تحلیل بنیادین · پیش‌بینی بازارها · اخبار
اقتصاد توسعه‌یافته چیست؟
اقتصاد توسعه‌یافته به اقتصادی با رشد و امنیت اقتصادی بالا، درآمد سرانه و تولید ناخالص داخلی مناسب، سطح صنعتی شدن مطلوب و استاندارد زندگی بالا است.
یک اقتصاد توسعه‌یافته معمولاً مشخصه یک کشور توسعه‌یافته با سطح نسبتاً بالایی از رشد و امنیت اقتصادی است. معیارهای استاندارد برای ارزیابی سطح توسعه یک کشور عبارتند از درآمد سرانه یا تولید ناخالص داخلی سرانه، سطح صنعتی شدن، سطح عمومی زندگی و میزان زیرساخت‌های فناوری.عوامل غیراقتصادی، مانند شاخص توسعه انسانی (HDI)، که سطوح آموزش، سواد و سلامت یک کشور را در یک رقم واحد کمی می‌کند، نیز می‌تواند برای ارزیابی یک اقتصاد یا میزان توسعه مورد استفاده قرار گیرد.
نکات کلیدی:
- کشورهایی با سطوح نسبتاً بالای رشد و امنیت اقتصادی، دارای اقتصاد توسعه‌یافته در نظر گرفته می‌شوند.
- معیارهای رایج برای ارزیابی شامل درآمد سرانه یا تولید ناخالص داخلی سرانه است.
- اگر تولید ناخالص داخلی سرانه بالا باشد اما یک کشور دارای زیرساخت ضعیف و نابرابری درآمد باشد، به عنوان یک اقتصاد توسعه‌یافته در نظر گرفته نمی‌شود.
- عوامل غیراقتصادی، مانند شاخص توسعه انسانی، نیز ممکن است به عنوان معیار مورد استفاده قرار گیرند.
- اقتصادهای در حال توسعه اغلب توسط جهانی شدن برای دستیابی به سطوح بهبود یافته درآمد و افزایش استانداردهای زندگی کمک می‌شوند.
درک یک اقتصاد توسعه‌یافته
رایج‌ترین معیار مورد استفاده برای تعیین اینکه آیا یک اقتصاد توسعه‌یافته است یا در حال توسعه، تولید ناخالص داخلی سرانه (GDP) است، اگرچه هیچ سطح دقیقی برای اینکه یک اقتصاد توسعه‌یافته یا در حال توسعه در نظر گرفته شود، وجود ندارد. برخی از اقتصاددانان تولید ناخالص داخلی سرانه ۱۲۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ دلار را برای وضعیت توسعه‌یافته کافی می‌دانند، در حالی که برخی دیگر تا زمانی که تولید ناخالص داخلی سرانه یک کشور بالاتر از ۲۵۰۰۰ یا ۳۰۰۰۰ دلار نباشد، آن را توسعه‌یافته نمی‌دانند. تولید ناخالص داخلی سرانه ایالات متحده در سال ۲۰۱۹، ۶۵۱۱۱ دلار بود.برای کشورهایی که دسته‌بندی آنها دشوار است، اقتصاددانان برای تعیین وضعیت توسعه به عوامل دیگر روی می‌آورند. معیارهای سطح زندگی، مانند نرخ مرگ و میر نوزادان و امید به زندگی، مفید هستند، اگرچه هیچ مرز مشخصی برای این معیارها نیز وجود ندارد. با این حال، بیشتر اقتصادهای توسعه‌یافته کمتر از ۱۰ مورد مرگ نوزاد در هر ۱۰۰۰ تولد زنده دارند و شهروندان آنها به طور متوسط تا ۷۵ سال یا بیشتر عمر می‌کنند.تولید ناخالص داخلی سرانه بالا به تنهایی و بدون عوامل دیگر، وضعیت اقتصاد توسعه‌یافته را اعطا نمی‌کند. به عنوان مثال، سازمان ملل همچنان قطر را با یکی از بالاترین تولید ناخالص داخلی سرانه جهان در سال ۲۰۲۱ با حدود ۶۲۰۰۰ دلار، یک اقتصاد در حال توسعه می‌داند زیرا این کشور دارای نابرابری درآمد شدید، فقدان زیرساخت و فرصت‌های آموزشی محدود برای شهروندان غیر مرفه است.نمونه‌هایی از کشورهایی با اقتصاد توسعه‌یافته شامل ایالات متحده، کانادا و بیشتر اروپای غربی، از جمله بریتانیا و فرانسه است.
شاخص توسعه انسانی
شاخص توسعه انسانی (HDI) سازمان ملل به سه معیار سطح زندگی - نرخ سواد، دسترسی به آموزش و دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی - نگاه می‌کند و این داده‌ها را به یک رقم استاندارد بین صفر و یک کمی می‌کند. بیشتر کشورهای توسعه‌یافته دارای ارقام HDI بالاتر از ۰.۸ هستند.سازمان ملل در رتبه‌بندی سالانه HDI خود گزارش می‌دهد که در سال ۲۰۲۰، نروژ با ۰.۹۵۷ بالاترین HDI جهان را داشت. ایالات متحده با ۰.۹۲۶ در رتبه ۱۷ قرار گرفت. ۱۰ کشور برتر در شاخص HDI عبارتند از نروژ، ایرلند، سوئیس، هنگ کنگ، ایسلند، آلمان، سوئد، استرالیا، هلند و دانمارک. نیجر با ۰.۳۹۴ از ۱۸۹ کشور، کمترین امتیاز شاخص توسعه انسانی را داشت.
اقتصادهای در حال توسعه
اصطلاحاتی مانند "کشورهای نوظهور"، "کمتر توسعه‌یافته" و "کشورهای در حال توسعه" معمولاً برای اشاره به کشورهایی استفاده می‌شود که از همان سطح امنیت اقتصادی، صنعتی شدن و رشد کشورهای توسعه‌یافته برخوردار نیستند. اصطلاح "کشور جهان سوم" برای توصیف یک کشور امروزه کهنه و توهین‌آمیز تلقی می‌شود.کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل خاطرنشان می‌کند که کشورهای کمتر توسعه‌یافته جهان "در روند توسعه خود بسیار محروم در نظر گرفته می‌شوند - بسیاری از آنها به دلایل جغرافیایی - و بیش از سایر کشورها با خطر عدم خروج از فقر روبرو هستند."اغلب توسط طرفداران جهانی شدن ادعا می‌شود که جهانی شدن به خروج اقتصادهای در حال توسعه از فقر و ورود به مسیری از بهبود استانداردهای زندگی، دستمزدهای بالاتر و استفاده از فناوری مدرن کمک می‌کند. این مزایا عمدتاً در منطقه آسیا و اقیانوسیه مشاهده شده است. اگرچه جهانی شدن در همه اقتصادهای در حال توسعه ریشه نگرفته است، اما نشان داده است که اقتصادها را در مواردی که در آن وجود داشته بهبود می‌بخشد. با این گفته، جهانی شدن معایبی نیز به همراه دارد که هنگام ورود سرمایه‌گذاری‌های خارجی به یک اقتصاد در حال توسعه باید ارزیابی شوند.