سرمایه بانکی چیست؟

سرمایه بانکی تفاوت بین دارایی‌ها و بدهی‌های یک بانک است و ارزش خالص بانک یا ارزش سهام آن برای سرمایه‌گذاران را نشان می‌دهد. بخش دارایی‌های سرمایه یک بانک شامل وجه نقد، اوراق بهادار دولتی و وام‌های بهره‌ور (مانند وام‌های مسکن، اعتبارات اسنادی و وام‌های بین‌بانکی) است. بخش بدهی‌های سرمایه یک بانک شامل ذخایر زیان‌های احتمالی و هرگونه بدهی است که بانک دارد. سرمایه یک بانک را می‌توان به‌عنوان حاشیه‌ای در نظر گرفت که در صورت تصفیه دارایی‌های بانک، طلبکاران پوشش داده می‌شوند.

نکات کلیدی

• سرمایه بانکی تفاوت بین دارایی‌ها و بدهی‌های یک بانک است و ارزش خالص بانک یا ارزش سهام آن برای سرمایه‌گذاران را نشان می‌دهد.
• استانداردهای بازل I، بازل II و بازل III تعریف سرمایه بانکی نظارتی را ارائه می‌دهند که توسط بازار و نهادهای نظارتی بانکی به‌طور دقیق نظارت می‌شود.
• سرمایه بانکی به سطوح مختلف تقسیم می‌شود که سرمایه سطح یک شاخص اصلی سلامت یک بانک است.
• طلبکاران علاقه‌مند به شناخت سرمایه بانکی یک بانک هستند زیرا این مبلغی است که در صورت تصفیه دارایی‌های بانک، توسط آن پوشش داده خواهند شد.

نحوه عملکرد سرمایه بانکی

سرمایه بانکی ارزش ابزارهای سهام یک بانک را نشان می‌دهد که می‌تواند زیان‌ها را جذب کند و در صورت تصفیه بانک، کمترین اولویت را در پرداخت‌ها دارد. در حالی که سرمایه بانکی می‌تواند به‌عنوان تفاوت بین دارایی‌ها و بدهی‌های یک بانک تعریف شود، مقامات ملی تعریف خاص خود را از سرمایه نظارتی دارند.

چارچوب اصلی نظارتی بانکی شامل استانداردهای بین‌المللی است که توسط کمیته نظارت بر بانکداری بازل از طریق توافق‌های بین‌المللی بازل I، بازل II و بازل III وضع شده است. این استانداردها تعریف سرمایه بانکی نظارتی را ارائه می‌دهند که توسط بازار و نهادهای نظارتی بانکی به‌طور دقیق نظارت می‌شود.

از آنجایی که بانک‌ها نقش مهمی در اقتصاد ایفا می‌کنند، با جمع‌آوری پس‌انداز و هدایت آن‌ها به سمت مصارف تولیدی از طریق وام، صنعت بانکداری و تعریف سرمایه بانکی به‌شدت تحت نظارت است. در حالی که هر کشور می‌تواند الزامات خاص خود را داشته باشد، آخرین توافق‌نامه نظارتی بانکی بین‌المللی بازل III چارچوبی برای تعریف سرمایه بانکی نظارتی ارائه می‌دهد.

طبقه‌بندی‌های سرمایه نظارتی

طبق بازل III، سرمایه بانکی نظارتی به سطوح مختلف تقسیم می‌شود. این سطوح بر اساس تبعیت و توانایی یک بانک در جذب زیان‌ها با تمایز شدید ابزارهای سرمایه‌ای زمانی که هنوز حلال‌الذمه است در مقابل زمانی که ورشکست می‌شود، طبقه‌بندی می‌شوند. سطوح اول مشترک (CET1) شامل ارزش دفتری سهام عادی، سرمایه پرداخت شده و سود انباشته منهای دارایی‌های نامشهود و هرگونه دارایی نامشهود دیگر است. ابزارهای داخل CET1 باید دارای بالاترین تبعیت و بدون سررسید باشند.

سطح یک سرمایه

سطح یک سرمایه شامل CET1 به علاوه سایر ابزارهایی است که تابع بدهی‌های تابع هستند و دارای سررسید ثابت نیستند، هیچ انگیزه ذاتی برای بازخرید ندارند و بانک می‌تواند در هر زمان سود سهام یا کوپن‌ها را لغو کند. سطح یک سرمایه شامل حقوق صاحبان سهام و سود انباشته است. سطح یک سرمایه برای اندازه‌گیری سلامت مالی یک بانک در نظر گرفته شده است و زمانی استفاده می‌شود که یک بانک باید زیان‌ها را بدون توقف عملیات تجاری خود جذب کند.

از دیدگاه یک نهاد نظارتی، سرمایه بانکی (و به‌ویژه سطح یک سرمایه) معیار اصلی قدرت مالی یک بانک است.

سطح یک سرمایه منبع اصلی تامین مالی بانک است. به‌طور معمول، تقریباً تمام وجوه انباشته بانک را در اختیار دارد. این وجوه به‌طور خاص برای حمایت از بانک‌ها هنگام جذب زیان‌ها ایجاد می‌شوند تا عملکردهای تجاری عادی مجبور به تعطیلی نشوند.

طبق بازل III، حداقل نسبت سطح یک سرمایه 8.5 درصد است که با تقسیم سرمایه سطح یک بانک بر کل دارایی‌های ریسک‌وزن‌شده آن محاسبه می‌شود. به عنوان مثال، فرض کنید بانکی با سرمایه سطح یک 176.263 میلیارد دلار و دارایی‌های ریسک‌وزن‌شده به ارزش 1.243 تریلیون دلار وجود دارد. نسبت سرمایه سطح یک بانک برای این دوره 176.263 میلیارد دلار / 1.243 تریلیون دلار = 14.18 درصد بوده است که حداقل الزام بازل III برای سرمایه سطح یک 8.5 درصد و نسبت سرمایه کل 10.5 درصد را برآورده می‌کند.

سطح دو سرمایه

سطح دو سرمایه شامل بدهی تابع بدون وثیقه و مازاد سهام آن با سررسید اصلی کمتر از پنج سال منهای سرمایه‌گذاری‌ها در شرکت‌های تابع مالی غیرمتمرکز تحت شرایط خاص است. کل سرمایه نظارتی برابر با مجموع سطح یک و سطح دو سرمایه است.

سطح دو سرمایه شامل ذخایر تجدید ارزیابی، ابزارهای سرمایه ترکیبی، بدهی مدت‌دار تابع، ذخایر کلی زیان‌های احتمالی و ذخایر غیرعلنی است. سطح دو سرمایه سرمایه مکمل است زیرا نسبت به سطح یک سرمایه کمتر قابل اعتماد است. سطح دو سرمایه نسبت به سطح یک سرمایه کمتر قابل اعتماد در نظر گرفته می‌شود زیرا محاسبه دقیق‌تر آن دشوارتر است و از دارایی‌هایی تشکیل شده است که تصفیه آن‌ها دشوارتر است.

طبق بازل III، حداقل نسبت سرمایه کل 10.5 درصد است، الزام مشخصی برای سطح دو سرمایه وجود ندارد.

ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام

سرمایه بانکی را می‌توان به‌عنوان ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام در ترازنامه یک بانک در نظر گرفت. از آنجایی که بسیاری از بانک‌ها دارایی‌های مالی خود را بیشتر از شرکت‌های سایر صنایع که دارایی‌های ثابت را با هزینه تاریخی نگهداری می‌کنند، تجدید ارزیابی می‌کنند، حقوق صاحبان سهام می‌تواند به‌عنوان یک معادل معقول برای سرمایه بانکی عمل کند.

اقلام معمولی موجود در ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام شامل سهام ممتاز، سهام عادی، سرمایه پرداخت شده، سود انباشته و درآمد جامع انباشته است. ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام نیز به‌عنوان تفاوت بین دارایی‌ها و بدهی‌های یک بانک محاسبه می‌شود.