پیش‌بینی بازارها
تبادل اتمی چیست؟
تبادل اتمی، روشی برای مبادله مستقیم ارزهای دیجیتال بین بلاک‌چین‌های مختلف بدون واسطه با استفاده از قراردادهای هوشمند و با امنیت و سرعت بیشتر است.
تبادل اتمی (Atomic Swap) به معنی مبادله ارزهای دیجیتال بین دو بلاک‌چین متفاوت است. هدف اصلی آن حذف واسطه‌های متمرکز مانند صرافی‌ها و ساده‌سازی فرآیند معامله بین رمزارزهاست. با این حال، بسیاری از صرافی‌ها و کسب‌وکارها راهکارهایی ارائه داده‌اند تا انجام این نوع مبادلات راحت‌تر شود.
اصطلاح "اتمی" از مفهوم "حالت اتمی" در علم کامپیوتر گرفته شده است؛ حالتی که هیچ زیرحالتی ندارد. در اینجا یعنی یک معامله یا به‌صورت کامل انجام می‌شود یا اصلاً انجام نمی‌شود—هیچ حالت بینابینی وجود ندارد.
اکثر کیف پول‌ها و بلاک‌چین‌هایی که از تبادل اتمی پشتیبانی می‌کنند، از قراردادهای هوشمند استفاده می‌کنند. قراردادهای هوشمند برنامه‌هایی هستند که روی بلاک‌چین اجرا می‌شوند و فقط در صورت برآورده شدن شرایط خاصی فعال می‌شوند. در تبادل اتمی، این شرایط شامل توافق دو طرف قبل از پایان یک بازه زمانی مشخص است. استفاده از قرارداد هوشمند باعث می‌شود هیچ‌کدام از طرفین نتوانند رمزارز طرف مقابل را سرقت کنند.
تبادل اتمی با نام تبادل اتمی بین‌زنجیره‌ای (Cross-chain Atomic Swap) نیز شناخته می‌شود.
نکات کلیدی
- تبادل اتمی به معنای مبادله رمزارز بین دو نفر با استفاده از بلاک‌چین‌های مختلف است.
- زمانی مفید است که فقط یک رمزارز در اختیار دارید ولی نیاز به استفاده از رمزارز دیگری دارید.
- برای انجام این نوع مبادلات، به کیف پول‌ها یا خدمات خاصی نیاز دارید، چون این فناوری هنوز در حال توسعه و بهبود است.
درک بهتر تبادل‌های اتمی
هر رمزارز روی بلاک‌چین خاص خود پشتیبانی می‌شود و آن بلاک‌چین فقط تراکنش‌هایی با همان توکن خاص را قبول می‌کند. مثلاً بیت‌کوین و اتریوم بلاک‌چین‌های جداگانه‌ای دارند و توکن‌های آن‌ها مستقیماً قابل انتقال به یکدیگر نیستند. برای تبدیل آن‌ها معمولاً باید ابتدا به ارز فیات (مانند دلار یا ریال) تبدیل کرده و سپس رمزارز مورد نظر را خریداری کرد. این کار ممکن است شامل چندین مرحله و معامله مختلف باشد.
تبادل اتمی این امکان را فراهم می‌کند که رمزارزهای مختلف را در یک معامله و بدون نیاز به واسطه مبادله کنید.
برخی از صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) قابلیت انجام تبادل‌های اتمی را دارند. این نوع صرافی‌ها هیچ مرجع متمرکزی ندارند و کاربران می‌توانند بدون دخالت شخص ثالث، به‌صورت مستقیم معامله کنند.
همچنین برخی از ارائه‌دهندگان خدمات تبادل بین‌زنجیره‌ای وجود دارند که دارایی دیجیتال شما را دریافت می‌کنند، مبادله را انجام می‌دهند و سپس دارایی جدید را به کیف پول شما منتقل می‌کنند.
واقعیت مهم
تبادل اتمی بر پایه‌ی ارائه‌ی اثبات توسط هر دو طرف از طریق رمزنگاری کلیدها و تأیید هر دو طرف از طریق همان کلیدهای رمزگذاری‌شده انجام می‌شود.
تاریخچه تبادل اتمی
ایده‌ی تبادل اتمی کمی بعد از پیدایش آلت‌کوین‌ها (رمزارزهایی غیر از بیت‌کوین) مطرح شد. با تولد آلت‌کوین‌ها، برخی از دارندگان رمزارزها به انتقال سرمایه بین کوین‌های مختلف علاقه‌مند شدند. اولین نمونه‌ی واقعی از این نوع مبادله در سپتامبر ۲۰۱۷ بین Decred و Litecoin انجام شد.
از آن زمان تاکنون، استارتاپ‌ها و صرافی‌های غیرمتمرکز روش‌هایی را برای اجرای این مبادلات توسعه داده‌اند تا کاربران بتوانند رمزارزهای خود را راحت‌تر مبادله کنند. به‌عنوان مثال، شرکت Lightning Labs، که شبکه Lightning را برای تراکنش‌های بیت‌کوین ایجاد کرده، موفق به اجرای تبادل‌های خارج از زنجیره با این فناوری شده است.
برخی کیف پول‌های ویژه نیز طراحی شده‌اند که قابلیت تبادل بین‌زنجیره‌ای دارند. برای مثال، کیف پول Liquality می‌تواند بیت‌کوین، اتریوم و رمزارزهای دیگر را با اتصال به ارائه‌دهندگان تبادل مانند 1inch، Jupiter و Sovryn مبادله کند.
فرآیند تبادل اتمی
در یک تبادل اتمی، دو نفر با هم توافق می‌کنند که توکن‌هایشان را مبادله کنند. یک قرارداد هوشمند طراحی می‌شود تا توکن‌های هر دو طرف را قفل کند و بعد از تأیید هر دو، توکن‌ها را آزاد یا تبدیل کند. مثلاً اگر آلیس بخواهد یک بیت‌کوین را با معادل مونروی باب (XMR) مبادله کند، قرارداد هوشمند هر دو مقدار را در بلاک‌چین‌های مربوطه قفل می‌کند. پس از توافق، قرارداد بیت‌کوین را برای باب و مونرو را برای آلیس آزاد می‌کند.
این مبادلات با استفاده از قراردادهای هش با محدودیت زمانی (HTLC) انجام می‌شوند. HTLC نوعی قرارداد هوشمند با محدودیت زمانی است که بین دو طرف بسته می‌شود و در آن، هر طرف باید یک هش رمزنگاری‌شده ارائه دهد.
نکته:
هش رمزنگاری‌شده تابعی است که اطلاعاتی با طول متغیر (مثل آدرس کیف پول یا اطلاعات تراکنش) را به یک عدد هگزادسیمال با طول ثابت تبدیل می‌کند. این عدد همان هش نام دارد.
در HTLC، هر طرف باید دریافت دارایی را در بازه‌ی زمانی مشخصی تأیید کند. اگر یک طرف در این بازه زمانی تأیید نکند، کل معامله لغو شده و دارایی‌ها برگشت داده می‌شوند. این فرآیند خطر تقلب یا عدم انجام تعهد توسط یکی از طرفین را از بین می‌برد.
چگونه یک تبادل اتمی انجام دهیم؟
در ظاهر ممکن است تبادل اتمی پیچیده به نظر برسد، اما برای کاربران معمولی بسیار ساده است. کیف پول‌ها یا صرافی‌های غیرمتمرکز مانند Atomic Wallet یا Uniswap این امکان را فراهم می‌کنند تا فقط با چند کلیک، رمزارز خود را با رمزارز دیگری تعویض کنید.
در رابط کاربری این کیف پول‌ها، گزینه‌ای با عنوان "Swap" یا "Exchange" وجود دارد. شما رمزارز مبدا و مقصد را انتخاب می‌کنید، نرخ تبدیل و کارمزدها را مشاهده می‌کنید و سپس روی دکمه‌ی تأیید کلیک می‌کنید.
بسته به شبکه، نوع صرافی و اینکه با فرد دیگر معامله می‌کنید یا خیر، انجام کامل تبادل ممکن است چند دقیقه طول بکشد. مثلاً در دستورالعمل‌های Atomic Wallet ذکر شده که هر مبادله حدود ۲۰ دقیقه زمان می‌برد، اما ممکن است در دیگر پلتفرم‌ها این زمان کمتر یا بیشتر باشد.
مکانیزم تبادل اتمی چیست؟
تبادل‌های اتمی معمولاً توسط کاربران آغاز می‌شوند و از طریق قرارداد هوشمند انجام می‌گیرند. این قراردادها ممکن است توکن‌ها را قفل کنند یا بسوزانند و سپس توکن‌های جدید را در بلاک‌چین مقصد صادر کنند.
مزایای تبادل اتمی
وقتی دو طرف قصد تبادل رمزارز دارند، استفاده از تبادل اتمی این امکان را فراهم می‌کند که بدون دخالت هیچ واسطه‌ای این کار را انجام دهند. این روش معمولاً سریع‌تر و ارزان‌تر از استفاده از صرافی‌ها یا خدمات تبدیل رمزارز است.
آیا تبادل اتمی ناشناس است؟
در اغلب موارد، تنها اطلاعاتی که در شبکه عمومی قابل مشاهده است، مقدار رمزارز و آدرس عمومی طرفین است. اما اگر اطلاعات بیشتری در دسترس باشد، این آدرس‌ها ممکن است قابل ردیابی به مالک واقعی باشند. بنابراین، این روش بیشتر شبه‌ناشناس است تا کاملاً ناشناس.
جمع‌بندی
تبادل اتمی فرآیندی برای مبادله رمزارزها از بلاک‌چین‌های ناسازگار است. این مبادلات معمولاً با استفاده از قراردادهای هوشمند انجام می‌شوند که رمزارز اصلی را قفل یا می‌سوزانند و رمزارز جدید را در بلاک‌چین مقصد صادر می‌کنند.