مذاکرات در پیچ سرنوشت‌ساز | آمریکا با چه پیشنهادی موافق است؟

گروه سیاسی: شنیده‌ها و اظهارنظر‌ها از نتیجه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا ضدونقیض است. در شرایطی که قطر از تبادل مستمر پیشنهاد‌ها و احتمال دریافت پاسخ طرفین در ۳۶ ساعت آینده خبر می‌دهد، محسن رضایی اعلام کرده است پاسخ آمریکا به مطالبات تهران قانع‌کننده نبوده و واشنگتن باید هفت شرط ایران را به‌طور کامل بپذیرد.

پیش از این، اما وزارت خارجه قطر به صورت رسمی و سپس رسانه قطری العربی الجدید از قول یک مقام آگاه جدید نسبت به پیشرفت مذاکرات ابراز امیدواری کرده بودند. اظهارنظر رضایی نشان می‌دهد اگرچه مسیر دیپلماسی همچنان باز است اما دو طرف هنوز تا دستیابی به تفاهم فاصله دارند.

تلاش قطر برای نزدیک کردن مواضع

بر اساس گزارش‌ها، میانجی‌گران قطری پس از انجام گفت‌و‌گو‌هایی مثبت در تهران به دوحه بازگشته‌اند و اکنون دو طرف مشغول بررسی پیشنهاد‌هایی هستند که با هدف کاهش اختلافات ارائه شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه قطر نیز با تأکید بر تداوم تلاش‌های میانجی‌گرانه اعلام کرد تهران و واشنگتن همچنان به روند مذاکرات متعهد هستند و دوحه تبادل پیشنهاد‌ها میان آنها را به‌صورت مستمر تسهیل می‌کند.

آمریکا با چه پیشنهادی موافق است؟

در بحبوحه انتظار برای پاسخ دو طرف، العربی الجدید گزارش داد آمریکا با پیش‌نویس یادداشت تفاهمی که هیات قطری به ایران ارائه داده موافقت کرده است. این رسانه به نقل از منابع نزدیک به تیم میانجی‌گری مدعی شد واشنگتن با این پیش‌نویس موافقت کرده و عربستان سعودی و امارات نیز از مفاد آن مطلع شده و موافقت خود را اعلام کرده‌اند. نکته اینجاست که آمریکا با پیشنهاد قطر موافقت کرده که مشخص نیست چه تفاوتی با شروط هفت‌گانه ایران برای تفاهم دارد.

بر اساس این گزارش، موضوع برنامه هسته‌ای ایران و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده کشور از جمله محور‌هایی است که طرفین برای آن آمادگی ارائه امتیاز‌های متقابل را دارند اما تا اینجا نشانه‌ای در ایران مبنی بر پذیرش این شروط نیست‌.

پاسخ منفی تهران و تأکید بر هفت شرط

کمی پس از این اخبار مثبت درباره پیشرفت مذاکرات، باراک راوید خبرنگار آکسیوس گزارش داد که دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، آخرین موضع آمریکا را درباره توافقی برای ازسرگیری آتش‌بس و آغاز مذاکرات رد کرده است. محسن رضایی نیز در پیامی در شبکه ایکس تأکید کرد که پاسخ آمریکا به حقوق و مطالبات ایران قانع‌کننده نبوده است.

او تصریح کرده است: «آن‌ها باید کامل و صریح هفت شرط ایران را پاسخ داده و به آن عمل کنند؛ تنها در این صورت تنگه هرمز باز خواهد شد.»

پیش‌تر نیز یک مقام ارشد ایرانی در گفت‌و‌گو با رویترز تأکید کرده بود اگر آمریکا خواهان بازگشایی تنگه هرمز است، باید شرایط جمهوری اسلامی را بپذیرد. به گفته این مقام، مذاکرات هسته‌ای تنها پس از تحقق این مطالبات می‌تواند آغاز شود و تهران حاضر به پذیرش زیاده‌خواهی‌های واشنگتن نیست. احتمالا مقصود از این زیاده‌خواهی‌ها، برچیدن غنی‌سازی اورانیوم و تعیین تکلیف ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد است.

ترامپ همچنان تهدید می‌کند

همزمان با جو منفی مذاکرات، نگاه‌های بیشتر به انتخابات آمریکا است. ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره تحولات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، تهدید کرد که در صورت ضرورت، حملات بیشتری علیه ایران انجام خواهد داد. او با اشاره به موقعیت کنونی ایران مدعی شد واشنگتن می‌تواند حملات بیشتری انجام دهد و باید امتیاز‌های بیشتری از ایران حتی نسبت به ونزوئلا بگیرد.

۳۶ ساعت تعیین‌کننده

قطر همچنان در تلاش است شکاف میان دو طرف را کاهش دهد و گزارش‌ها از ارائه یک پیش‌نویس مشخص برای تفاهم حکایت دارند. هرچند به نظر می‌رسد ایران پیشنهاد یا دست‌کم آخرین موضع اعلام‌شده آمریکا را نپذیرفته است.

در چنین شرایطی، ۳۶ ساعت آینده می‌تواند برای مشخص شدن سرنوشت تلاش‌های دیپلماتیک اهمیت زیادی داشته باشد. تلاش‌هایی که در صورت شکست، ممکن است به‌زودی جای خود را به دور جدیدی از تقابل نظامی بدهند.