بازار سرمایه چیست؟

تأمین‌کنندگان، از جمله بانک‌ها و سرمایه‌گذاران، شامل افراد یا نهادهایی هستند که سرمایه‌ای برای وام دادن یا سرمایه‌گذاری دارند.

متقاضیان سرمایه در این بازارها شامل کسب‌وکارها، دولت‌ها و افراد می‌شوند. رایج‌ترین بازارهای سرمایه، بازار سهام و بازار اوراق قرضه هستند. این بازارها با گرد هم آوردن تأمین‌کنندگان و متقاضیان سرمایه و فراهم کردن بستری برای مبادله اوراق بهادار، به بهبود کارایی تراکنش‌ها کمک می‌کنند.

نکات کلیدی

بازارهای سرمایه به مکان‌هایی اشاره دارند که در آن‌ها منابع مالی بین تأمین‌کنندگان و متقاضیان سرمایه مبادله می‌شود.

تأمین‌کنندگان در بازارهای سرمایه معمولاً بانک‌ها و سرمایه‌گذاران هستند و متقاضیان سرمایه شامل کسب‌وکارها، دولت‌ها و افراد می‌شوند.

بازارهای سرمایه برای فروش ابزارهای مالی از جمله سهام و اوراق قرضه استفاده می‌شوند.

این بازارها به دو دسته تقسیم می‌شوند: بازارهای اولیه و بازارهای ثانویه .

شناخته‌شده‌ترین بازارهای سرمایه شامل بازار سهام و بازار اوراق قرضه هستند.

مفهوم بازارهای سرمایه

اصطلاح «بازار سرمایه» مفهوم گسترده‌ای است که به فضاهای حضوری و دیجیتالی اشاره دارد، جایی که نهادهای مختلف ابزارهای مالی را معامله می‌کنند. این فضاها شامل بازار سهام، بازار اوراق قرضه و بازار ارز و تبادلات خارجی (فارکس) می‌شوند و بیشترشان در مراکز مالی بزرگ مانند نیویورک، لندن، سنگاپور و هنگ‌کنگ متمرکز هستند.

بازارهای سرمایه از تأمین‌کنندگان و کاربران منابع مالی تشکیل شده‌اند. تأمین‌کنندگان شامل خانوارها از طریق حساب‌های پس‌انداز و محصولات بانکی، همچنین نهادهایی مانند صندوق‌های بازنشستگی، شرکت‌های بیمه عمر، بنیادهای خیریه و شرکت‌های غیرمالی که نقدینگی اضافی تولید می‌کنند، هستند.

کاربران منابع مالی توزیع‌شده در بازارهای سرمایه شامل خریداران مسکن و خودرو، شرکت‌های غیرمالی و دولت‌هایی هستند که برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و هزینه‌های عملیاتی خود منابع مالی تأمین می‌کنند.

بازارهای سرمایه عمدتاً برای فروش محصولات مالی مانند سهام و اوراق بهادار استفاده می‌شوند.

سهام نشان‌دهنده مالکیت در یک شرکت است.

اوراق بهادار مانند اوراق قرضه، اسناد بدهی با نرخ بهره هستند.

این بازارها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

بازارهای اولیه که در آن سهام و اوراق قرضه جدید به سرمایه‌گذاران فروخته می‌شود.

بازارهای ثانویه که در آن اوراق بهادار موجود معامله می‌شوند.

بازارهای سرمایه جزء ضروری یک اقتصاد مدرن و کارآمد هستند، زیرا منابع مالی را از افرادی که پول دارند به کسانی که برای استفاده‌های مولد به آن نیاز دارند، منتقل می‌کنند.

بازارهای اولیه در مقابل بازارهای ثانویه بازار اولیه

شرکت‌ها زمانی که برای اولین بار سهام یا اوراق قرضه جدیدی را به صورت عمومی به فروش می‌رسانند، وارد بازار اولیه می‌شوند. نمونه بارز این اقدام عرضه اولیه عمومی سهام (IPO) است. این بازار گاهی به عنوان «بازار انتشار جدید» نیز شناخته می‌شود.

شرکت‌هایی که اوراق بهادار را عرضه می‌کنند، معمولاً یک شرکت تعهدپذیر را استخدام می‌کنند تا در فرآیند فروش اوراق به سرمایه‌گذاران کمک کند. این شرکت تعهدپذیر، اوراق بهادار را بررسی کرده و چکیده‌ای تهیه می‌کند که شامل قیمت و سایر جزئیات مربوط به اوراق منتشرشده است.

تمام اوراق منتشرشده در بازار اولیه تحت مقررات سخت‌گیرانه قرار دارند. شرکت‌ها باید مدارک خود را به کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) و سایر نهادهای مرتبط ارائه کنند و تا زمان تأیید این مدارک، اجازه انتشار عمومی ندارند.

سرمایه‌گذاران خرد معمولاً نمی‌توانند در بازار اولیه اوراق بهادار خریداری کنند، زیرا شرکت‌ها و بانک‌های سرمایه‌گذاری تمایل دارند تمامی اوراق را در مدت زمان کوتاهی به فروش برسانند و حجم موردنیاز را تأمین کنند. به همین دلیل، فروش بیشتر به سرمایه‌گذاران بزرگ که می‌توانند اوراق بیشتری را به صورت یکجا خریداری کنند، تبدیل به هدف می‌شود.

یکی از روش‌های بازاریابی برای فروش این اوراق، نمایش‌های تبلیغاتی (roadshows) است که در آن بانک‌های سرمایه‌گذاری و مدیران شرکت با سفر به شهرهای مختلف، سرمایه‌گذاران بالقوه را برای خرید اوراق متقاعد می‌کنند.

بازار ثانویه

بازار ثانویه شامل مکان‌هایی است که تحت نظارت نهادهای نظارتی مانند SEC فعالیت می‌کنند و در آن اوراق بهاداری که قبلاً منتشر شده‌اند، میان سرمایه‌گذاران معامله می‌شوند. شرکت‌های ناشر نقشی در این بازار ندارند. بورس نیویورک (NYSE) و نزدک (Nasdaq) نمونه‌هایی از بازارهای ثانویه هستند.

بازار ثانویه به دو دسته تقسیم می‌شود:

بازار حراج : جایی که خریداران و فروشندگان در یک مکان گرد هم می‌آیند و قیمت‌های خرید و فروش اوراق بهادار را اعلام می‌کنند. نمونه‌ای از این بازار، بورس نیویورک است. بازار واسطه‌ای : جایی که معاملات از طریق شبکه‌های الکترونیکی انجام می‌شوند. اکثر سرمایه‌گذاران خرد از طریق این بازارها معامله می‌کنند.

آیا بازارهای سرمایه همان بازارهای مالی هستند؟

بازارهای سرمایه و بازارهای مالی شباهت‌های زیادی دارند، اما تفاوت‌هایی اساسی نیز میان آن‌ها وجود دارد:

بازارهای مالی شامل طیف وسیعی از مکان‌هایی هستند که در آن‌ها افراد و سازمان‌ها دارایی‌ها، اوراق بهادار و قراردادها را مبادله می‌کنند. این بازارها اغلب بازارهای ثانویه هستند. بازارهای سرمایه عمدتاً برای تأمین سرمایه‌ای استفاده می‌شوند که برای عملیات یا رشد شرکت‌ها به کار می‌رود.

تفاوت بازار اولیه و بازار ثانویه

در بازار اولیه ، سرمایه جدید از طریق انتشار سهام و اوراق قرضه به سرمایه‌گذاران عرضه می‌شود.

در بازار ثانویه ، این اوراق میان سرمایه‌گذاران معامله می‌شود و هیچ سرمایه جدیدی به شرکت تعلق نمی‌گیرد.

شرکت‌ها از کدام بازارها برای تأمین سرمایه استفاده می‌کنند؟

شرکت‌هایی که سرمایه سهامی جمع‌آوری می‌کنند، می‌توانند از طریق سرمایه‌گذاران فرشته یا سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر تأمین مالی شوند.

با این حال، بیشترین سرمایه از طریق عرضه اولیه عمومی سهام (IPO) و لیست شدن سهام در بورس جمع‌آوری می‌شود.

سرمایه بدهی نیز می‌تواند از طریق وام‌های بانکی یا انتشار اوراق قرضه در بازار اوراق بهادار تأمین شود.

جمع‌بندی

بازارهای سرمایه یکی از اجزای بسیار مهم صنعت مالی هستند. این بازارها تأمین‌کنندگان سرمایه و متقاضیان آن را گرد هم می‌آورند. این متقاضیان می‌توانند شامل دولت‌هایی باشند که به دنبال تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی هستند، کسب‌وکارهایی که قصد توسعه دارند، یا حتی افرادی که می‌خواهند خانه‌ای بخرند.

بازارهای سرمایه به دو دسته تقسیم می‌شوند:

بازار اولیه، جایی که شرکت‌ها برای اولین بار اوراق بهادار جدید را عرضه می‌کنند.

بازار ثانویه، جایی که سرمایه‌گذاران می‌توانند اوراق بهاداری که قبلاً منتشر شده‌اند را خرید و فروش کنند.

مزیت اصلی این بازارها این است که پول را از افرادی که منابع مالی دارند به کسانی که برای استفاده‌های خود به آن نیاز دارند، منتقل می‌کنند.