معمای پیامک‌های ارسال نشده کالابرگ / تکلیف جاماندگان چه می‌شود؟
درحالی‌که پیامک خوداظهاری برای افزایش اعتبار کالابرگ به برخی خانوارها ارسال شده، شماری از افراد می‌گویند پیامکی دریافت نکرده‌اند.
عکس آرشیوی مرتبط با موضوع
افزایش اعتبار کالابرگ برای حمایت بیشتر از خانوارهای نیازمند، با وعده دولت مبنی بر هدفمندتر شدن توزیع منابع حمایتی در شرایطی پیگیری می‌شود که در مرحله شناسایی مشمولان و ارسال پیامک خوداظهاری، موضوعی که اهمیت دارد، روشن بودن معیارهایی است که بر اساس آن‌ها برخی خانوارها در فهرست اولیه قرار گرفته‌اند و برخی دیگر باید برای تعیین تکلیف وضعیت خود منتظر بمانند.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اوایل مهر در تشریح الگوی جدید شناسایی مشمولان افزایش اعتبار کالابرگ اعلام کرد که در این شیوه، جامعه به جای دهک‌های درآمدی به سه گروه «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» تقسیم می‌شود. به گفته او، این دسته‌بندی با استفاده از شاخص‌های تجمیعی و اطلاعات وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر دستگاه‌های اجرایی انجام می‌شود. این اظهارات به معنای حرکت به سمت شناسایی دقیق‌تر وضعیت اقتصادی خانوارها است، اما پرسش اینجاست که این تغییر رویکرد در عمل چگونه اجرا می‌شود و خانوارها بر اساس چه معیارهایی در فهرست اولیه دریافت‌کنندگان پیامک خوداظهاری قرار می‌گیرند؟
از وضعیت مالکین خودرو و مسکن تا مستأجران
برخی خانوارها با وجود برخورداری از دارایی‌هایی مانند خودرو یا مسکن، پیامک دعوت به خوداظهاری برای افزایش اعتبار کالابرگ را دریافت کرده‌اند، اما در سوی دیگر برخی خانوارهای مستاجر و دارای شرایط اقتصادی دشوارتر با حقوق کمتر مدعی‌اند که پیامکی دریافت نکرده‌اند. با توجه به این موضوعی که از سوی برخی کاربران ایسنا عنوان شده لازم است دستگاه‌های مسئول توضیح دهند که در وهله اول چگونه اطلاعات دارایی، درآمد، هزینه‌های زندگی و شرایط واقعی معیشت خانوار در کنار یکدیگر ارزیابی شده و چه عواملی باعث تفاوت در نتیجه این ارزیابی است؟
البته صرف داشتن خودرو یا ملک، به‌تنهایی نمی‌تواند اثبات کند که یک خانوار از نظر اقتصادی بی‌نیاز است، همان‌طور که مستاجر بودن نیز به‌تنهایی معیار کافی برای تعیین استحقاق دریافت حمایت نیست. ارزش دارایی، میزان درآمد، تعداد اعضای خانوار، بدهی‌ها، هزینه مسکن و سایر شرایط اقتصادی می‌توانند در ارزیابی وضعیت معیشتی مؤثر باشند. با این حال، هنگامی که دولت از شناسایی دقیق‌تر نیازمندان سخن می‌گوید، انتظار می‌رود شاخص‌های اصلی این ارزیابی و نحوه تاثیرگذاری آن‌ها بر انتخاب خانوارها نیز به‌صورت عمومی و قابل فهم اعلام شود تا مشخص باشد چرا دو خانوار با شرایط ظاهرا مشابه ممکن است در دو گروه متفاوت قرار گیرند.
معیار انتخاب ۴۰ میلیون نفر چه بود؟
سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام کرد که پیامک دعوت به خوداظهاری برای افزایش اعتبار کالابرگ برای حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار سرپرست خانوار، معادل حدود ۴۰ میلیون نفر، ارسال می‌شود. در اطلاعیه این سازمان تأکید شده که ثبت اطلاعات در سامانه «دولت من» باید از سوی سرپرست خانوار انجام شود. از سوی دیگر، سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، در اظهارات اواخر مهر خود از آغاز فرآیند شناسایی و راستی‌آزمایی اطلاعات ۴۴ میلیون نفر از جامعه هدف خبر داد و مدعی شد برای سایر متقاضیان نیز به‌صورت جداگانه و مرحله‌ای برنامه‌ریزی شده است.
پورمحمدی همچنین در توضیحاتی درباره این طرح تاکید کرد که هدف، شناسایی افرادی است که درآمدشان از سطح مشخصی پایین‌تر است. طبق گفته معاون رئیس جمهور افرادی که خود را مستحق دریافت حمایت می‌دانند، اما در فهرست اولیه قرار نگرفته‌اند، باید در مراحل بعد درخواست بررسی وضعیت خود را مطرح کنند. این توضیحات اصل حرکت دولت به سمت شناسایی هدفمندتر خانوارها را روشن می‌کند، اما همچنان پرسش‌هایی درباره نحوه تعیین فهرست اولیه، حد نصاب‌های مورد استفاده و چگونگی تطبیق اطلاعات اقتصادی خانوارها باقی می‌ماند.
معیارهای شناسایی چیست و چرا اعلام نمی‌شوند؟
موضوع اصلی این نیست که دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ اطلاعات اقتصادی خانوارها را بررسی می‌کند، بلکه مسئله میزان شفافیت درباره سازوکار این بررسی‌ها است. اگر اطلاعات چندین دستگاه اجرایی برای تعیین وضعیت اقتصادی خانوارها تجمیع می‌شود، لازم است مشخص شود چه نوع اطلاعاتی در این فرآیند نقش دارد، وضعیت دارایی و درآمد چگونه سنجیده می‌شود و آیا شرایطی مانند مستاجر بودن، تعداد افراد تحت تکفل، هزینه‌های درمان و سایر مخارج ضروری خانوار در ارزیابی نهایی لحاظ می‌شود یا خیر.
همچنین باید روشن شود که آیا دریافت پیامک صرفا به معنای قرار گرفتن خانوار در فهرست اولیه برای بررسی است یا نشانه‌ای از احراز اولیه شرایط دریافت افزایش اعتبار محسوب می‌شود؟ چراکه ارسال پیامک و تأیید نهایی استحقاق دو مرحله متفاوت هستند. در کنار این موضوع، تعیین تکلیف خانوارهایی که پیامک دریافت نکرده‌اند نیز اهمیت دارد. هرچند رئیس سازمان برنامه و بودجه از پیش‌بینی فرصت مجدد برای جاماندگان خبر داده، اما اعلام زمان دقیق، مسیر ثبت درخواست و نحوه پیگیری نتیجه بررسی می‌تواند از سردرگمی متقاضیان جلوگیری کند.
ضرورت پاسخ‌گویی وزارت تعاون
همچنین وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به عنوان یکی از دستگاه‌های اصلی مسئول در شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارها، لازم است درباره معیارهای اجرایی این فرآیند توضیح دهد، به‌ویژه اینکه چه شاخص‌هایی در تعیین فهرست اولیه مشمولان نقش داشته و چگونه از بروز خطا در شناسایی خانوارهای نیازمند جلوگیری می‌شود. همچنین ضروری است مشخص شود خانوارهایی که اطلاعات ثبت شده آن‌ها با شرایط واقعی زندگی‌شان مطابقت ندارد، چگونه می‌توانند این اطلاعات را اصلاح کنند و چه سازوکاری برای رسیدگی به اعتراض افرادی که خود را مستحق دریافت حمایت می‌دانند، اما پیامک خوداظهاری دریافت نکرده‌اند، مد نظر است.
هدفمند کردن حمایت‌های معیشتی، زمانی می‌تواند به توزیع عادلانه‌تر منابع منجر شود که در کنار استفاده از اطلاعات دقیق، سازوکار تصمیم‌گیری نیز برای مردم قابل فهم و پیگیری باشد. در غیر این صورت، تفاوت در دریافت پیامک‌ها و نامشخص بودن علت قرار گرفتن برخی خانوارها در فهرست اولیه، اعتماد عمومی به فرآیند شناسایی مشمولان را تحت تأثیر قرار داده و اکنون پرسش اصلی این است که وزارت تعاون بر اساس چه معیارهای مشخصی خانوارهای مشمول افزایش اعتبار کالابرگ را شناسایی کرده و چه زمانی جزئیات این معیارها و مسیر رسیدگی به وضعیت جاماندگان به‌صورت شفاف اعلام می‌شود؟