گردش مالی سالانه چیست؟

بازده سالانه مقدار سودی است که یک سرمایه‌گذاری در طول زمان ایجاد می‌کند و به‌صورت درصدی سالانه (و براساس زمان) بیان می‌شود. این بازده می‌تواند از منابع مختلفی به دست آید، مثل:

• سود نقدی (Dividends)
• بازگشت سرمایه (Return of Capital)
• افزایش ارزش سرمایه (Capital Appreciation)

نرخ بازده سالانه معمولاً نسبت به مقدار اولیه‌ی سرمایه‌گذاری اندازه‌گیری می‌شود و به‌جای میانگین حسابی ساده، از میانگین هندسی استفاده می‌شود که دقت بیشتری در نشان دادن سود ترکیبی سالانه دارد.

نکات کلیدی

• بازده سالانه یا بازده سالیانه‌شده، نشان می‌دهد که یک سرمایه‌گذاری در یک بازه‌ی مشخص، به‌طور میانگین هر سال چقدر رشد کرده است.
• این بازده با میانگین هندسی محاسبه می‌شود تا نشان دهد اگر سود هر سال ترکیب شود، بازده کلی سالانه چه شکلی خواهد بود.
• این روش محاسبه برای بررسی عملکرد یک سرمایه‌گذاری در طول زمان یا مقایسه دو سرمایه‌گذاری بسیار مفیدتر از بازده ساده است.
• بازده سالانه می‌تواند برای انواع مختلف دارایی‌ها محاسبه شود، از جمله: سهام، اوراق قرضه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، ETFها، کالاها و برخی مشتقات مالی.

بازده سالانه چگونه کار می‌کند؟

بازده سالانه را می‌توان برای انواع دارایی‌ها از جمله سهام، اوراق قرضه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، کالاها و برخی مشتقات مالی محاسبه کرد. این روش استاندارد برای مقایسه عملکرد سرمایه‌گذاری‌هایی است که نقدشوندگی دارند. برخلاف بازده ساده، بازده سالانه با در نظر گرفتن سود مرکب (Compounding Interest) دقت بیشتری دارد.

هر نوع دارایی ممکن است سطح متفاوتی از بازده سالانه داشته باشد.

بازده سالانه در سهام

بازده سالانه برای سهام نشان می‌دهد که ارزش یک سهم در طول زمان چه‌میزان افزایش یافته است. برای محاسبه آن، باید قیمت خرید و قیمت فعلی سهم را بدانید. اگر سهم در طول زمان دچار تقسیم (Split) شده باشد، قیمت خرید باید بر آن اساس تنظیم شود.

ابتدا بازده ساده (Simple Return) را محاسبه می‌کنیم:

بازده ساده = (قیمت فعلی - قیمت خرید) ÷ قیمت خرید

سپس این مقدار را برای تبدیل به بازده سالانه، سالانه‌سازی (Annualize) می‌کنیم.

مثال: محاسبه بازده سالانه با نرخ رشد مرکب (CAGR)

فرمول نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR):

C A G R = ( ارزش نهایی ارزش اولیه ) 1 تعدادسال‌ها − 1 CAGR = \left( \frac{ارزش نهایی}{ارزش اولیه} \right)^{\frac{1}{تعداد سال‌ها}} - 1

فرض کنیم سرمایه‌گذاری در اول ژانویه ۲۰۲۴، یک سهم را به قیمت ۲۰ دلار خریداری کرده و در اول ژانویه ۲۰۲۹ به قیمت ۳۵ دلار فروخته است. همچنین، در این ۵ سال، ۲ دلار سود نقدی دریافت کرده است.

سود کل = ۱۵ دلار افزایش قیمت + ۲ دلار سود = ۱۷ دلار

17 20 = 0.85 = 85 % بازده کل در۵سال \frac{17}{20} = 0.85 = 85\% بازده کل در ۵ سال

اکنون بازده سالانه:

C A G R = ( 37 20 ) 1 5 − 1 ≈ 13.1 % CAGR = \left( \frac{37}{20} \right)^{\frac{1}{5}} - 1 ≈ 13.1\%

یعنی سرمایه‌گذار به‌طور متوسط سالانه ۱۳.۱٪ سود کرده است.

چرا بازده سالانه مهم است؟

بازده سالانه نسبت به میانگین ساده، تصویر دقیق‌تری از عملکرد واقعی سرمایه‌گذاری ارائه می‌دهد. چون ضرر و سود با نرخ‌های مختلف تأثیرات متفاوتی دارند، بازده سالانه کمک می‌کند نتایج مختلف سرمایه‌گذاری‌ها را بهتر با هم مقایسه کنیم.

مثلاً اگر در سال اول ۵۰٪ ضرر کنید، باید سال بعد ۱۰۰٪ سود کنید تا ضرر جبران شود.

بازده سالانه در حساب بازنشستگی 401(k)

در این حالت، ابتدا باید بازده کل در یک سال محاسبه شود. برای این کار:

• ارزش اولیه حساب را در ابتدای دوره مشخص کنید.
• مقدار نهایی حساب را در پایان دوره محاسبه کنید.
• مبالغ واریزشده در طول سال را از مقدار نهایی کم کنید.
• نتیجه را بر مقدار اولیه تقسیم کنید.
• سپس ۱ را کم کرده و ضرب‌در ۱۰۰ کنید تا درصد بازده کل به‌دست آید.

روش‌های دیگر برای اندازه‌گیری بازده

علاوه بر CAGR، روش‌های زیر نیز کاربرد دارند:

• بازده پول‌وزن (Money-Weighted): حساس به جریان‌های نقدی سرمایه‌گذار.
• بازده زمان‌وزن (Time-Weighted): مستقل از جریان نقدی، بیشتر برای مقایسه عملکرد مدیران پورتفوی.

فرمول Modified Dietz چیست؟

فرمول دیـتز اصلاح‌شده (Modified Dietz) نیز برای محاسبه بازده سالانه استفاده می‌شود و تأثیر زمان و مبلغ ورود و خروج وجه نقد را در نظر می‌گیرد.

محاسبه دستی یا با ماشین‌حساب؟

شما می‌توانید بازده سرمایه‌گذاری را به‌صورت ماهانه محاسبه کرده و در ۱۲ ضرب کنید تا بازده سالانه تقریبی به‌دست آورید. همچنین ماشین‌حساب‌های آنلاین زیادی وجود دارند که این محاسبات را به‌صورت خودکار انجام می‌دهند.

محاسبه کلی بازده سرمایه‌گذاری چگونه است؟

R O I = ارزشنهایی − هزینه اولیه هزینه اولیه + کارمزدها وهزینه‌ها × 100 ROI = \frac{ارزش نهایی - هزینه اولیه}{هزینه اولیه + کارمزدها و هزینه‌ها} \times 100

جمع‌بندی

محاسبه بازده سالانه به شما نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری شما در طول زمان چه میزان سود یا زیان داشته است. این موضوع در تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری در سهام، اوراق یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری بسیار مهم است.

اگر در انجام محاسبات مطمئن نیستید، بهتر است با یک مشاور مالی صحبت کنید تا بتوانید برنامه‌ریزی درستی برای سرمایه‌گذاری‌های آینده داشته باشید.