بازار مزایده چیست؟

در بازار حراج، خریداران قیمت‌های پیشنهادی خود را به‌صورت رقابتی اعلام می‌کنند و فروشندگان نیز هم‌زمان قیمت‌های فروش رقابتی خود را اعلام می‌کنند. قیمتی که یک سهم معامله می‌شود، نشان‌دهنده‌ی بالاترین قیمتی است که یک خریدار حاضر است بپردازد و کمترین قیمتی که یک فروشنده حاضر است قبول کند. پیشنهادهای خرید و فروش که با هم همخوانی دارند، با یکدیگر تطبیق یافته و معاملات انجام می‌شود. بورس نیویورک (NYSE) نمونه‌ای شناخته‌شده از یک بازار حراجی است.

فرآیند بازار حراج

فرآیند کار در بازار حراج با فرآیند بازارهای فرابورس (OTC) تفاوت دارد. برای مثال، در بورس نیویورک مذاکره مستقیم بین خریداران و فروشندگان انجام نمی‌شود، در حالی که در معاملات فرابورس چنین مذاکره‌ای وجود دارد. در بیشتر حراج‌های سنتی معمولاً چند خریدار بالقوه حضور دارند ولی فقط یک فروشنده وجود دارد، اما در بازارهای حراج اوراق بهادار، همزمان چندین خریدار و فروشنده حضور دارند که همگی به دنبال انجام معامله هستند.

نکات کلیدی

• بازار حراج بازاری است که در آن خریداران و فروشندگان همزمان پیشنهادات رقابتی خود را ارائه می‌دهند.
• قیمت معامله یک سهم برابر است با بالاترین قیمتی که خریدار حاضر است بپردازد و کمترین قیمتی که فروشنده حاضر است قبول کند.
• بازار حراجی دوطرفه (double auction market) زمانی اتفاق می‌افتد که قیمت پیشنهادی خریدار با قیمت درخواستی فروشنده برابر شود و معامله با آن قیمت انجام شود.
• در بازارهای حراج، مذاکره مستقیم بین خریداران و فروشندگان انجام نمی‌شود، اما در معاملات فرابورس این مذاکره وجود دارد.
• خزانه‌داری آمریکا با برگزاری حراج‌هایی که برای عموم و نهادهای بزرگ سرمایه‌گذاری باز است، بخشی از فعالیت‌های مالی دولت را تأمین مالی می‌کند.

بازارهای حراجی دوطرفه

بازار حراج که به آن بازار حراجی دوطرفه نیز گفته می‌شود، به خریداران و فروشندگان اجازه می‌دهد قیمت‌های مورد نظرشان را ثبت کنند. وقتی قیمتی که خریدار می‌پردازد با قیمتی که فروشنده می‌خواهد مطابقت داشته باشد، معامله با آن قیمت انجام می‌شود. معامله‌هایی که تطابق قیمتی ندارند، انجام نمی‌شوند.

مثالی از فرآیند بازار حراج

تصور کنید چهار خریدار می‌خواهند یک سهم از شرکت XYZ را خریداری کنند و پیشنهاداتشان به ترتیب ۱۰.۰۰، ۱۰.۰۲، ۱۰.۰۳ و ۱۰.۰۶ دلار باشد. از سوی دیگر، چهار فروشنده قصد فروش سهام شرکت XYZ را دارند و قیمت‌های پیشنهادی فروش آن‌ها به ترتیب ۱۰.۰۶، ۱۰.۰۹، ۱۰.۱۲ و ۱۰.۱۳ دلار است.

در این سناریو، افرادی که پیشنهاد خرید یا فروش سهام شرکت XYZ را با قیمت ۱۰.۰۶ دلار ارائه داده‌اند، سفارش‌هایشان انجام خواهد شد. سایر سفارش‌ها در همان لحظه اجرا نمی‌شوند و قیمت فعلی سهم شرکت XYZ معادل ۱۰.۰۶ دلار خواهد بود.

حراج‌های خزانه‌داری آمریکا

خزانه‌داری ایالات متحده برای تأمین مالی برخی فعالیت‌های مالی دولت، اقدام به برگزاری حراج‌هایی می‌کند. این حراج‌ها برای عموم مردم و همچنین نهادهای بزرگ سرمایه‌گذاری باز هستند. پیشنهادات به‌صورت الکترونیکی ثبت می‌شوند و بر اساس اینکه چه کسی پیشنهاد را ثبت کرده، به دو دسته «رقابتی» و «غیررقابتی» تقسیم می‌شوند.

در ابتدا به پیشنهادات غیررقابتی رسیدگی می‌شود، زیرا افرادی که به‌صورت غیررقابتی پیشنهاد می‌دهند، تضمین می‌کنند که حداقل میزان مشخصی از اوراق بهادار را دریافت می‌کنند (تا سقف ۵ میلیون دلار). این نوع پیشنهادات معمولاً توسط سرمایه‌گذاران فردی یا نمایندگان نهادهای کوچک ثبت می‌شود.

در پیشنهادات رقابتی، پس از پایان مهلت حراج، تمام پیشنهادات بررسی می‌شوند تا قیمت نهایی برنده تعیین گردد. اوراق بهادار به میزان مشخص‌شده در هر پیشنهاد به برندگان رقابتی فروخته می‌شود. در صورتی که تمام اوراق فروخته شده باشد، سایر پیشنهاددهندگان رقابتی اوراقی دریافت نخواهند کرد.