد، ممکن است فکر کند که افزودن ماشین‌های بیشتر راهی عالی برای کاهش هزینه‌هاست.

با این حال، اگر برای هر ماشین یک نفر لازم باشد و ۵۰ ماشین به انبار اضافه شود، احتمالاً این ۵۰ کارگر اضافی در مسیر یکدیگر قرار می‌گیرند و تولید همان سطح خروجی در هر ساعت سخت‌تر می‌شود. این باعث افزایش هزینه‌ها و کاهش خروجی می‌شود.

گاهی اوقات زیان به مقیاس در درون یک سازمان رخ می‌دهد وقتی که کارخانه یک شرکت نمی‌تواند همان مقدار خروجی را مانند کارخانه مرتبط دیگری تولید کند. برای مثال، اگر یک محصول از دو قطعه تشکیل شده باشد، گجت A و گجت B، زیان به مقیاس ممکن است زمانی رخ دهد که گجت B با سرعت کمتری از گجت A تولید شود. این باعث می‌شود شرکت، سرعت تولید گجت A را کاهش دهد که در نتیجه هزینه هر واحد افزایش می‌یابد.

زیان به مقیاس سازمانی

زیان به مقیاس سازمانی می‌تواند به دلایل مختلف اتفاق بیفتد، اما به‌طور کلی به دلیل دشواری‌های مدیریت نیروی کار بزرگ‌تر اتفاق می‌افتد. زیان به مقیاس منجر به چندین مشکل می‌شود.

اولاً، ارتباطات کمتر مؤثر می‌شود. با گسترش یک کسب‌وکار، ارتباطات بین بخش‌های مختلف سخت‌تر می‌شود. کارکنان ممکن است دستورات یا انتظارات صریحی از مدیریت نداشته باشند. در برخی موارد، ارتباطات کتبی به جای جلسات رو در رو بیشتر می‌شود که می‌تواند منجر به بازخورد کمتر شود.

یکی دیگر از معایب زیان به مقیاس انگیزه است. کسب‌وکارهای بزرگ‌تر می‌توانند کارکنان را ایزوله کرده و باعث شوند که احساس کنند کمتر از آن‌ها قدردانی می‌شود که این امر می‌تواند منجر به کاهش بهره‌وری شود.

زیان به مقیاس خارجی

زیان به مقیاس خارجی می‌تواند از محدودیت‌های منابع اقتصادی یا سایر محدودیت‌هایی که از محیط خارجی بر یک شرکت یا صنعت تحمیل می‌شود، ناشی شوند. معمولاً این‌ها شامل محدودیت‌های ظرفیت منابع مشترک و کالاهای عمومی یا افزایش هزینه ورودی‌ها به دلیل کشش قیمتی غیرقابل تغییر در عرضه ورودی‌ها هستند.

محدودیت‌های ظرفیت خارجی می‌توانند زمانی ایجاد شوند که یک منبع عمومی یا کالای عمومی محلی نتواند تقاضاهایی که از افزایش تولید ایجاد می‌شود را پشتیبانی کند. ازدحام در جاده‌های عمومی و دیگر وسایل حمل‌ونقل مورد نیاز برای ارسال محصولات یک شرکت نمونه‌ای از این نوع زیان به مقیاس است.

با افزایش تولید، هزینه‌های لجستیکی برای حمل‌ونقل کالا به بازارهای دورتر می‌توانند آن‌قدر افزایش یابند که مزایای صرفه‌جویی در مقیاس را جبران کنند. نمونه مشابه دیگر، کاهش منابع طبیعی حیاتی به پایین‌تر از سطحی است که بتواند خود را بازتولید کند، که در سناریوی تراژدی انبازه‌ها اتفاق می‌افتد. با کمیاب‌تر شدن این منابع و در نهایت تمام شدن آن‌ها، هزینه به‌دست آوردن این منابع به طور چشمگیری افزایش می‌یابد.

کشش قیمتی غیرقابل تغییر در عرضه ورودی‌ها برای ورودی‌های کلیدی که در بازار مبادله می‌شوند، علت دیگری برای زیان به مقیاس است. در این حالت، اگر یک شرکت تلاش کند تا تولید را افزایش دهد، مجبور خواهد بود ورودی‌های بیشتری خریداری کند، اما ورودی‌ها با کشش قیمتی غیرقابل تغییر باعث افزایش سریع هزینه‌های ورودی می‌شود که از افزایش مقدار تولید فراتر می‌رود.