اخبار
سیستم درپوش و تجارت چیست؟
درپوش و تجارت یک برنامه نظارتی دولتی برای محدود کردن یا تعیین سقف بر سطح کلی انتشار برخی آلاینده‌ها در نتیجه فعالیت صنعتی است.
نظام «درپوش و تجارت» چیست؟
درپوش و تجارت یک برنامه نظارتی دولتی است که برای محدود کردن یا تعیین سقف بر سطح کلی انتشار برخی آلاینده‌ها در نتیجه فعالیت‌های صنعتی طراحی شده است.
نکات کلیدی
برنامه‌های انرژی «درپوش و تجارت» برای کاهش تدریجی آلودگی طراحی شده‌اند و به شرکت‌ها انگیزه می‌دهند تا در جایگزین‌های پاک سرمایه‌گذاری کنند. دولت میزان مشخصی مجوز به شرکت‌ها اختصاص می‌دهد که سقف انتشار مجاز (معمولاً دی‌اکسید کربن) را تشکیل می‌دهد. شرکت‌هایی که از سقف تعیین‌شده فراتر روند مشمول مالیات می‌شوند، در حالی که شرکت‌هایی که انتشار خود را کاهش می‌دهند، می‌توانند اعتبارهای استفاده‌نشده را بفروشند یا مبادله کنند. سقف کلی اعتبارهای آلودگی به‌مرور کاهش می‌یابد، که به شرکت‌ها انگیزه می‌دهد تا جایگزین‌های ارزان‌تر پیدا کنند. منتقدان می‌گویند که ممکن است سقف‌ها بسیار بالا تعیین شوند و به شرکت‌ها این فرصت را بدهند که مدت‌زمان طولانی از سرمایه‌گذاری در گزینه‌های پاک اجتناب کنند.
درک نظام درپوش و تجارت
برنامه‌های «درپوش و تجارت» می‌توانند به روش‌های مختلفی عمل کنند، اما اصول کلی آنها به این شرح است:
تعیین سقف انتشار : دولت حد مجاز یا سقفی برای میزان انتشار مجاز در یک صنعت مشخص تعیین می‌کند. صدور مجوزها : دولت تعداد محدودی مجوز سالانه صادر می‌کند که به شرکت‌ها اجازه می‌دهد مقدار معینی دی‌اکسید کربن و آلاینده‌های مشابه که باعث گرم‌شدن زمین می‌شوند، منتشر کنند. سایر آلاینده‌هایی که به مه‌دود دامن می‌زنند نیز ممکن است مشمول سقف شوند. تقسیم سهمیه‌ها : سقف کلی انتشار به «اعتبارها» تقسیم می‌شود. هر اعتبار به شرکت اجازه می‌دهد یک تن آلاینده منتشر کند. دولت این اعتبارها را به شرکت‌ها، یا به‌صورت رایگان یا از طریق مزایده، توزیع می‌کند. کاهش سالانه سقف : هر سال، تعداد مجوزها کاهش می‌یابد و در نتیجه سقف انتشار پایین می‌آید. این امر باعث می‌شود قیمت مجوزها افزایش یابد. انگیزه کاهش انتشار : با گذشت زمان، شرکت‌ها انگیزه پیدا می‌کنند که به طور کارآمدتری انتشار خود را کاهش دهند و در فناوری پاک سرمایه‌گذاری کنند، زیرا این کار ارزان‌تر از خرید مجوز خواهد شد. جریمه شرکت‌های متخلف : شرکت‌هایی که سطح بالاتری از انتشار نسبت به میزان مجوزهای خود دارند، مشمول مالیات می‌شوند و ممکن است با جریمه مواجه شوند. فروش و مبادله مجوزها : شرکت‌هایی که انتشار خود را کاهش داده‌اند، می‌توانند اعتبارهای استفاده‌نشده را بفروشند یا با شرکت‌های دیگر که انتشار بیشتری دارند، مبادله کنند. آنها همچنین می‌توانند این اعتبارها را برای استفاده در آینده ذخیره کنند.
مزایا و معایب «درپوش و تجارت»:
مزایا
ایجاد ارزش اقتصادی برای انتشار آلاینده‌ها : سیستم «درپوش و تجارت» گاهی به‌عنوان یک سیستم بازار محور توصیف می‌شود. این سیستم ارزش مبادله‌ای برای انتشار آلاینده‌ها ایجاد می‌کند. شرکت‌هایی که اعتبار انتشار دارند، می‌توانند آنها را برای سود اضافی بفروشند و این به‌عنوان یک منبع اقتصادی جدید برای صنایع محسوب می‌شود. ایجاد انگیزه برای فناوری‌های پاک : حامیان این سیستم استدلال می‌کنند که «درپوش و تجارت» انگیزه‌ای برای شرکت‌ها فراهم می‌کند تا در فناوری‌های پاک‌تر سرمایه‌گذاری کنند تا از خرید مجوزهایی که هر سال گران‌تر می‌شوند، اجتناب کنند. همچنین این برنامه شرکت‌ها را به تحقیق و توسعه منابع انرژی جایگزین تشویق می‌کند. کاهش سریع‌تر آلودگی : این فرآیند ممکن است به کاهش سریع‌تر آلودگی منجر شود، زیرا شرکت‌هایی که سطح انتشار خود را سریع‌تر کاهش می‌دهند، پاداش می‌گیرند و می‌توانند اعتبارهای خود را به دیگر شرکت‌ها بفروشند. تأمین درآمد برای دولت : دولت می‌تواند از طریق حراج اعتبارهای انتشار، درآمدزایی کند. این درآمد جدید می‌تواند برای تأمین نیازهای زیرساختی، برنامه‌های اجتماعی، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پاک‌تر یا حتی کاهش کسری بودجه در سطح ملی یا محلی استفاده شود. انتخاب بیشتر برای مصرف‌کنندگان : سیستم «درپوش و تجارت» به مصرف‌کنندگان امکان انتخاب بیشتری می‌دهد. آنها می‌توانند از خرید از شرکت‌هایی که از قوانین تبعیت نمی‌کنند اجتناب کنند و با شرکت‌هایی که تلاش می‌کنند آلودگی خود را کاهش دهند، همکاری کنند. مزایا برای مالیات‌دهندگان : دولت از فروش اعتبارهای انتشار به کسب‌وکارها درآمد کسب می‌کند. این درآمد به منابعی که مالیات‌دهندگان در اختیار دولت قرار می‌دهند، کمک می‌کند.
معایب
تولید بیش از حد آلاینده‌ها : مخالفان می‌گویند که این سیستم ممکن است به تولید بیش از حد آلاینده‌ها تا سطح مجاز تعیین‌شده توسط دولت منجر شود، زیرا این سقف‌ها ممکن است بسیار سخاوتمندانه تعیین شوند و حرکت به سمت انرژی پاک‌تر را کند کنند. هزینه پایین‌تر اعتبارها نسبت به فناوری‌های پاک : اعتبارهای انتشار و حتی جریمه‌ها معمولاً ارزان‌تر از تغییر به فناوری‌ها و منابع پاک‌تر هستند. به‌عنوان مثال، در صنایعی که از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کنند، این موضوع به‌عنوان یک مانع واقعی برای تغییر رویه‌های صنعتی تلقی می‌شود. عدم رعایت مکانیزم تجارت : برخی از اعتبارها به‌جای مبادله واقعی، در مزایده‌ها به بالاترین پیشنهاددهنده فروخته یا حتی به رایگان ارائه می‌شوند. این موضوع ممکن است به شرکت‌ها اجازه دهد بدون هزینه اضافی انتشار خود را افزایش دهند. نبود سیستم‌های پایش دقیق : بسیاری از صنایع دستگاه‌هایی برای پایش دقیق میزان انتشار خود ندارند، که امکان تقلب در گزارش‌های انتشار را فراهم می‌کند. برای اثربخشی سیستم «درپوش و تجارت»، باید سیستم‌های پایش و اجرای دقیق پیاده‌سازی شود. هزینه بالای انرژی‌های تجدیدپذیر : منابع انرژی تجدیدپذیر هنوز نسبتاً جدید هستند و هزینه‌های بالایی دارند. این موضوع باعث می‌شود محصولات شرکت‌هایی که به قوانین «درپوش» پایبندند گران‌تر تولید شوند و بر قیمت نهایی برای مصرف‌کنندگان تأثیر بگذارد. استانداردهای متفاوت میان کشورها : هر کشور استانداردها و سقف‌های متفاوتی برای انتشار دارد. برخی ممکن است بسیار آسان‌گیر باشند و انتشار آلاینده‌های بیشتری را مجاز کنند، در حالی که برخی دیگر سخت‌گیرانه‌تر عمل کنند. بدون یک سیستم جهانی «درپوش و تجارت»، تأثیر این برنامه در کاهش انتشار آلاینده‌ها در سطح جهانی محدود خواهد بود.
چالش‌های سیستم درپوش و تجارت
تعیین سقف مناسب برای آلاینده‌ها : یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها توانایی دولت‌ها در تعیین سقف مناسب برای تولیدکنندگان آلاینده‌ها است. اگر سقف بسیار بالا باشد، ممکن است به افزایش بیشتر آلودگی منجر شود، و اگر سقف بسیار پایین باشد، یک فشار مالی بر صنعت تلقی شده و هزینه آن به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود. فقدان داده‌های دقیق درباره انتشار آلاینده‌ها : نبود اطلاعات قابل‌اعتماد درباره انتشار آلاینده‌ها یک چالش بزرگ است. تخمین‌های گذشته و حال و پیش‌بینی‌های آینده در صنایع مختلف بسیار متفاوت است. سیستم درپوش و تجارت ممکن است بدون دسترسی به اطلاعات دقیق و قابل اعتماد بی‌اثر باشد. جمع‌آوری این اطلاعات فرایندی پرهزینه است و ممکن است سال‌ها طول بکشد. چالش‌های روش‌شناختی : دستیابی به یک اجماع بین‌المللی درباره سقف‌ها و انتشار آلاینده‌ها دشوار است، زیرا هر کشور اولویت‌های متفاوتی دارد. هزینه‌های بالای تراکنش و مدیریت، اجرای این سیستم را پیچیده‌تر می‌کند. پیش‌بینی اثرات بلندمدت : پیش‌بینی مزایا و تأثیرات بلندمدت سیستم درپوش و تجارت، به‌ویژه در سطح جهانی، همچنان یک چالش بزرگ است. تأثیرات اقتصادی : اگرچه این سیستم انتشار آلاینده‌ها را کاهش می‌دهد و ممکن است به کاهش سریع‌تر آلودگی منجر شود، اما معمولاً قیمت سوخت‌های فسیلی مانند نفت، زغال‌سنگ و گاز طبیعی را افزایش می‌دهد. این افزایش هزینه‌ها صنایع را مجبور به تغییر به انرژی‌های جایگزین می‌کند، که خود بسیار گران بوده و تأثیرات منفی بر اقتصاد دارد.
نمونه‌هایی از سیستم درپوش و تجارت
اتحادیه اروپا : در سال 2005، اتحادیه اروپا نخستین برنامه بین‌المللی درپوش و تجارت را برای کاهش انتشار کربن ایجاد کرد. در سال 2019، اتحادیه اروپا تخمین زد که انتشار گازها در بخش‌هایی که تحت پوشش این سیستم هستند، تا سال 2020 حدود 21 درصد کاهش می‌یابد. ایالات متحده : در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما، لایحه‌ای برای انرژی پاک که شامل برنامه درپوش و تجارت بود، به کنگره معرفی شد. این لایحه توسط مجلس نمایندگان تصویب شد اما هرگز در مجلس سنا به رأی‌گیری نرسید. کالیفرنیا : ایالت کالیفرنیا در سال 2013 برنامه درپوش و تجارت خود را معرفی کرد. این برنامه در ابتدا به کمتر از 400 شرکت، از جمله نیروگاه‌ها، صنایع بزرگ و توزیع‌کنندگان سوخت محدود بود. هدف این برنامه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به سطح سال 1990 تا سال 2020 بود که این هدف در سال 2016 محقق شد. مکزیک : مکزیک در ژانویه 2020 برنامه آزمایشی درپوش و تجارت خود را آغاز کرد. این نخستین برنامه تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای در آمریکای لاتین است و هدف دارد تا در سال 2028 به عملیات کامل برسد. مکزیک متعهد به کاهش 22 درصدی گازهای گلخانه‌ای تا سال 2030 شده است.
آیا سیستم درپوش و تجارت واقعاً مؤثر است؟
اثربخشی سیستم درپوش و تجارت همواره موضوع بحث بوده است. این سیستم با هدف کاهش انتشار کربن از طریق قیمت‌گذاری روی آلاینده‌ها طراحی شده و قصد دارد تغییرات اقلیمی را کاهش دهد. سیستم‌های درپوش و تجارتی که به‌خوبی طراحی شده‌اند، نه تنها از نظر زیست‌محیطی مؤثر بوده‌اند، بلکه از نظر هزینه نیز کارآمد هستند، زیرا شرکت‌هایی که اعتبار مازاد (یا سهمیه‌های انتشار) خود را ذخیره می‌کنند، می‌توانند هزینه‌های خود را به‌طور قابل توجهی کاهش دهند.
به‌عنوان مثال، در ایالت کالیفرنیا ، این برنامه توانست برخی از اهداف اولیه خود را برآورده کند و الهام‌بخش ابتکارات مشابهی در سراسر جهان باشد. بااین‌حال، برخی ادعا می‌کنند که بزرگ‌ترین شرکت‌های نفت و گاز این ایالت از زمان شروع برنامه، آلاینده‌های بیشتری تولید کرده‌اند.
تحلیل انجام‌شده توسط ProPublica نشان داد که انتشار کربن در صنعت نفت و گاز کالیفرنیا از زمان آغاز برنامه درپوش و تجارت 3.5 درصد افزایش یافته است . همچنین، انتشار گازهای ناشی از وسایل نقلیه که سوخت آنها توسط پالایشگاه‌ها تأمین می‌شود، نیز در حال افزایش است.
مالیات کربن در مقابل سیستم درپوش و تجارت
مالیات کربن به‌طور مستقیم قیمت مشخصی برای انتشار گازهای گلخانه‌ای تعیین می‌کند. در این سیستم، شرکت‌ها به ازای هر تن آلاینده‌ای که تولید می‌کنند، مبلغ مشخصی پرداخت می‌کنند.
در مقابل، سیستم درپوش و تجارت سالانه تعداد محدودی از سهمیه‌های انتشار گازهای گلخانه‌ای را تعیین می‌کند. این سهمیه‌ها می‌توانند در حراج به بالاترین پیشنهاد فروخته شوند یا در بازارهای ثانویه معامله شوند و به این ترتیب قیمت کربن را تعیین می‌کنند.
اگر به‌خوبی طراحی شوند، هر دو سیستم مالیات کربن و درپوش و تجارت می‌توانند عناصر کلیدی در تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای باشند.
آیا سیستم درپوش و تجارت بد است؟
اگرچه هدف سیستم درپوش و تجارت کاهش انتشار آلاینده‌ها و آلودگی است، اما معایبی نیز دارد که بر اقتصاد تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال، اجرای این سیستم منجر به افزایش هزینه انرژی می‌شود.
آیا سیستم درپوش و تجارت موفق بوده است؟
حامیان سیستم درپوش و تجارت معتقدند که سیستم‌هایی که به‌خوبی طراحی شده‌اند، از نظر زیست‌محیطی و اقتصادی موفق بوده‌اند. اگر یک شرکت سیستم‌های نظارتی مؤثری برای انتشار گازها داشته باشد و به مقررات پایبند باشد، این ابتکار می‌تواند نه‌تنها برای محیط‌زیست، بلکه برای اقتصاد نیز مفید باشد. زیرا ذخیره سهمیه‌های مازاد می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی هزینه‌های شرکت‌ها را کاهش دهد.
سیستم درپوش و تجارت در کالیفرنیا چگونه عمل کرد؟
کالیفرنیا در سال 2013 برنامه درپوش و تجارت خود را آغاز کرد و تا سال 2024، این برنامه به یکی از بزرگ‌ترین سیستم‌های تجارت انتشار در جهان تبدیل شده است. هدف بلندپروازانه این برنامه، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به سطح سال 1990 تا سال 2020 بود که این هدف در سال 2016 محقق شد.
اهداف کنونی این برنامه عبارت‌اند از:
کاهش 40 درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای زیر سطح سال 1990 تا سال 2030 کاهش 80 درصدی زیر سطح سال 1990 تا سال 2050
علاوه بر این، کالیفرنیا به‌دنبال تحقق اهداف زیر است:
دستیابی به برق 100 درصد بدون کربن تا سال 2045 رسیدن به بی‌طرفی کربن در سراسر اقتصاد تا سال 2045
نتیجه‌گیری
درپوش و تجارت به سیستم‌های نظارتی اشاره دارد که با هدف کنترل انتشار آلاینده‌ها، به‌ویژه دی‌اکسید کربن، طراحی شده‌اند. در این سیستم‌ها، سطح انتشار در حد معینی محدود می‌شود.
شرکت‌هایی که بیش از این حد مجاز آلاینده تولید کنند، جریمه می‌شوند. شرکت‌هایی که انتشار کمتری از این حد دارند، می‌توانند مازاد سهمیه خود را بفروشند، معامله یا ذخیره کنند.
برنامه‌های درپوش و تجارت در مناطق مختلفی از جمله اتحادیه اروپا و کالیفرنیا اجرا شده‌اند و در تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای مؤثر واقع شده‌اند.